Armodoxy-ի ճանապարհը պարզ է, սակայն այն պահանջում է մտքի բացություն։ Մեր պատմությունները, դարձվածքներն ու առօրյա զրույցները լի են այնպիսի արտահայտություններով, որոնք հազվադեպ ենք վերլուծում, այլ պարզապես կրկնում ենք խոսակցության ընթացքում։ Օրինակ, երբ ասում ենք «բացել փակագծերը», նկատի ունենք գաղտնիքի բացահայտումը, այլ ոչ թե ինչ-որ ֆիզիկական գործողություն։ Կան հազարավոր նման արտահայտություններ, որոնք մուտք են գործել մեր ամենօրյա խոսքի մեջ։
Այս արտահայտություններից ոմանք ներթափանցել են մեր մտածողության մեջ, և մենք սկսում ենք դրանք ընկալել որպես անվիճելի ճշմարտություններ։ Օրինակ՝ «կրակին կրակով պատասխանել» արտահայտությունը նշանակում է պայքարել հակառակորդի դեմ նույն մեթոդներով, սակայն եթե մի պահ մտածենք, կհասկանանք, որ դա միայն ավելի է բորբոքում կրակը, ինչը հաստատ հրդեհը մարելու միջոց չէ։ Երբ նույն անմտությունը կիրառվում է ավելի մեծ «հրդեհների» դեպքում, մենք հասկանում ենք, որ դա պատերազմի սկիզբն է։
Armodoxy-ն ծագում է Հայաստանից՝ մի երկրից և ժողովրդից, որը կրակին պատասխանել է ջրով։ Սա մի ժողովուրդ է, որը ենթարկվել է հարձակումների ու կոտորածների, ականատես է եղել իր երկրի ավերմանը, սակայն վերապրել է և համարձակվում է խոսել խաղաղության՝ տևական խաղաղության մասին։
Armodoxy-ն պահանջում է մտքի բացություն և ողջախոհություն՝ նպատակը միջոցներից տարբերելու համար։ Հասկանալու համար, որ վերջնական նպատակը Խաղաղությունն է։
Հիսուսն ասում է. «Լսել եք, որ ասվել է՝ աչքն աչքի դիմաց, ատամը՝ ատամի դիմաց։ Իսկ Ես ասում եմ ձեզ՝ չարին մի՛ հակառակվեք։ Եթե մեկը ապտակի ձեր աջ այտին, մյուսն էլ դարձրեք նրան. և եթե մեկը կամենա դատվել ձեզ հետ ու վերցնել ձեր վերնազգեստը, նրան տվեք նաև ձեր պատմուճանը. և եթե մեկը ստիպի ձեզ մեկ մղոն գնալ, նրա հետ երկուսը գնացեք։ Ձեզնից խնդրողին տվեք և ձեզնից փոխ առնել կամեցողին մի՛ մերժեք»։ (Մատթեոս 5:38 և հաջորդը)
Մենք այժմ սկսում ենք հասկանալ, որ կյանքի և, ի վերջո, մեր հարաբերությունների նպատակը տառապող աշխարհին Խաղաղություն բերելն է։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/10/firefight-807-e1760332208810.jpg1125743Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-10-14 00:01:132025-10-12 22:11:17Խաղաղության նպատակը
Սուրբ Թարգմանչաց տոնի շաբաթավերջին, ոգեշնչված նրանց հոգով, մենք՝ Epostle-ում, բացեցինք նոր տարածք՝ կիրակնօրյա դպրոցի առաջին վիրտուալ դասարանը։ Այս բացումը տեղի ունեցավ Լոս Անջելեսի Սուրբ Հակոբ հայկական եկեղեցում՝ եկեղեցու անդամների, ծնողների և, իհարկե, դպրոցի աշակերտների ներկայությամբ։
Երբ Epostle-ն առաջին անգամ մուտք գործեց մետավերս 2023 թվականին, մենք կիսվեցինք այդ փորձառությամբ մեր համայնքի անդամների հետ։ Մենք հրավիրեցինք ֆոկուս-խմբերի՝ նրանց արձագանքը գնահատելու համար։ Նրանց փորձառությունը, խմբից խումբ, գրեթե նույնն էր՝ չնչին տարբերություններով։ Օրինաչափությունները հետևյալն էին. առաջին հայացքից խմբի անդամները հիացած էին այն տեխնոլոգիայով, որը թույլ է տալիս ստեղծել այս վիրտուալ աշխարհները։ Մի քանի րոպե անց՝ մոտ տասը րոպե հետո, նրանք ժպիտով գլխով էին անում, ինչը նշանակում էր դրական արձագանք ամբողջ գաղափարին։ Իսկ հետո... դե, ոչինչ ավելին։ Մեզ համար՝ մշակողների կողմից, սա հետաքրքիր էր։ Ինչո՞ւ նրանց հիացմունքը չէր վերածվում հետաքրքրասիրության և հետազոտման։ Ինչո՞ւ նրանք ավելի շատ ժամանակ չէին անցկացնում այս աշխարհներում։ Պատճառներից մեկը կարող էր լինել այն, որ առկա էր ուսուցման փուլ, և մարդկանց մեծ մասը հրահանգներ և ուղեցույցներ էր փնտրում մետավերսում կողմնորոշվելու համար։ Այլ կերպ ասած՝ նրանց գրավում էր մետավերսի նորույթը, բայց դա այն վայրը չէր, որտեղ նրանք պարբերաբար կներգրավվեին։ Ժողովրդական լեզվով ասած՝ «Լավ վայր է այցելելու համար, բայց...»։
