Պատմական համատեքստ

Հայ ուղղափառության արմատները. պատմական համատեքստ

Վերջերս սոցիալական ցանցերում մի գրառում կարդացի, որտեղ ասվում էր. «Երբեք մի՛ ասեք՝ Աստվածաշնչի ընթերցանությունը վանականների համար է, մի՞թե ես իմ երեխային վանական եմ դարձնում: Ո՛չ: Անհրաժեշտ չէ նրան վանական դարձնել: Նրան քրիստոնյա՛ դարձրեք»: Մեջբերումը տեղադրված էր քրիստոնեական եկեղեցու հսկա սուրբ Հովհան Ոսկեբերանի պատկերի վրա, ով ապրել է 4-րդ դարում (մ.թ. 347-407 թթ.):

Ինչպես սիրելի սրբի բազմաթիվ ասույթներ, այս մեկը նույնպես պարզ է և խորիմաստ: Սակայն ինչ-որ բան ինձ հանգիստ չէր տալիս: Իհարկե, սա այն խրատն է, որն ակնկալում ենք, հատկապես ծնողներից կամ երեխայի քրիստոնեական դաստիարակությամբ մտահոգ յուրաքանչյուր անձից: Բայց ինչ-որ բան այն չէր, և դա այնքան պարզ էր, որքան մեջբերման ամսաթիվը:

Աստվածաշունչը չի կազմվել մինչև 5-րդ դարը: Ավելին, Աստվածաշունչը մարդկանց համար հասանելի չէր մինչև 15-րդ դարում տպագրական մեքենայի գյուտը: Ի՞նչ էին նշանակում «Աստվածաշնչի ընթերցանություն» բառերը տվյալ դեպքում: Ահա եկեղեցու 4-րդ դարի սուրբը, որը հորդորում է մարդկանց, որ իրենց երեխաները կարդան Աստվածաշունչը, այն ժամանակ, երբ Աստվածաշունչը դեռ չէր կազմվել այն տեսքով, որով մենք այն գիտենք, և երբ գրագիտությունը տարածված չէր:

Երբ ես նոր էի ձեռնադրվել քահանա, իմ ծխականներից մեկը՝ տարեց մի կին, ձեռագիր նամակ բերեց, որպեսզի կարդամ իր համար: Դա 1982 թվականն էր: Ես կարդացի: Այն անձնական բնույթի էր: Նա շնորհակալություն հայտնեց և հեռացավ: Նա Ցեղասպանությունը վերապրածներից էր, անցել էր փախստականների ճամբարներով և հասել Ամերիկա, որտեղ հիմնել էր իր ընտանիքը: Ես մտածում էի՝ ինչո՞ւ նա այդ նամակը բերեց ինձ: Այդ ընթերցումից որոշ ժամանակ անց իմացա, որ հին երկրում քահանաները գյուղի կրթված մարդիկ էին: Մարդկանց համար ընդունված էր գրավոր փաստաթղթերը բերել քահանայի մոտ՝ ընթերցելու համար՝ վստահ լինելով, որ կպահպանվի գաղտնիությունը և կտրվի բառերի արդարացի մեկնաբանությունը: Այս դեպքը տեղի է ունեցել ընդամենը մի քանի տասնամյակ առաջ, երբ գրագիտությունը տարածված չէր: Եվ այսպես, ես պետք է պարզեի, թե որն էր սուրբ Հովհան Ոսկեբերանին վերագրվող մեջբերման աղբյուրը: Ի՞նչ նկատի ուներ նա, երբ ասում էր՝ թող ձեր երեխաները «կարդան Աստվածաշունչը»:

Ես գտա մի հոդված՝ «Սուրբ Հովհան Ոսկեբերանի ութ մեջբերումները երեխաներին դաստիարակելու մասին», որտեղ առկա էր խնդրո առարկա մեջբերման բնօրինակը. «Երբեք ավելորդ մի՛ համարեք, որ նա լինի աստվածային Սուրբ Գրքի ջանադիր ունկնդիրը»:

«Աստվածաշնչի ընթերցանություն» արտահայտությունը այդ գրառման մեջ ազատորեն թարգմանվել էր «աստվածային Սուրբ Գրքի ջանադիր ունկնդիր» բառերից: Եվ թեև սա կարող է թվալ որպես 21-րդ դարի պարզ բարելավում, Ոսկեբերանի խոսքերը շատ ավելին են նշանակում, քան պարզապես Աստվածաշունչ կարդալը: Սուրբ և Աստվածային Գիրքը եկեղեցում իր տեղն ունի: Սուրբ Գիրքը եկեղեցու գործիքն է: Սրբի խոսքերը կոչ են՝ հաճախելու Մարմնին՝ եկեղեցուն, համայնքին, եկեղեցու հավաքական պաշտամունքին, որտեղ հնարավոր է դառնում «աստվածային Սուրբ Գրքի ջանադիր ունկնդրումը»:

Պատմական համատեքստը կենսական նշանակություն ունի կյանքի բոլոր ոլորտներում հրահանգները հասկանալու համար, հատկապես՝ քրիստոնեական եկեղեցում հոգևոր ուսուցման պարագայում:

Բողոքական բարեփոխումներից ի վեր մենք շեղվել ենք եկեղեցում Սուրբ Գրքի սկզբնական նպատակից: Թեև Սուրբ Գրքի չարաշահումը նշվել է որպես բարեփոխումների բազմաթիվ պատճառներից մեկը, այնուամենայնիվ, բարեփոխումների արդյունքը 500+ տարի անց այն է, որ Սուրբ Գրքի բառերը թարգմանելու և մեկնաբանելու ազատությունը հանգեցրել է մեծ տառապանքի նրանց համար, ովքեր ճնշված են մեկնաբանության անվան տակ կամ մեկուսացված են այն անհանդուրժողականության պատճառով, որն արդարացվել է Սուրբ Գրքի անձնական ընկալմամբ:

Հայ եկեղեցում Սուրբ Գիրքը կոչվում է Աստծո շունչ: Այն սրբազան է: Եկեղեցին Ավետարանը տարածում է այդ Շնչի միջոցով: Հենց պատմական համատեքստում՝ քրիստոնեական եկեղեցու երկարատև պատմության մեջ, Սուրբ Գիրքը կենդանանում է:

Այսօր մենք եզրափակում ենք այս թեմայի շուրջ խորհրդածությամբ, որը բխում է Լեռան քարոզից: Սա Սրբոց Թարգմանչաց տոնի ընթերցվածքն է, որտեղ Հիսուսը պատվիրում է մեզ. «Սրբությունը շներին մի՛ տվեք և ձեր մարգարիտները խոզերի առաջ մի՛ նետեք, որպեսզի նրանք իրենց ոտքերով չտրորեն դրանք, ապա շրջվեն ու պատառոտեն ձեզ»:

Հայ ուղղափառության արմատների մասին կշարունակենք վաղը: Միացե՛ք մեզ epostle.net կայքում: