Ճանապարհ դեպի լույսի կենտրոն, մաս 1-ին, 5-ից

«Արմոդոքսի»՝ այսօրվա համար. Ճանապարհ դեպի Լույսի կենտրոն. հինգ մասից բաղկացած մինի-շարք՝ նվիրված Հայոց եկեղեցու կյանքի այս հատուկ շաբաթվան։ Հինգ օր, հինգ ոգեշնչում, հինգ կայծ, որոնք միավորվում են՝ Քրիստոսի Լույսը սփռելու համար։

Day 1, Hripsimé. “The longest journey begins with a single step,” said Chinese philosopher Lao Tzu and I would imagine every culture has some parallel statement that expresses the sentiment that the biggest and most complicated tasks begin with an initial spark. Hripsime is the spark that ignited the Christian revolution in Armenia in the early 4^th century.

Հռիփսիմեն, ինչպես մեզ պատմում են, աննկարագրելի գեղեցկության տեր մի երիտասարդ աղջիկ էր։ 3-րդ դարի վերջին նա մտավ հռոմեական կուսանոց՝ իր կյանքը նվիրելով Հիսուս Քրիստոսին։ Նրա գեղեցկությունը գրավեց հռոմեացի կայսր Դիոկղետիանոսի ուշադրությունը, և նա վճռեց ամուսնանալ նրա հետ։ Հռիփսիմեն և մյուս քույրերը փախան Հռոմից՝ խուսափելու նրա հետապնդումներից, և որոշ ժամանակ անց հաստատվեցին Հայաստանի Վաղարշապատ քաղաքում։

Կայսր Դիոկղետիանոսը պատգամ է ուղարկում հայոց Տրդատ թագավորին՝ նրան գերելու և Հռոմ վերադարձնելու հրամանով։ Հետագա իրադարձությունները գրեթե կանխատեսելի են. Տրդատը հիանում է Հռիփսիմեի գեղեցկությամբ և ցանկանում է նրան տիրանալ։ Նա առաջարկում է իր թագավորությունը, եթե Հռիփսիմեն դառնա իր թագուհին, սակայն նա հրաժարվում է ամուսնանալ հեթանոսի հետ և հրաժարվել իր Տեր Հիսուս Քրիստոսից։

Հռիփսիմեի հրաժարումը և նրա հավատարմությունը Հիսուս Քրիստոսին առաջին քայլն էին Հայաստանի քրիստոնեացման ճանապարհին։ Նրա կարճատև «Ոչ»-ը մի փոքրիկ քայլ էր, որը հսկայական հետևանքներ ունեցավ։ Սակայն թագավորին մերժելու պահին նրա համար միակ հաստատուն բանը, լավագույն դեպքում, հալածանքն էր, իսկ վատագույն դեպքում՝ մահը։

Վերապատվելի Մարտին Լյութեր Քինգն ասել է. «Հավատքը առաջին քայլն անելն է, նույնիսկ երբ չես տեսնում ողջ սանդուղքը»։ Հռիփսիմեն կատարեց այդ առաջին քայլը՝ չիմանալով, թե ուր այն կտանի։ Նա հաստատապես չգիտեր, և նրա մտքով անգամ չէր անցնում, որ թագավորին ասված այս «Ոչ»-ը կդառնա Հայաստանի քրիստոնեացման կայծը։ Նրա միակ համոզմունքն այն էր, որ իր արարքը կամ անգործությունը համահունչ են քրիստոնյայի իր հիմնարար համոզմունքներին։

Hripsimé is a saint whose story inspires us to do that which is right. Hripsimé knew well the parable of the “10 Maidens” (Matthew 25) and as a Christian she had heard the words of Jesus, who said, “For what shall it profit a man, if he shall gain the whole world, and lose his own soul?” (Mark 8:36) “Queen Hripsimé” was guaranteed a beautiful and pleasant life, “Sister Hripsimé” was marked to death. But her strength came from Jesus Christ, in his words, “Do not lay up for yourselves treasures on earth, where moth and rust destroy and where thieves break in and steal; but lay up for yourselves treasures in heaven, where neither moth nor rust destroy and where thieves do not break in and steal. For where your treasure is, there your heart will be also.” (Matthew 6:19-21)

Հռիփսիմեն հետևեց իր սրտին։ Այնտեղ էր նրա գանձը։ Նա մեզ սովորեցնում է քայլել հավատքով և կատարել այն, ինչ ճիշտ է։ Աշխարհի հարստությունն ու գեղեցկությունը… դա վաղվա մասին է՝ Գայանեի։

Այսօր Սուրբ Հռիփսիմեի տոնն է։ Աղոթենք. Քրիստոս Աստված մեր, Դու ես պսակում Քո սրբերին հաղթանակով և կատարում Քեզ սիրողների կամքը՝ խնամելով Քո արարածներին սիրով և գթությամբ։ Լսիր մեզ Քո սուրբ և երկնային արքայությունից՝ Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությամբ և Քո բոլոր սրբերի, հատկապես սուրբ նահատակ Սուրբ Հռիփսիմեի աղոթքներով։ Լսիր մեզ, Տե՛ր, և ցույց տուր Քո ողորմությունը։ Ներիր, փրկիր և քավիր մեր մեղքերը։ Արժանացրու մեզ գոհությամբ փառավորելու Քեզ Հոր և Սուրբ Հոգու հետ։ Այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից։ Ամեն։

Շապիկի լուսանկարը՝ Սուրբ Հռիփսիմեի գերեզմանը, Լունա և Գրեգորի Բեյլերյանների կողմից, 2023 թ.