Այնուամենայնիվ, մենք բոլոր ֆոկուս-խմբերում նկատեցինք մի այլ բան՝ երիտասարդ երեխաները։ Նրանց հրահանգներ պետք չէին։ Նրանք նստում էին համակարգիչների, հեռախոսների առջև կամ կրում էին VR ակնոցներ և անմիջապես ընկղմվում միջավայրի մեջ։ Եվ այսպես, մենք բացահայտեցինք մեր հիմնական լսարանը՝ 16 տարեկանից ցածր երիտասարդները։
Մեր առաքելությունն Ավետարանի տարածումն է՝ հատկապես տեխնոլոգիական գործիքների միջոցով, որտեղից էլ ծագել է epostle անվանումը՝ որպես էլեկտրոնային առաքյալ: Մենք ձեռնամուխ եղանք կիրակնօրյա դպրոցի վիրտուալ դասարանի ստեղծմանը, և մեկնարկի պահին մեր աշխատանքն արդարացրեց իրեն: Մինչ մենք ծնողներին ցուցադրում էինք տարածքը, աշակերտներն արդեն ներս էին մտել՝ ցատկոտելով, վազվզելով և ուսումնասիրելով վիրտուալ դասարանը, որն անվանել ենք Սևանա լիճ. սա հայ քրիստոնեության հնագույն ավանդույթների ուսումնական կենտրոն է նոր սերնդի համար:
Մատթեոսի Ավետարանում կարդում ենք, որ փոքրիկ երեխաները մոտենում էին Հիսուսին, սակայն աշակերտները սաստում էին նրանց: Նրանք մտածում էին՝ ինչո՞ւ պետք է Հիսուսը՝ այս Սուրբ Այրը, իր ժամանակը վատնի երեխաների վրա: Հենց Հիսուսն էլ հստակեցնում է իրավիճակը՝ ասելով. «Թո՛ւյլ տվեք մանուկներին, որ գան ինձ մոտ և մի՛ արգելեք նրանց, որովհետև երկնքի արքայությունը նրանց նմաններինն է» (Մատթեոս 19):
Երեխաներն Աստծո հանդեպ բնածին սեր ունեն։ Ինչպես որ համակարգիչներով, պլանշետներով և հեռախոսներով խաղալը նրանց համար բնական է, այնպես էլ Երկնքի Արքայությունը պատկանում է մաքրասրտերին։ Ինչպես նրանք համարձակորեն և առանց կաշկանդվելու մուտք գործեցին մետավերսի միջավայր, այնպես էլ նրանք մուտք են գործում Աստծո Սիրո մեջ։ Հարցը, որի շուրջ մենք պետք է մտորենք, և սա էական է, այն է, թե ինչ ենք մենք նրանց սովորեցնում։ Հայ եկեղեցու ուսմունքը պարզապես Աստծո Սերը փոխանցելն է, ինչպես որ այն անցել է դարերի միջով՝ թե՛ ճգնաժամի ու աղետի, թե՛ ուրախության ժամանակներում։ Եվ հետո, ինչը նույնքան կարևոր է, մենք պետք է ժամանակ գտնենք լսելու նրանց՝ երեխաներին։ Հիսուսը հենց այդպես էլ պատվիրում է։ Վիրտուալ կիրակնօրյա դպրոցի փորձառությունը հենց այս երիտասարդ ձայները, նրանց մտքերը, արտահայտությունները և, իհարկե, նրանց երազանքները լսելու մասին է։
Այսօրվա աղոթքը գրել է Արքեպիսկոպոս Հովնան Տերտերյանը՝ աշակերտի անունից. Տե՛ր, իմ Աստված, իմ քայլերը դեպի դպրոց են տանում։ Պաշտպանիր ինձ ամեն տեսակ վտանգներից և վատ մտքերից, որպեսզի ես ապահով և խաղաղ հասնեմ իմ նպատակակետին։ Ես անդադար աղոթում եմ Քեզ, քանզի Դու ես Ճանապարհը, Ճշմարտությունը և Կյանքը։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/10/kids-with-cells-and-one-day-dreaming-e1760331114700.jpg7561125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-10-13 00:01:292025-10-12 21:54:08Թարգմանություն դեպի Մետավելերք
