Արարատյան անակնկալ

Հայոց հավատքի արմատները՝ Արարատ

Հայաստանում որպես զբոսաշրջիկ Ձեզ ցուցաբերվող հրաշալի ու ջերմ հյուրընկալությանը հակառակ՝ երկիր մուտք գործելիս Ձեր առաջին հանդիպումը տեղի է ունենում օդանավակայանի անձնագրային հսկողության փոքրիկ խցիկում։ Այնտեղ նստած պաշտոնյան հետաքրքրված չէ զրույցներով կամ դատարկախոսությամբ։ Միայն փաստերն են կարևոր։ Արագ հայացք, փաստաթղթերի մի քանի ստուգում, և ահա՝ թեթևացում։ Նրանք դրոշմակնիք են դնում Ձեր անձնագրում, և Դուք մուտք եք գործում հմայքի, երազանքների ու անակնկալների այս զարմանահրաշ երկիր։ Իսկ առաջին անակնկալը հենց այն փաստաթղթի մեջ է, որը Դուք պահում եք Ձեր նոր դրոշմակնիքով անձնագրում։

Դուք նայում եք կնիքին, որը հաստատում է Ձեր մուտքի ամսաթիվը, և կնիքի վերևում տեսնում եք երկու գագաթ ունեցող լեռան պատկեր՝ մեկը փոքր, մյուսը՝ մեծ։ Ինձ համար, և ենթադրում եմ՝ շատ հայերի համար, որոնք մեծացել են այդ երկու գագաթների հանդեպ ակնածանքով, դա ճանաչելի է որպես աստվածաշնչյան Արարատ լեռան խորհրդանիշ։ Իրականում, այն հայերի համար այնքան ճանաչելի է, որ անակնկալի էֆեկտը կարող է վրիպել Ձեր ուշադրությունից։

Արարատ լեռը Աստվածաշնչում՝ Ծննդոց 8:4-ում, նշվում է որպես Նոյյան տապանի հանգրվան՝ մեծ ջրհեղեղից հետո։ Մինչ Ծննդոց 2:10-ը Եդեմի պարտեզը տեղակայում է Հայաստանում, մենք բացահայտում ենք, որ քաղաքակրթության օրրանի երկրորդ հնարավորությունը կրկին Հայաստանում է՝ Արարատ լեռան մոտ։

Հայերին նկարագրում են որպես Արարատ լեռան ստորոտում բնակվող ժողովուրդ։ Քաղաքական իրողությունների բերումով լեռն այսօր Թուրքիայի սահմաններում է, սակայն այն հայկական լեռ է, այնքան, որ այս իրավական փաստաթղթի՝ միջազգայնորեն ճանաչված Ձեր անձնագրի վրա երկրի խորհրդանիշը հենց Արարատ լեռն է։ Զարմացա՞ծ եք։ Լեռան և ժողովրդի արմատը նույնն է՝ «Ար»-ը, ինչպես և ամեն էական բանի համար, օրինակ՝ արևի։

Բանաստեղծ Եղիշե Չարենցը հռչակում է՝ աշխարհով մեկ ման արի, Արարատի նման գագաթ չկա։ Ես եղել եմ Արարատ լեռան երկու կողմերում էլ։ Մյուս կողմից նայելիս գագաթների վեհությունը չի զգացվում։ Երևանից դիտելիս Արարատ լեռը հզոր է ու վեհ՝ ինչպես մի մայր, որ հավերժ ներկա է իր զավակների կյանքում՝ վկան լինելով նրանց պայքարի, ցավերի, ուրախությունների և հաղթանակների։

Արարատը հիմք է դնում այս սուրբ ու ոգեշնչող երկրով ճամփորդության համար։ Սա մի փոքր տարածք է, որտեղ բնակվում է երեք մայրցամաքների խաչմերուկում գտնվող մի ժողովուրդ, որը բազմիցս ոտնահարվել ու հալածվել է զավթիչների կողմից։ Եվ այնուամենայնիվ, չունենալով համաշխարհային ասպարեզում ազդեցիկ ռազմական ռազմավարություն՝ այս ժողովուրդը շարունակում է ապրել ու բարգավաճել՝ հիմնվելով ոչ թե ջրհեղեղների ու աղետների, այլ հարության աստվածաշնչյան գաղափարի վրա։ «Արմոդոքսին» (Armodoxy) այդ գաղափարը բերում է մեր այսօրվա կյանք։ Մենք սկսում ենք այս սուրբ երկիր կատարած այցով։

Այսօր մենք եզրափակում ենք Սաղմոս 36-ով. «Տե՛ր, երկնքում է Քո ողորմությունը, Քո ճշմարտությունը՝ մինչև ամպերը։ Քո արդարությունը՝ ինչպես Աստծո լեռները, Քո դատաստանները՝ մեծ անդունդ։ Դու փրկում ես մարդկանց և անասուններին, ո՛վ Տեր։ Որքա՜ն թանկ է Քո ողորմությունը, ո՛վ Աստված. մարդկանց որդիները Քո թևերի հովանու տակ ապավինություն կգտնեն»։