Վերագտնել Ավետարան

Երկինքը վերևում չէ։ Այն մեր շուրջն է։

Մեզ սովորեցրել են երկինքը վերևում փնտրել։ Հիսուսն ուսուցանում էր, որ արքայությունը մեր ներսում է և մեր շուրջը։ Հայկական ամեն եկեղեցու խորանի վրա մի տառ վաղուց ասում է այդ մասին՝ Է, Նա է։

Մտածեք, թե ինչպես ենք սովորել պատկերացնել երկինքը։ Մենք նայում էինք վեր։ Երկինքը մեր գլխավերևում էր, ուստի երկինքը պետք է որ այնտեղ լիներ՝ ամպերից այն կողմ։ Նույնիսկ Համբարձումն էինք այդպես ընկալում. Հիսուսը վերացավ, իսկ մենք շարունակում էինք նայել վեր՝ նրա հետևից։

Բայց Հիսուսը դա նկատի չունի։ Երկնքի արքայությունը, ասում է Նա, ձեր ներսում է։ Այն ձեր շուրջն է։ Դուք չեք սպասում, որ մի օր ձեզ ընդունեն։ Դուք հենց հիմա եք դրա մի մասը։ Սա ավելի մոտ է նրան, ինչ Արևելքը վաղուց է հասկացել. եթե դուք դրա մի մասն եք, ապա Նա է դրա մեջ՝ ձեզ հետ։

Այս զրույցում Տեր Վազգեն Մովսեսյանը և Գրեգորի Բեյլերյանը գործին անուն են տալիս՝ Վերագտնել Է-ն։ Թեև դուք լսում եք դրա շունչը, երբ բարձրաձայն արտասանում եք տառը։ Է-ն հենց ինքնին տառն է և այն, ինչ այն նշանակում է։

Զրույցը։ Տեր Վազգեն Մովսեսյանը (ձախից) և Գրեգորի Բեյլերյանը (աջից)՝ Զրույցներ ամպերում երկխոսության մեջ, որից քաղված է այս գրառումը։

——————————————————————————————————————-

Մոնտեբելո, 1968

«Վերադարձեք ինձ հետ ժամանակի մեջ», - ասում է Տեր Վազգենը։ Այստեղ է, որ նա առաջին անգամ իմացավ, թե ինչ է նշանակում Է-ն։

1968 թվականին Մոնտեբելոյում (Կալիֆոռնիա) օծվեց Հայոց ցեղասպանության նահատակների հուշարձանը։ Հազարավոր մարդիկ էին հավաքվել։ Այն կառուցող խորհրդի կազմում էր Վարուժան Մովսեսյանը՝ Հայր Վազգենի հայրը։ Վազգենը տասներկու տարեկան էր։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ժամանել էր Խորհրդային Հայաստանից՝ այն օծելու համար։ Բոլորը հետաքրքրվում էին, թե ի՞նչ կարող է նա ասել։ Գալով մի պետությունից, որն արգելում էր կրոնական արտահայտչամիջոցները, ինչպե՞ս կարող էր նա ընդհանրապես խոսել հավատքի մասին։

Նրան ճառ պետք չէր։ Նա բերեց մի խաչքար՝ փորագրված խաչ-քար, և տեղադրեց հուշարձանի կողքին։ Դրա վրա՝ պատվավոր տեղում, միայն մեկ տառ էր։

Google որոնման պատկերը Zoom զրույցի ընթացքում։

ՀՈՐԻՑ ՈՐԴՈՒՆ, 12 ՏԱՐԵԿԱՆ

Նրա հայրը մատնացույց արեց. «Նրանք թույլ չէին տա, որ նա որևէ կրոնական բան դնի դրա վրա։ Բայց խաչքարի վրա ի՞նչ է նա դնում։ Նայիր, ահա այն։ Է-ն»։

«Հայրիկ, ի՞նչն է այդքան կարևոր։ Այբուբենի յոթերորդ տառը»։

«Ոչ։ Դա Աստծո խորհրդանիշն է։ Ահա այն»։

«Դա գրեթե գաղտնիքի պես է», - ասում է Գրեգորին։ «Դու չգիտես, եթե մեկը չմատնանշի այն»։

Դա էր իմաստը։ Ոչ մի քարոզ չէր կարող գրաքննվել, որովհետև ոչ մի քարոզ չէր տրվել։ Քարն էր ասում. Նա է, այստեղ, նույնիսկ այստեղ, նույնիսկ հիմա։ Ինչպես Տեր Վազգենն է ասում, հայերը կրում են ցեղասպանության հավաքական հիշողությունը, բայց «Է-ն վեր է դրանից։ Այն վեր է այդ ամենից»։

——————————————————————————————————————-