Թարգմանությունը ըմբռնման առաջին քայլն է։ Այն փաստը, որ մեր աշխարհում այսօր այդքան շատ թյուրիմացություններ կան, մատնանշում է թարգմանելու անկարողությունը (կամ անցանկությունը)։ Հայ եկեղեցին առաջիկա հանգստյան օրերին նշում է «Սրբոց Թարգմանչաց» տոնը։ Այս խմբի անդամները ժամանակակիցներ չեն եղել, այսինքն՝ նրանք ապրել են տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ իրարից բաժանված մոտ 700 տարվա ընթացքով, սակայն նրանք հայտնի են որպես մեկ խումբ՝ Սուրբ Թարգմանիչներ։ Երեկ մենք դիտարկեցինք այդ խումբը և հասկացանք, որ նրանց միավորող ընդհանուր թելը հաղորդակցվելու նրանց կարողությունն էր՝ բարդ և խճճված երևույթները պարզեցնելու միջոցով։
Հիսուսը վերջնական թարգմանիչն էր։ Նա եկավ մի աշխարհ, որը պատված էր օրենքներով ու կանոնակարգերով, որոնք մարդկանց օտարացնում էին հավատքի էությունից՝ Աստծուց։ Նա պարզեցրեց այն։ Ցորենի, սերմերի, հողի և տաղանդների մասին առակներով Նա պարզեցրեց նպատակի և աստվածակենտրոնության ամենաբարդ գաղափարները։ Նա պարզեցրեց բարդ օրենքները։ Հին Կտակարանում կա 617 օրենք։ Մովսեսը դրանք հասցրեց 10 պատվիրանի։ Հիսուսը դրանք էլ ավելի պարզեցրեց՝ հասցնելով մեկ բառի՝ Սեր։ «Սիրի՛ր Տիրոջը՝ քո Աստծուն, քո ամբողջ սրտով, քո ամբողջ հոգով և քո ամբողջ մտքով», – պատասխանեց Նա, երբ հարցրին, թե որն է մեծագույն պատվիրանը։ «Եվ երկրորդը նման է դրան. Սիրի՛ր մերձավորիդ քեզ պես։ Այս երկու պատվիրաններից են կախված ամբողջ Օրենքը և Մարգարեները» (Մատթեոս 22:37-38)։
Մտածե՛ք, թե որքան պարզ է սա։ Եթե սիրում եք Աստծուն և սիրում եք մերձավորին, ապա չեք կարող սպանել, չեք կարող ստել, չեք կարող գողանալ, դուք լցված եք ուրիշների հանդեպ հարգանքով։ Հետևաբար, օրենքի և մարգարեների պարզեցումը գտնվեց Հիսուս Քրիստոսի անձի մեջ։ Նա օրենքի և մարգարեների կատարումն է։ Նա հստակ ասաց. «Ես եմ ճանապարհը, ճշմարտությունը և կյանքը» (Հովհաննես 14:6)։
Սուրբ Թարգմանիչները մարդկանց ուղղորդում էին դեպի Քրիստոս։ Հենց Սուրբ Ներսես Շնորհալին՝ այս խմբի 12-րդ դարի անդամը, Քրիստոսին նույնացրեց Սիրո հետ։ «Անունն է սիրո՝ Հիսուս», - գրել է նա «Առավոտ Լուսո» շարականում։ Մատնանշելով Քրիստոսին՝ Սուրբ Թարգմանիչները մատնանշում էին սերը՝ որպես ըմբռնման ոսկե բանալի։ Այսինքն՝ սիրո միջոցով ամենաբարդ և խճճված իրողությունները թարգմանվում և պարզեցվում են։
Թարգմանիչները պատմական անձինք են, սակայն մեր օրերում ևս կան թարգմանիչներ։ Մտածեք մի մոր մասին, որը կանգնած է իր ամուսնու, երեխաների, երբեմն ծնողների կամ հարազատների միջև և ինչ-որ կերպ թարգմանում է տարբերվող մտքերն ու տրամադրությունները՝ ներդաշնակություն հաստատելու համար։ Մտածեք ուսուցչի մասին, որը լրացուցիչ ժամանակ է հատկացնում աշակերտին՝ վստահեցնելու նրան, որ անհաջող քննությունից հետո էլ կան հնարավորություններ։ Կամ մտածեք քահանայի մասին, որը մխիթարություն է բերում մի ընտանիքի, որը չի կարողանում հասկանալ, թե ինչպես է վերապրելու սիրելիի ողբերգական կորուստը։ Նրանք բոլորն այն մարդիկ են, ովքեր ընդունել են թարգմանելու՝ այսինքն՝ ուրիշներին հասկանալու հրավերը։ Եվ այդ հրավերն այժմ տրված է մեզ՝ Ձեզ և ինձ։ Ընդունե՛ք այդ հրավերը։ Թարգմանե՛ք դառնության, ատելության, անջատողականության և այն ամենի բարդությունը, ինչը խանգարում է մեզ հասկանալ միմյանց, թարգմանե՛ք դրանք Քրիստոսի պատգամի պարզության՝ սիրո միջոցով։
