Վերագտում. ծառայությունը որպես Հայ եկեղեցու հիմնասյուն

Երբ սարկավագ Լևոն Բարսումյանը (Սուրբ Անդրեաս, Կուպերտինո) շաբաթ առավոտյան նստեց Բըրբանկ մեկնող ինքնաթիռը, նա դա արեց, քանի որ չէր ցանկանում բաց թողնել հերթական հնարավորությունը։ «Վերագտում» (Reclaim) համաժողովի արդեն ութերորդ տարին էր, և նա շատ էր լսել այս հնարավորության մասին, որը կոչված է «վերագտնելու» մեր Սուրբ եկեղեցու էությունը։ Սա սարկավագ Լևոնի առաջին մասնակցությունն էր «Վերագտում»-ին։ Լսելով դասախոսությունները և կիսվելով իր մտքերով պանելային քննարկումների ժամանակ՝ նա գրեց առաջնորդին և կազմակերպիչներին. «Անձամբ շփվելու հնարավորությունը այնքան շատ մարդկանց հետ, ովքեր ունեն ծառայության նույն ոգին, մեր եկեղեցական ընտանիքի միասնության հզոր հիշեցում էր»։

Հենց այդ կապվածությունն է «Reclaim»-ի հիմնական նպատակը։ Մարտի 2-ին մեր թեմի տարբեր համայնքներից շուրջ 100 մարդ հավաքվեց թեմի կենտրոնակայանում՝ այս ամենամյա միջոցառմանը մասնակցելու համար, գեղեցիկ Համբար ընտանեկան սրահում՝ Թեմակալ առաջնորդ Տեր Հովնան արքեպիսկոպոս Տերտերյանի հովանու ներքո։

Համառոտ…

Սուսաննա Պողոսյանը հմտորեն վարեց համաժողովը։ Սուսաննան Epostle.net կայքի հայտնի «Basement Tapes» փոդքաստի հաղորդավարն է։ Այս տարվա «Վերագտում»-ի թեման «Ծառայությունն է»՝ որպես Հայ եկեղեցու հիմնասյուն։ Տեր Նժդեհ քահանա Քեշիշյանը բացման աղոթքը կատարեց և ընթերցեց առաջնորդի ողջույնի խոսքը։ 

Նրանք, ովքեր մարդկության հանդեպ ծառայության կյանք են վարում, անկասկած, ճշմարիտ ուրախությունն ընդունածներն են։ Հիերարխիան ծառայության մասին է։ Որքան բարձր պաշտոններ ենք զբաղեցնում Եկեղեցում, այնքան ավելի տեսանելի պետք է լինի մեր ծառայությունը։ Հիերարխիայի աստիճանները պետք է նշանավորեն ուրիշներին ծառայելու հասունության մակարդակը։ – Արքեպիսկոպոս Հովնան Տերտերյան, Առաջնորդ

«Reclaim» համաժողովի հիմնադիր Տեր Վազգեն Մովսիսյանը ներկայացրեց «Reclaim»-ի տեսլականը և բացատրեց հավատքը վերագտնելու գաղափարը՝ հղում կատարելով Ղուկասի 2-րդ գլխին, թե ինչպես Սուրբ Հովսեփն ու Մարիամը վերադարձան Երուսաղեմ՝ Հիսուսին «վերագտնելու»։ Նրանք չէին կորցրել Նրան, այլ կարիք ունեին վերագտնելու այն, ինչ իրենցն էր։ Այդպես էլ, ինչպես բացատրեց Տեր Վազգենը, մենք վերադառնում ենք՝ վերագտնելու մեր հավատքը։ «Reclaim»-ը միշտ տեղի է ունենում Մեծ պահքի ընթացքում՝ Պահքի չորրորդ շաբաթ օրը (Տնտեսի կիրակիին նախորդող շաբաթ օրը)։ 

