Կրկնվող հիվանդություն (դասեր Ռուանդայից)

Բժշկության ճանապարհ – Մեծ պահքի ճանապարհորդություն 2014
Օր 36:
Լսել հիմա՝

Քսան տարի առաջ այս օրը Ռուանդայի ժողովուրդը արթնացավ Ցեղասպանության իրողության մեջ։ Այն տևեց 100 օր։

և խլեց մեկ միլիոն կյանք։

Մի քանի տարի առաջ ես հնարավորություն ունեցա այցելելու Ռուանդա։ Ինձ համար դա հնարավորություն էր տեսնելու այն, ինչի մասին լսել էի միայն պատմություններից։ Թեև Ռուանդայի մասին շատ բան չգիտեի, բայց մեծացել էի Հայոց ցեղասպանության մասին պատմություններով։ Տատիկս ու պապիկս վերապրողներ էին։ Ծնողներս առաջին սերնդի վերապրողներ էին, և, ի վերջո, շատ առումներով ես նույնպես վերապրող եմ՝ ստիպված լինելով հաշտվել այն իրողության հետ, որ նման սարսափելի հանցագործություն կարող էր տեղի ունենալ։

Հիվանդություններն ու ախտերը կրկնվում են։ Երբեմն դրանք փոխանցվում են գեներով։ Երբեմն դրանք փոխանցվում են որպես վիրուսային վարակներ՝ դրանք ընդօրինակվում և պատճենվում են մեկ մարդուց մյուսին։ Հիվանդությունը պետք է բուժել։ Ախտը չի կարելի անտեսել։

Ինքնասպանությունը սեփական անձին սպանելն է։ Սպանությունը մեկ այլ անձի կյանքից զրկելն է։ Ցեղասպանությունը, ինչպես անունն է հուշում, ամբողջական գենոֆոնդի ոչնչացումն է։ Սպանությունը սպանություն է, բայց ինչպե՞ս կարող ենք մենք ըմբռնել այս մասշտաբի և այսպիսի համամասնությունների սպանությունը։

Ռուանդայում գտնվելու ընթացքում ես հանդիպեցի շատ վերապրողների, ովքեր կիսվեցին իրենց պատմություններով։ Դրանք զարմանալիորեն նման էին այն պատմություններին, որոնք լսել էի տատիկիցս ու պապիկիցս՝ գիշերային ձերբակալություններ, տղամարդկանց տարանջատում, կանանց բռնաբարություններ, երեխաներ, որոնք թողնված էին մահվան։ Իրականում, մի պահ պատմություններն այնքան նման էին, որ անհարմար էի զգում։ Մի օր մենք Նեղոս գետի վրայով անցնող կամրջով էինք անցնում։ Մեր ուղեկցորդը նշեց, որ Ցեղասպանության ընթացքում գետով հոսող դիակների և արյան պատճառով այն հայտնի էր դարձել որպես «Կարմիր Նեղոս»։ Իհարկե, ես նույն պատմությունները լսել էի, միայն թե Հայաստանում նրանք հղում էին անում «Կարմիր Եփրատին»։

Իմ ճամփորդության ամենատագնապալի պահերից մեկը Կիգալիի Ցեղասպանության թանգարանում էր։ Ես հետևում էի պատերին և ցուցափեղկերում փակցված Ցեղասպանության ցուցանմուշներին ու պատմություններին։ Այդ թանգարանում ես անմիջապես կուրացա գույների հանդեպ, քանի որ լուսանկարներում պատկերված երեխաների ու մարդկանց և իմ սեփական ծագման միջև միակ տարբերությունը մաշկի գույնն էր։ Բայց դա նկատելի չէր։ Ես ժամանակի մեջ հետ էի նայում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության իրադարձություններին այստեղ՝ թանգարանում, որը փաստագրում էր 1994 թվականի Ցեղասպանությունը։

Ականատեսների այս վկայություններից ես արտասվեցի։ Երևի շատ հուզված էի, քանի որ լաց լինելուս տեսարանը թանգարանի աշխատակիցներից մեկին ստիպեց մոտենալ ինձ։ Նա ներկայացավ. «Ամեն ինչ կարգի՞ն է։ Կարո՞ղ եմ օգնել Ձեզ»։