Աղոթենք. «Տե՛ր Քրիստոս մեր Աստված, Ձեր Սուրբ Թարգմանիչների՝ Սուրբ Մեսրոպի, Եղիշեի, Մովսես Քերթողի, Դավիթ Անհաղթ փիլիսոփայի, Գրիգոր Նարեկացու և Ներսես Կլայեցու բարեխոսությամբ, խնդրում եմ, որ բացեք սիրտս ըմբռնման համար, որպեսզի կարողանամ ներդաշնակ լինել շրջապատիս և նրանց հետ, ում հետ շփվում եմ։ Թող որ ուրախություն գտնեմ Ձեր սիրո պատվիրանի պարզության մեջ և այն միշտ պահեմ իմ առջև՝ այս կյանքով անցնելիս։ Ամեն ինչում փառաբանում եմ Ձեզ՝ Հոր և Սուրբ Հոգու հետ։ Ամեն»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/10/Translate-805-e1760072204723.jpg7801125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-10-10 00:01:132025-10-09 21:57:41Թարգմանելով այսօր
Վաղնջական ժամանակներից, մարդկության ամենահին պատմությունից ի վեր և նույնիսկ դրանից առաջ, մարդիկ հայացքները հառել են դեպի երկինք՝ հիացմունքով լցվելով դրա անծայրածիրության և գեղեցկության հանդեպ։ Այն ոգեշնչման աղբյուր է եղել բանաստեղծությունների, երգերի և աղոթքների համար։ Շատերի համար այն ազդարարել է Արարչի՝ Առաջնաշարժի կամ, պարզապես, Աստծո գոյությունը։
Այսօր մենք գիտենք, որ գիշերային երկնքում մի փոքրիկ կետ, որը մենք կարող էինք աստղ անվանել, իրականում կարող է լինել հսկայական գալակտիկա, հսկա աստղ կամ նույնիսկ սև խոռոչ, որի մեջ աստղերի մեծ կուտակումներ կարող են անհետացած լինել։ Հայացքը դեպի երկինք՝ անվերջ աստղերին և երկնային մարմինների շարժումներին, ստիպում է մեզ զարմանալ և խորհել մեր գոյության մասին։ Կյանքի հիմնարար հարցերը ծնվում են հենց մեր հիացմունքից. Որտեղի՞ց ենք մենք եկել։ Ինչո՞ւ ենք մենք այստեղ։ Ո՞րն է մեր նպատակը։ Ո՞ւր ենք գնում։
Հայ եկեղեցու սուրբ գրքերից մեկը Սիրաքի իմաստության գիրքն է։ Այն ընթերցվում է որպես երկնքի հրաշքների վկայություն և որպես աղոթք։ Ես ներկայացնում եմ այս ընթերցումը, որտեղ հեղինակը նկարագրում է երկինքը
Այժմ կհիշեմ Տիրոջ գործերը, և կպատմեմ այն, ինչ տեսել եմ։ Տիրոջ խոսքով են ստեղծվել Նրա գործերը, և բոլոր արարածները կատարում են Նրա կամքը։ Արեգակը լույսով նայում է ամեն ինչի վրա, և Տիրոջ գործը լի է Նրա փառքով։
Բարձրյալի զարդը երկնքի պարզ կամարն է, փառահեղ՝ ինչպես երկնային տեսարանը։ Արեգակը, երբ հայտնվում է, իր ծագումով հռչակում է, թե ինչ հրաշալի գործիք է այն՝ Բարձրյալի ստեղծագործությունը։ Կեսօրին այն չորացնում է երկիրը, և ո՞վ կարող է դիմանալ նրա այրող տապին։
Աստղերի փառքը երկնքի գեղեցկությունն է, փայլուն զարդ՝ Տիրոջ բարձունքներում։
Սրբի հրամանով նրանք կանգնած են իրենց նշանակված տեղերում և երբեք չեն հոգնում իրենց պահակությունից։ Մենք կարող ենք ավելին ասել, բայց երբեք բավարար չի լինի. թող վերջին խոսքը լինի՝ «Նա է ամեն ինչ»։ Որտեղի՞ց գտնենք ուժ՝ Նրան գովերգելու համար, քանզի Նա ավելի մեծ է, քան իր բոլոր գործերը։ Ահեղ է Տերը և մեծապես փառավոր, և հրաշալի է Նրա զորությունը։ Փառավորե՛ք Տիրոջը և բարձրացրե՛ք Նրան որքան կարող եք, քանզի Նա վեր է նույնիսկ դրանից։ Երբ բարձրացնում եք Նրան, հավաքե՛ք ձեր ողջ ուժը և մի՛ հոգնեք, քանզի երբեք չեք կարող բավարար չափով գովերգել Նրան։ (Սիրաք 42-43)
1960-ականների մի ֆիլմ՝ Ջեք Լեմոնի և Ջուդի Հոլիդեյի մասնակցությամբ, կրում էր «Փֆֆֆտ» վերնագիրը, որը ստիպում էր բոլորին թերթել բառարանները՝ նախքան Google-ի դարաշրջանը դրա իմաստը գտնելու համար։ «Փֆֆֆտ»-ը ձայնարկություն է, որը նշանակում է հանկարծակի դադար, անհետացում կամ ինչ-որ բանի ավարտ։ Այն նմանակում է ծխի մեջ ինչ-որ բանի անհետանալու ձայնը։ Փֆֆֆտ. այն այլևս չկա։