Տեր Ղևոնդ քահանա Առաքելյանը, ով վերջերս նշեց իր քահանայական ձեռնադրության 50-ամյակը, հանդես եկավ հիմնական զեկույցով։  Տեր Գևորգ քահանան խոսեց Եկեղեցում ծառայության մասին՝ սկսած Քրիստոսի ժամանակներից և առաջին սարկավագ Սուրբ Ստեփանոսի գործերից, և հանդիսատեսին հորդորեց մտածել մեր Եկեղեցուն ծառայելու պատասխանատվության մասին։

Այնուհետև երկու երիտասարդներ, որոնք կրքոտ են մեր Հայ եկեղեցու պատմության և դրա Քրիստոսակենտրոնության հանդեպ, գերեցին հանդիսատեսին իրենց փայլուն և մտավոր առումով խթանող շնորհանդեսով՝ «Ինչպես հայերը մերժեցին ուղղափառացումը և աշխարհիկ իշխանությունները՝ Ճշմարիտ հավատքը պահպանելու համար» թեմայով։ Թեման և շնորհանդեսը լրացվում էին բանախոսի՝ Հայաստանի Լոռու մարզ կատարած այցելություններով։ Անկասկած, այս շնորհանդեսը բազմիցս կուսումնասիրվի (տեսանյութը հասանելի է) գիտնականների և նրանց կողմից, ովքեր մտահոգված են Հիսուս Քրիստոսի հանդեպ ճշմարիտ առաքելական հավատքը վերագտնելու հարցով։   

Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան՝ «Արև» մանկական հիմնադրամի հիմնադիր և նախագահ  Դաունի համախտանիշ ունեցող անձանց առողջապահական ծառայությունների ներկայացուցիչը Հայաստանից ժամանել էր իր զեկույցը ներկայացնելու համար՝ իր դստեր՝ Լուիզայի օգնությամբ, ով մանրամասն և համապարփակ ակնարկ ներկայացրեց այս յուրահատուկ ծառայության մասին։ Որպես անակնկալ՝ նրանք ցուցադրեցին կարճամետրաժ տեսաֆիլմ։ Մեզ համար մեծ պատիվ էր հյուրընկալել այս համաշխարհային պրեմիերան «Reclaim»-ի ժամանակ, և մենք այն կտեղադրենք մեր թեմի սոցիալական էջերում՝ մարտի 21-ից հետո Հայաստանում դրա թողարկումից հետո։ Տեր Գրիգորը և իր «Արև» երեխաները գրավեցին բոլոր ներկաների սրտերը։ Առաջնորդի հրավերով Տեր Գրիգորը դրամահավաք է իրականացնում «Արև» երեխաների առողջապահական ծառայությունների համար ամբողջ թեմում։ Համաժողովի ընթացքում նա նվիրեց հայկական բնանկար պատկերող մի գեղեցիկ յուղաներկ կտավ, որի հեղինակը նրա խնամքի տակ գտնվող Դաունի համախտանիշ ունեցող երեխաներից Նարեկն է։ Նկարը դրվեց աճուրդի, և այն շահեց կիսասարկավագ Վարդան Արզումանյանը՝ «Արև» երեխաներին ուղղված իր առատաձեռն նվիրատվության շնորհիվ։

Տեր Վազգեն քահանա Մովսեսյանը և Գրեգորի Բեյլերյանը հանդես եկան շնորհանդեսով, որը առաջին հայացքը տվեց Մետավերսում (Metaverse) Հայ եկեղեցու մասին։ Շնորհանդեսը սկսվեց Epostle.net կայքի ամփոփմամբ, այնուհետև ցուցադրվեց մետավերսի փորձառության տեսանյութը։ Դահլիճում կարելի էր զգալ ոգևորությունը, երբ նրանք նկարագրում էին այն պահը, որում գտնվում ենք, քանի որ վիրտուալ և հավելյալ իրականության անցումը դառնում է ավելի ընդգծված՝ Apple ընկերության շուկա մուտք գործելով։ Տեսանյութը ծառայեց որպես 2024 թվականի ապրիլի 24-ին Մետավերսում Հայ եկեղեցու պաշտոնական մեկնարկի անոնս։