Ես ներկայացա և ներողություն խնդրեցի իմ հուզմունքի համար։ Բացատրեցի, որ վերապրողների, երեխաների և այրիների պատմությունները այն պատմություններն են, որոնք լսել եմ մեծանալիս։ Բացատրեցի նրան, որ տատիկս ու պապիկս ցեղասպանություն վերապրածներ են։ Եվ հետո դա տեղի ունեցավ։ Նա ինձ մի հարց տվեց, որն այդ օրվանից ի վեր չի լքում ինձ։ Նա հարցրեց. «Ո՞ր ցեղասպանությունը»։

Կարո՞ղ եք պատկերացնել։ Սա 21-րդ դարն է, և մենք դեռ հարցնում ենք՝ «Ո՞ր ցեղասպանությունը»։ Կմտածեիք, որ մի քաղաքակրթություն, որը կարող է ուսումնասիրել տիեզերքը և պատվաստանյութեր մշակել պոլիոմիելիտի ու ծաղիկ հիվանդության դեմ, անշուշտ կարող է գտնել հակամարտությունները առանց պատերազմների լուծելու միջոց, էլ չեմ խոսում ցեղասպանության մասին։ Բայց մենք այստեղ էինք՝ թանգարանում, վկայելով այն փաստը, որ մենք ի վիճակի չենք բուժելու բոլոր հիվանդություններից ամենասարսափելին՝ ատելությունը։

Հիվանդություններն ու ախտերը կրկնվում են։ Երբեմն դրանք փոխանցվում են գեներով։ Երբեմն դրանք փոխանցվում են որպես վիրուսային վարակներ՝ դրանք ընդօրինակվում և պատճենվում են մեկ մարդուց մյուսին։ Հիվանդությունը պետք է բուժել։ Ախտը չի կարելի անտեսել։ Այսօր Դուք Ապաքինման ճանապարհին եք, որովհետև բացահայտել եք հիվանդությունը. Դուք ճանապարհորդում եք, որովհետև չեք անտեսում այն։ Երբ այն դուրս գա Ձեր համակարգից, Դուք չեք կարող թույլ տալ, որ այն վերադառնա և կրկին տիրի Ձեզ։ Այսօր Դուք գիտեք, որ հիվանդությունը հավերժ արմատախիլ անելուց բացի այլ պատասխան չկա։

Երբ մենք դիմում ենք սիրուն որպես պատասխան, պետք է հասկանանք, որ դա մեր դժվարությունների դեմ վերջնական զենքն է՝ լինի դա համաշխարհային, թե անձնական մակարդակում։ Տեսեք, ատելությունը ծնում է ատելություն։ Ձեր մարմնի հիվանդ բջիջները ծնում են ավելի շատ քաղցկեղային բջիջներ։ Անհատականությունները և կենսակերպի օրինաչափությունները վարակում են ուրիշներին մեր փոխհարաբերությունների միջոցով և, ի վերջո, շարունակում են ապրել ու ավերածություններ գործել մեկ այլ օր։ Մենք փնտրում ենք ապաքինում և հասկանում ենք, որ այն պետք է լինի ամբողջական։

Աղոթենք Ապաքինման աղոթքը.
Ախտերի Բժիշկ, Բժիշկների Բժիշկ, աշխարհի Լույս և Սեր, ցրեք ցավը և բուժեք Ձեր ժողովրդի հիվանդությունը՝ սկսելով ինձանից։ Տվեք ինձ ուժ՝ այսօր կանգնելու, գիտակցելու իմ հիվանդությունը և ստանալու լիակատար ապաքինում։ Լցրեք ինձ Ձեր սիրով և թույլ տվեք, որ ես տարածեմ այդ սերը իմ կյանքի և գործերի միջոցով, որպեսզի այս հիվանդությունը երբեք չանցնի ինձանից այն կողմ։ Այն հաղթված է։ Հրաշքի հանդեպ ճշմարիտ հավատով, թող լինի այդպես։ Ամեն։

Սա Հայր Վազգենն է, ով անհամբերությամբ սպասում է վաղը կրկին Ձեզ հետ Ապաքինման ճանապարհը շարունակելուն։

Լուսանկար՝ «Հանդիպում տատիկի հետ» 2006
Պատրաստեց Սյուզի Շատարևյանը՝ https://epostle.net կայքի համար
Ստացեք Հայր Վազգենի հետ Մեծ պահքի ճանապարհորդությունը էլեկտրոնային փոստով
Դիտել iTunes-ում
Այժմ հնչում է BluBrry-ում