Շատերի համար հրաժեշտ տալը թերևս ամենադժվար գործերից մեկն է։ Հրաժեշտ տալ նշանակում է, որ հարաբերությունն ավարտվել է, և Դուք պետք է շարունակեք կյանքը, երբ այդ հարաբերությունն այլևս հնարավոր չէ։ Մենք հուզական էակներ ենք, և շարունակականությունը, ինչպես հուշում է «հարաբերություն» բառը, մեզ կայունություն է հաղորդում։ Հրաժեշտ տալը վտանգում է այդ կայունությունը, ուստի հաճախ ուղեկցվում է ցավալի զգացումներով։
Հետաքրքիր է, որ մենք մեր աղոթքներն ավարտում ենք մի արտահայտությամբ, որը հռչակում է հրաժեշտ տալու մեր պատրաստակամությունը։ «Ամեն» բառը մեր հանձնումն է այն իրողությանը, որ մեր հոգսերը վստահել ենք Աստծուն։ Ամենը մեր վստահության, հույսի և հավատի հաստատումն է առ Աստված։ Յուրաքանչյուր աղոթքի վերջում մենք ասում ենք՝ «Թող այդպես լինի» կամ «Թող այնպես լինի»։ Ամեն։ Սա հրաժեշտ տալու վերջնական արտահայտությունն է։ Մենք հրաժարվում ենք վերահսկողությունից։
Հրաժարվելը կարևոր է, հատկապես տեղեկատվության այս դարաշրջանում։ Երբ օրեցօր ողողված եք լուրերով, հեշտ է հուսահատվել և կորցնել հույսը։ Իրականում, լուրերի մեծ մասը մեզ տալիս է միայն տեղեկատվություն և ոչ ավելին։ Այդ իսկ պատճառով չափազանց կարևոր է, որ Դուք ընդունեք, որ որոշ իրադարձություններ և խնդիրներ Ձեր անմիջական վերահսկողությունից դուրս են։ Դիմելով «Արմոդոքսիին»՝ Դուք կհասկանաք, որ այն ամենից հրաժարվելը, ինչը Ձեր վերահսկողությունից դուրս է, թույլ է տալիս կարգավորել Ձեր կյանքը, լինել ավելի արդյունավետ և հոգեպես կենդանի։ Մենք մեր աղոթքներն ավարտում ենք «Ամեն» բառով՝ որպես արտաքին հավաստիացում, որ մենք հանձնել ենք մեր հոգսերը Աստծուն։ Թող լինի այնպես։ Ես այն հանձնել եմ Աստծուն։ Փուֆ։ Ահա և անցան իմ մտահոգությունները։ Դրանք այլևս իմը չեն։
Բողոքական աստվածաբան Ռայնհոլդ Նիբուրը հեղինակել է մի կարճ աղոթք, որը հաճախ օգտագործվում է 12-քայլանի ծրագրերում։ Այն թույլ է տալիս մեզ խնդիրներն ու իրադարձությունները դնել համատեքստի մեջ։ Այն Աստծուն է հանձնում այն, ինչ մենք չենք կարող անել, և խոստովանում է «Ամեն» կամ «թող լինի այնպես»։
Ուստի, միացեք ինձ աղոթքում. Աստվա՛ծ, ինձ շնորհիր հոգեկան խաղաղություն՝ ընդունելու այն, ինչ չեմ կարող փոխել, քաջություն՝ փոխելու այն, ինչ կարող եմ, և իմաստություն՝ տարբերելու դրանք միմյանցից։
Մշակութային մարդաբան Մարգարեթ Միդը, որն ուսումնասիրել էր աշխարհի բազմաթիվ և զանազան հասարակություններ, քարոզում և պաշտպանում էր մշակութային հարաբերապաշտության գաղափարը՝ որպես միջոց, որի շնորհիվ մենք՝ որպես մարդիկ, կարող ենք ավելի լավ հասկանալ միմյանց։ Չնայած մշակույթների և հասարակությունների միջև առկա բոլոր տարբերություններին՝ մարդկության հիմնական բաղադրիչը պարզ է։
Պատմում են, որ Մարգարեթ Միդի ուսանողներից մեկը հարցրել է նրան, թե ինչն է նա համարում քաղաքակրթության առաջին նշանը։ Ուսանողը ակնկալում էր, որ մարդաբանը կմատնանշի կավե ամանները, որսորդական գործիքները կամ տարբեր հասարակական ու կրոնական արտեֆակտներ։ Փոխարենը՝ Միդը մատնանշեց հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերված 15 000 տարվա վաղեմություն ունեցող ապաքինված ազդրոսկրը։ Սա էր առաջինը քաղաքակրթության ապացույցը, պնդեց նա։
