Սեղմեք՝ դիտելու համար։

Հայկական հնագույն իմաստությունը հանդիպում է այսօրվա հոգևոր կարիքին։ Տեր Վազգենը բացահայտում է, թե ինչու Երկնքի Արքայությունը չի գալու ապագայում, այլ արդեն այստեղ է՝ հենց հիմա, եթե համարձակվեք ապրել այն։

Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա – 1 ապրիլի, 2026 թ.

Սան Գաբրիել լեռների ստվերում ձայնագրված 54-րոպեանոց անկեղծ զրույցի կարևորագույն դրվագները. Epostle-ի Գրեգորի Բեյլերյանը և Տեր Վազգենը նստել էին Գրեգի վերանորոգված 1986 թվականի VW West ֆուրգոնում՝ տարվա ամենաժամանակին հոգևոր երկխոսություններից մեկի համար։ Զատիկից ընդամենը օրեր առաջ, Ավագ շաբաթվա ընթացքում, Զատիկի օրը որոշող լիալուսնի ներքո, երկու ընկերները վերլուծեցին քրիստոնեության ամենաարմատական գաղափարը, որը Հայոց եկեղեցին պահպանել է 1700 տարի. Քրիստոսը հիշողություն չէ։ Քրիստոսը ներկայություն է։

Զրույցը սկսվում է արքեպիսկոպոս Տերդերյանի անցյալ տարվա մարգարեական տեսլականով. «Epostle-ը Եկեղեցու ապագան է, որ հասանելի է այսօր»։ Տեր Վազգենը ժպտում է և ասում. «Մենք Քրիստոսի գիտակցության մասին խոսում էինք դարեր առաջ, նախքան աշխարհը կտար այդ անվանումը»։

Նրանց փոխանակման կենտրոնում հայերենի մի փոքրիկ, լուսավոր տառ է՝ Է, հայոց այբուբենի յոթերորդ տառը, որը ներկա ժամանակի «լինել» բայն է։ «Այն նշանակում է՝ կա», – բացատրում է Տեր Վազգենը։ «Ոչ թե՝ եղել է։ Ոչ թե՝ կլինի։ Հենց հիմա։ Նա կա։ Աստված կա։ Քրիստոսը կա»։

Գրեգը հիշում է, թե ինչպես էր մտնում Հայաստանի հնագույն եկեղեցիները  Տեր Վազգենի հետ 2014 թվականին և տեսնելով նույն խորհրդանիշը, որը փայլում էր յուրաքանչյուր խորանի վերևում։ «Ես հարցրեցի Տեր Վազգենին, թե ինչ է դա նշանակում, և երբ նա ասաց… դա իմ «ահա» պահն էր։ Էքհարթ Թոլլեն, Ռամ Դասը, Օփրան՝ նրանք բոլորը մատնանշում էին նույն դուռը, որը Հայոց եկեղեցին մատնանշում էր դեռ 5-րդ դարից»։

Այնտեղից երկխոսությունը հոսում է կենդանի ջրի պես՝

Արքայությունը հիմա է։ Հիսուսը չասաց՝ «Արքայությունը գալիս է»։ Նա ասաց՝ «Աստծո Արքայությունը ձեր մեջ է»։

Գրեգը պատասխանում է. «Ուրեմն ոչ ոք պետք չէ նախ մահանա՝ այնտեղ հասնելու համար»։ Հարությունը ապագա իրադարձություն չէ. դա լույսի հաղթանակն է խավարի նկատմամբ, որը տեղի է ունենում այն պահին, երբ մենք ընտրում ենք սերը՝ վախի փոխարեն։

Խաչը տանջանքի խորհրդանիշ չէ, այն սիրո վերջնական խորհրդանիշն է։ Տեր Վազգենը պատմում է հնդիկ ուղղափառ կաթողիկոսի մասին, որը հանել էր իր մատանին, տվել իրեն՝ հայերեն մակագրությունը կարդալու համար, և ասել իր ժողովրդին. «Այս հայերը երբեք քրիստոնեությունը առանց տառապանքի չեն ճանաչել։ Լսե՛ք նրանց»։

Հեղափոխությունը վերջնաժամկետ ունեցող բողոք չէ։ Հիսուսը մտավ Երուսաղեմ Ծաղկազարդին՝ որպես բողոք ընդդեմ կայսրության։ Նա ժամը 16:00-ին տուն չգնաց։ Նա գնաց խաչի։ Սա է տարբերությունը ժամանակավոր ակտիվիզմի և հավերժական հեղափոխության միջև։

Տեր Վազգենը չի խուսափում այսօրվա վերնագրերից։ Նա բռնությամբ խնդիրներ լուծելու անհեթեթությունը անվանում է «չմեծացած մեծահասակների մանկապարտեզային տրամաբանություն»։ Նա մարտահրավեր է նետում այն գաղափարին, թե որևէ պատերազմ կարելի է մղել «Քրիստոսի անունով»։ Եվ նա հիշեցնում է ունկնդիրներին, որ հայ ժողովուրդը ենթարկվել է ներխուժման, ցեղասպանության, աքսորի, բայց երբեք չի կորցրել այն միակ պատգամը, որը դեռ հույս է առաջարկում աշխարհին՝ Ներկայություն։

Զրույցը հասնում է իր գագաթնակետին, երբ երկու տղամարդիկ կապ են հաստատում Զատիկը որոշող լիալուսնի, ամենավատ ուրբաթը «Ավագ ուրբաթ» դարձնող հարության և այն անձնական հարության միջև, որին մեզանից յուրաքանչյուրը հրավիրված է հենց հիմա։

«Տառապանքը վերջը չէ», – ասում է Տեր Վազգենը։ «Այն հարության դուռն է։ Չեք կարող հասնել կիրակի առավոտ՝ առանց ուրբաթի։ Բայց երբ նայում եք հարության ակնոցով, նույնիսկ ուրբաթն է դառնում ավագ»։

Գրեգը եզրափակում է դրվագը մի պարզ, հզոր հարցով, որը մնում է ձայնագրության ավարտից երկար ժամանակ անց՝

«Եթե վախը մեզ հասցրեց այստեղ… ապա ի՞նչ կաներ սերը հաջորդիվ»։

Դիտեք կամ լսեք ամբողջական զրույցը։

Որովհետև Եկեղեցու ապագան չի գալիս։

Այն արդեն այստեղ է։

Է։

Նա կա։

Մենք կանք։

Հենց հիմա։

«Է»-ի գեղարվեստական ձևավորումը՝ Գրեգորի Բեյլերյանի