Սուրբ Ներսես ընծայարանի տեսուչ Տեր Մարտիրոս քահանա Չևյանը ներկա էր՝ կիսվելու, թե ինչպես է ընծայարանը անհատներին նախապատրաստում եկեղեցում ծառայության համար։ Տեր Մարտիրոսը պատկերացում տվեց ընծայարանում կրթական գործընթացի և այնտեղ առաջարկվող տարբեր ծրագրերի մասին։ Սուրբ Ներսես ընծայարանը պատկանում է թե՛ Արևելյան, թե՛ Արևմտյան թեմերին։ 

«Վերագտում»-ի երկրորդ մասը բաղկացած էր մասնակիցների քննարկումներից։ Արևմտյան թեմի Սարկավագաց խորհրդի անդամները հայտարարություններ պատրաստեցին և արձագանքներ ակնկալեցին։ Հիմնականում կեսօրը հանդիսատեսին հնարավորություն տվեց հարցեր տալ և քննարկել առավոտյան լսած դասախոսությունները։ 

Սարկավագ Քևին Քեստեկյանը հանդես եկավ «Սուրբ Ստեփանոսից մինչև մեր օրեր. գործնականում՝ եկեղեցու համար» թեմայով զեկույցով, որը հիմք հանդիսացավ քննարկումների համար։ Առաջին պանելային քննարկումը, որը վարում էր սարկավագ Քրիստափոր Մովսիսյանը, կրում էր «Ծառայությունը որպես քրիստոնեական պատասխանատվություն. ինչպե՞ս այն իրականացնել մեր ծխական համայնքներում և ծխական քահանաների հետ» խորագիրը։ Երկրորդ պանելային քննարկումը, որը վարում էր սարկավագ Սևան Մովսիսյանը, վերնագրված էր «Ծառայությունը ավելի ու ավելի բաժանվող աշխարհում. մեր աշխարհում տիրող բևեռացման և անհանդուրժողականության մթնոլորտում արդյո՞ք ուրիշներին ծառայելը տեղ ունի մեր համայնքներում»։ Սարկավագների խորհրդի անդամները խորաթափանցորեն անդրադարձան այս թեմաներին՝ հրավիրելով բոլորին արձագանքելու և քննարկելու դրանք։

Համաժողովն ավարտվեց Տեր Հովնան արքեպիսկոպոսի ամփոփիչ խոսքով։ Նա ամփոփեց ուսումնառության օրը և իր անկեղծ գոհունակությունը հայտնեց օրվա ընթացքում տեղի ունեցած բաց և անկեղծ քննարկումների կապակցությամբ։ 

Սավանա Աղամալի առաջնորդությամբ հյուրերի համար կազմակերպվեց Զորայան թանգարանի շրջայց։ «Reclaim»-ի վերջին գործողությունը Հաղորդության սեղանն էր՝ «ոտնլվայի» արարողությամբ, որը ոգեշնչված էր Հովհաննեսի Ավետարանի 13-րդ գլխից՝ որպես խոնարհության և ծառայության նշան։ Շնորհակալություն երեցկին Սյուզան Մովսիսյանին՝ ճաշի ընթացքում հոգևոր խորհրդածության համար։

«Reclaim 2024»-ի նախագահն ու կազմակերպիչն էր Լուսինե Թաքմիզյանը՝ «Reclaim 2024» հանձնախմբի հետ միասին։ Հատուկ երախտագիտություն ենք հայտնում Հայդի Քավուկջյանին և «Հավատքի շրջանակ»-ին՝ համաժողովի ողջ սննդի սպասարկումն ապահովելու համար։ Վահե Սարգսյանին՝ տեխնիկական աջակցության և լուսանկարների համար։ «Reclaim 2024» հանձնախմբի անդամներն են՝ Մարիա Համբարյանը, Հայդի Քավուկջյանը, Միշել Մարգարյանը, Սավանա Աղամալը, սարկավագ Նարեկ Գասյանը, սարկավագ Գևորգ Թաքմիզյանը, Սուսաննա Պողոսյանը, սարկավագ Տիգրան Հարությունյանը և Սարկավագների խորհուրդը։