Ազդրոսկրը մարմնի ամենաերկար ոսկորն է, որը միացնում է ազդրը ծնկին։ Եթե մի կողմ դնենք ժամանակակից բժշկության առավելությունները, ապա կոտրված ազդրոսկրի ապաքինման համար պահանջվում է մոտ վեց շաբաթ հանգիստ։ Այս կոնկրետ ոսկորը կոտրված էր և ապաքինվել էր։ Միդը բացատրում էր, որ կենդանական աշխարհում, եթե կոտրում եք ոտքը, ապա մահանում եք։ Դուք չեք կարող փախչել վտանգից, չեք կարող ջուր խմել կամ սնունդ որսալ։ Իրականում, եթե նման կերպ վիրավորվեիք, ապա կդառնայիք այլ կենդանիների կերակուրը։ Եթե մնայիք անշարժ՝ սպասելով ոսկու ապաքինմանը, ապա անկասկած կդառնայիք որևէ այլ կենդանու ընթրիքի հիմնական ուտեստը։ Այլ կենդանու... ճիշտ է։ Հարցն այն էր, թե ի՞նչն է մեզ՝ մարդկությանը, առանձնացնում այլ կենդանիներից։ Ինչո՞ւ էր այս ապաքինված ոսկորը բանալին հասկանալու, թե երբ ենք մենք կենդանուց վերածվել հոգատար մարդկանց։
Միդը բացատրում էր, որ ապաքինված կոտրված ազդրոսկրը վկայում է այն մասին, որ մեկ այլ մարդ ժամանակ է հատկացրել՝ մնալու վիրավորի կողքին, կապելու վերքը, նրան անվտանգ վայր տեղափոխելու և ապաքինման ընթացքում խնամելու համար։ Ապաքինված ազդրոսկրը նշանակում է, որ ինչ-որ մեկը օգնել է իր նմանին՝ փոխանակ լքելու նրան՝ սեփական կյանքը փրկելու համար։
«Քաղաքակրթությունը սկսվում է դժվարության մեջ գտնվող մեկին օգնելուց», - բացատրում էր Մարգարեթ Միդը։
Արմոդոքսիան (Armodoxy) արմատներ ունի անաղարտ քրիստոնեության մեջ։ Քրիստոս մեզ պատվիրում է. «Երբ խնջույք ես կազմակերպում, հրավիրիր աղքատներին, հաշմանդամներին, կաղերին, կույրերին։ Եվ դու օրհնված կլինես»։ Տեսնում եք, Քրիստոսի հրավերը մարդասիրության հրավեր է։
Աղոթենք Սուրբ Եփրեմի (4-րդ դար) աղոթքով
Ես հայացքս ուղղում եմ Դեզ, Քրիստո՛ս Տեր իմ, և բացում եմ սիրտս Ձեր առջև ջերմեռանդ աղոթքով, ո՛վ Աստծո Որդի, Ձեր արարածների առջև Ձեզ խոնարհեցնելու և ծառայի դեր ստանձնելու համար։ Դուք այնպիսի սեր ունեք մարդկության հանդեպ, որ մենք կարողանանք աստվածային իմաստություն ձեռք բերել։ Ողորմե՛ք ինձ, ո՛վ բարեգութ Աստված։
Հիսուսը «թվիթեր» է արել։ Սա ո՛չ կատակ է, ո՛չ էլ ձեզ ցնցելու կամ Հիսուսին ժամանակակից դարձնելու փորձ։ Աստված մի արասցե։ Հիսուսն ու Նրա պատգամը միշտ ժամանակակից են, հետևաբար՝ նաև արդիական մեզ համար։ «Հիսուսը թվիթեր է արել» արտահայտությունը պարզապես ժամանակակից եզրույթ է՝ նկարագրելու համար այն շատ արդյունավետ միջոցը, որով Հիսուսը հաղորդակցվում էր մեզ հետ։ Նրա պատգամները հակիրճ էին, պարզ և դիպուկ։
«Եթե ցորենի հատիկը հողի մեջ ընկնելով չմեռնի, ինքը միայնակ կմնա». սա մի «թվիթ» է։ (Հովհաննես 12:24)
«Իմ ընտանիքը նրանք են, ովքեր լսում են Աստծո խոսքը և կատարում այն». ևս մեկ «թվիթ»։ (Մատթեոս 12:50)
«Ինչ որ կուզեք, որ մարդիկ ձեզ անեն, դուք էլ նրանց արե՛ք» և «Սիրե՛ք ձեր թշնամիներին, աղոթե՛ք ձեզ հալածողների համար». ահա ևս երկու օրինակ։ (Մատթեոս 7:12, Մատթեոս 5:44)
Երբ «X» հարթակը նոր էր հայտնվել, այն հայտնի էր որպես Twitter, իսկ հաղորդագրությունները կոչվում էին և մինչ օրս կոչվում են թվիթներ։ Սկզբում օգտատերերը սահմանափակված էին 140 նիշով՝ միտք կամ պատգամ արտահայտելու համար։ Դա իսկական մարտահրավեր էր օգտատիրոջ համար՝ պարզեցնելու հաղորդագրությունը։ Մենք նույնն անելու հրավեր ունենք մեր հավատքի հետ՝ գտնելու Աստծո ձայնը ամենապարզ արտահայտության մեջ։ Ծաղկի թերթիկը, երեխայի ժպիտը կամ կարիքավոր ընկերոջը ձեռք մեկնելը Արմոդոքսիայում մեկնարկային կետեր են։
Հիսուսն ասաց. «Թո՛ւյլ տվեք մանուկներին գալ ինձ մոտ... որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը»։ (Մատթ. 19:14)
Աղոթենք առաջին և ամենապարզ աղոթքը, որը պետք է իմանա յուրաքանչյուր քրիստոնյա. Տե՛ր, ողորմի՛ր ինձ։ Ամեն։
Այս հանգստյան օրերին Հայ Եկեղեցին տոնում է «Հիսուսի 72 աշակերտների» հիշատակը։ Նախքան ինձ կմեղադրեք կշեռքի նժարին ազդելու և մեզ բոլորիս ծանոթ 12 աշակերտների խմբին ևս 60-ը ավելացնելու մեջ, կարդացե՛ք Ղուկասի Ավետարանի (գլուխ 10) մանրամասները. «Տերը նշանակեց յոթանասուներկու ուրիշներին ևս և նրանց ուղարկեց երկու-երկու՝ իր առջևից ամեն քաղաք ու տեղ, ուր ինքը գնալու էր։ Ապա ասաց նրանց. «Հունձքը շատ է, բայց մշակները՝ քիչ. ուստի աղոթե՛ք հնձի Տիրոջը, որ հնձի համար մշակներ ուղարկի»։
Ավետարանում աշակերտությունը կոչում էր, որը տրվել էր Հիսուսի աշակերտների մի խմբի՝ հստակ առաքելությամբ։ Հիսուսն այս 72 աշակերտներին ուղարկեց այս խոսքերով. «Գնացե՛ք. ահա ես ձեզ ուղարկում եմ ինչպես գառներ՝ գայլերի մեջ... Բայց որ տուն էլ մտնեք, նախ ասե՛ք՝ «Խաղաղությո՛ւն այս տանը»։ Եվ եթե այնտեղ խաղաղության որդի կա, ձեր խաղաղությունը կհանգչի նրա վրա, իսկ եթե ոչ՝ ձեզ կվերադառնա։ Եվ մնացե՛ք նույն տանը, կերե՛ք ու խմե՛ք այն, ինչ նրանք կտան, որովհետև մշակն արժանի է իր վարձին։ Տնից տուն մի՛ գնացեք։ Եվ որ քաղաքն էլ մտնեք, և նրանք ձեզ ընդունեն, կերե՛ք այն, ինչ ձեր առաջ դնեն։ Եվ բժշկե՛ք այնտեղ եղող հիվանդներին ու ասե՛ք նրանց՝ «Աստծո արքայությունը մոտեցել է ձեզ»։
Այս խոսքերով Հիսուսը սահմանում է քրիստոնեական առաքելական գործունեության հիմքը։ Այն նպատակաուղղված է և անձնուրաց ծառայություն է։ Այն Ավետարանի տարածումն է, որը, ինչպես լսում ենք այս հատվածում, կենտրոնացած է խաղաղության վրա։ Այս նույն հրավերով շատերը հետևել են Հիսուսի կոչին. ոմանք՝ հոգևորականության, իսկ ոմանք էլ այն ընդունել են որպես կյանքի ուղի՝ որպես իրենց անձնական աշխարհական ծառայություն։
Հենց այս հատվածից է, որ քրիստոնեությունը փոխանցվել և տարածվել է։ Այն ամենը, ինչ մենք գիտենք Հիսուսի, Նրա սիրո և Նրա ուսմունքների մասին, մեզ է հասել Հիսուսի այս հավատարիմ աշակերտների գործունեության շնորհիվ, որոնք աշխատել են այս Սուրբ Մարմնի՝ Եկեղեցու միջոցով։
Այսօր 72-ի վրա կենտրոնանալը օգնում է մեզ դուրս գալ 12-ի կարծրատիպային պատկերներից ու թվից։ Մեր կարդացած հատվածում նկատե՛ք, որ 72-ի մասին խոսվում է առանց սեռի հիշատակման։ Վաղ Եկեղեցում աշակերտությունը հասանելի էր բոլորին։
Մեր կյանքի յուրաքանչյուր պահին մենք հրավիրված ենք լինելու Քրիստոսի աշակերտները։ Երբեք մի՛ փնտրեք ինքներդ ձեզանից դուրս՝ գտնելու համար Հիսուս Քրիստոսի աստվածային ուսմունքի հանդեպ անհրաժեշտ բաց լինելը։
Տե՛ր, բացե՛ք իմ սիրտը Ձեր ձայնի և Ձեր հրավերի համար։ Ձեր Արքայությունը լի է սիրով, օգնե՛ք ինձ ապրել այն, իսկ հետո՝ կիսվել դրանով։ Խոնարհաբար խնդրում եմ Ձեր անունով։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկար. Աշակերտը Ղազանչեցոց տաճարում, 2014 թ., Տեր Վազգեն
https://epostle.net/wp-content/uploads/2023/10/P1011582-scaled-e1696568391737.jpg21711920Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-10-03 00:01:072025-10-02 21:41:57Եվ ապա մնացին 72-ը
Next Step #807 — Fashion Design Masterclass Interview
with Dr. Talar Tejirian, MD, and Kevork Shadoyan, Fashion Designer
October 5, 2025 Upcoming Masterclass details
Արմոդոքսի՝ այսօրվա համար. Արարատի հմայքը (երեկվա մաս 2)
Եթե Ձեր անձնագրի վրա Հայաստանում դրվել է Արարատ լեռը պատկերող գծանկարով կնիքը, ապա Դուք հավաքածուի արժեքավոր նմուշ ունեք Ձեր ձեռքում, քանի որ պատկերը հեռացվել է անձնագրային հսկողության պաշտոնական կնիքից։ Բարեբախտաբար, կառավարության գործողությունը չի կարող ջնջել այն իմաստը, որը շատերը գտել են հայ ազգի այդ վեհ խորհրդանիշի մեջ։ Այն սկիզբ է առնում ժամանակների սկզբից։ Որպես Նոյյան տապանի հանգրվան (Ծննդոց 8)՝ այն մարդկության երկրորդ ծննդավայրն է և հիանալի ուղեկից է Եդեմի պարտեզին, որը գտնվում է հենց ճանապարհի վերջում (ինչպես նշված է Ծննդոց 2:10-ում)։
Հայաստանը փոքր երկիր է՝ Ասիայի, Եվրոպայի և Աֆրիկայի խաչմերուկում։ Յուրաքանչյուր նվաճող կամ նվաճման հավակնող ուժ ներխուժել, բռնաբարել և թալանել է այս հողն ու ժողովրդին։ Եվ մինչ այդ մարդկանցից շատերը, նրանց ցեղերն ու կայսրությունները վաղուց մոռացության են մատնվել, Հայաստանի փոքրիկ ազգը շարունակում է մնալ Արարատի հսկող հայացքի ներքո։
Արարատ լեռը 17,000 ոտնաչափ բարձրություն ունի, տարվա բոլոր եղանակներին ձյունածածկ գագաթներով ստվեր է գցում Հայաստանի վրա՝ մի ստվեր, որը հույսի հովանոց է ծառայել բոլոր նրանց համար, ում գրկում է։ Ամենադժվարին ժամանակներում այն հույսի խորհրդանիշ է եղել, երբ մարդիկ հայացքները հառել են նրա վեհությանը՝ երազելով ազատության մասին, գուցե գագաթներից այն կողմ, կամ հույս փայփայելով կյանքի և ապագայի հանդեպ։
Ինչպես նշեցի երեկ՝ այս ուղերձի առաջին մասում, եթե պատահաբար օդը մառախլապատ է, կամ ամպերը թաքցնում են լեռը, Դուք երբեք մի քանի ոտնաչափից ավելի հեռու չեք լինի Արարատի երկվորյակ գագաթները պատկերող հազարավոր զարդերից, նկարներից, գծանկարներից ու տարբերանշաններից։ Սրճարանները, հուշանվերների խանութները և գրեթե ցանկացած տեսակի հագուստի աքսեսուար, որ կարելի է պատկերացնել, կրում է Արարատի դրոշմը, չխոսելով ծխախոտի, կոնյակի և շշալցված ջրի մասին։ Տների մեծ մասում կախված է սուրբ լեռան մեկ կամ երկու նկար, թեև նրանք պատուհանից դուրս հստակ տեսնում են իրական լեռը։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն անխուսափելի է։
Այս ամենի մեջ տարօրինակն այն է, որ Արարատ լեռը Հայաստանի սահմաններում չէ։ Ներկայումս այդ տարածքը օկուպացված է և միջազգային քարտեզներում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Այնուամենայնիվ, այն ճանաչված է որպես հայկական լեռ, և Հայաստանը նույնականացվում է Արարատի ձևով, հասակով ու պատկերով։ Այն կապված է մի ժողովրդի հետ, որը չի ապրում իր սրբազան բլուրների վրա։
Արարատը սուրբ լեռ է և իր ներկայությամբ առեղծված է ճառագում։ Այն խորհրդավոր կերպով ողջ աշխարհի հայերին կապում է հայրենի հողին։ Այն կախարդական է այն իմաստով, որ չպետք է լիներ, բայց կա։ Նրա գագաթներին հայացք նետելը երևակայությունը տանում է դեպի անհնարինը երազելու։
Ես երեկ «Արմոդոքսի»-ում սկսեցի այս ուղերձը՝ սահմանելով «վիրտուալ» բառը որպես մի բան, որը ֆիզիկապես գոյություն չունի, բայց ստեղծված է ծրագրային ապահովման միջոցով՝ այնպես երևալու համար, կարծես գոյություն ունի։ Այսօր Արարատի դեպքում դա ավելի շատ կախարդանքի է նման՝ պատմության պատկերներ հարուցելով և վաղվա հույսերը դնելով։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն ոչ մի տեղ չի գնում։ Արարատի հմայքն է, որ մեզ հավատալու կոչ է անում։
Տե՛ր, Դուք ամեն ինչ ստեղծել եք իմաստությամբ։ Դուք աշխարհի հրաշալիքները ցրել եք երկրի վրա՝ աստղերի ցրման պես։ Թող սուրբ Արարատ լեռը շարունակի ոգեշնչել մեզ և թույլ տա երազել գալիք օրերի մասին։ Ամեն։