Գայանե, Բոցավառում (2/5)

Armodoxy այսօր. Ճանապարհ դեպի Լույսի կենտրոն. հինգ մասից բաղկացած մինի-սերիալ՝ նվիրված Հայ Եկեղեցու կյանքի այս հատուկ շաբաթվան: Հինգ օր, հինգ ոգեշնչում, հինգ կայծ, որոնք միավորվում են՝ Քրիստոսի Լույսը շողալու համար:

Օր 2 – Գայանե. Եթե Հռիփսիմեն Հայաստանում քրիստոնեական հեղափոխության կայծն էր, ապա Գայանեն՝ ճրագակիրը: Գայանեն վանքի գլխավորն էր, ինչը սովորաբար անվանում են մայրապետ: Երբ Հռիփսիմեն փախավ Դիոկղետիանոս կայսրից, նա ապաստանեց Գայանեի գրկում: Նա ավելի լավ դաշնակից չէր կարող ունենալ: Գայանեն սկզբունքային և բարձր բարոյականություն ունեցող կին էր, և հենց այդ պատճառով նրան վստահվեց միաբանության ղեկավարությունը:

Կարևոր է հիշել, որ Եկեղեցին այդ ժամանակ դեռ գործում էր ընդհատակում: Սա նշանակում է, որ համայնքի հավաքները գաղտնի էին: Կայսրության տարածքում կային քրիստոնյաների փոքր խմբեր, սակայն նրանք հիմնականում խտրականության էին ենթարկվում և համարվում էին անպետք: Ավելին, Աստվածաշունչը դեռևս կազմված չէր, բայց կային սուրբ գրություններ՝ հիմնականում Սաղմոսներ և Առակներ, որոնք ընթերցվում էին հավատացյալների շրջանում, և, իհարկե, Սուրբ Պողոսի նամակները ձեռք էին բերել «թղթի» կարգավիճակ, ինչը նշանակում էր, որ դրանք ընդհանուր նամակներ էին համայնքին:

Գայանեն Հիսուս Քրիստոսին ճանաչում էր Սուրբ Եկեղեցու կողմից իրեն ավանդված Սուրբ Ավանդության միջոցով: Նա չկարդաց Քրիստոսի խոսքերը, այլ լսեց Նրա ձայնը. «Եթե մեկը կամենում է հետևել Ինձ, թող ուրանա իր անձը, վերցնի իր խաչը և հետևի Ինձ: Որովհետև ով կամենա իր կյանքը փրկել, կկորցնի այն, իսկ ով իր կյանքը կորցնի Իմ պատճառով, կգտնի այն: Ի՞նչ օգուտ կունենա մարդ, եթե շահի ամբողջ աշխարհը, բայց կորցնի իր հոգին: Կամ ի՞նչ կտա մարդ իր հոգու փոխարեն» (Մատթեոս 16:24-26):

Գայանեն իր խաչը վերցրել էր Աստծուն ծառայելու՝ մարդկանց ծառայելու միջոցով տված իր ուխտերով: Երբ թագավորը հասկացավ, որ Հռիփսիմեն չի նահանջում իր դիրքորոշումից, նա դիմեց Գայանեին՝ որպես միաբանության գլխավորի, որպեսզի համոզի Հռիփսիմեին տրվել իր ցանկությանը: Ճիշտ հակառակը, Գայանեն պնդեց, որ Հռիփսիմեն չփոխի հավիտենության պարգևները այս աշխարհի հաճույքների հետ: Եվ այսպես նրանք փախան, բայց իրենց մահկանացու կյանքի գնով:

Թագավորի ուժը այս երիտասարդ աղջիկների վրա գործադրվեց աներևակայելի զզվելի ձևով: Այն տանջալից մահվան մանրամասները, որին նրանք ենթարկվեցին, այսօր կկոչվեին մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ: Գայանեն հենց այն ճրագակիրն էր, որն անհրաժեշտ էր Հռիփսիմեի կայծին: Նրանք գործում էին որպես թիմ, երբ այս հեղափոխությունը սկսվեց Հայաստանում: Գայանեն թիմին կայունություն հաղորդեց՝ հաստատուն մնալով իր հավատքին և լինելով ուժի հենասյուն երիտասարդ Հռիփսիմեի համար: Այն կերպարներից յուրաքանչյուրը, որոնց մենք հանդիպում ենք այս շաբաթ, մեզ մոտ են գալիս ավելի քան 1700 տարի առաջվանից, բայց նրանց պատմությունները կապվում են մեր այսօրվա կյանքի հետ: Պայքարները, որոնց միջով մենք անցնում ենք ամեն օր, թերևս այնքան էլ դրամատիկ չեն, բայց դեռևս ցնցում են մեզ հիմքից: Այս կերպարները մեզ ոգեշնչում են ապրել հույսով և հաղթահարել ամենավատը: Նրանց ոգեշնչման մեջ մենք հասկանում ենք, որ այս պատմությունները հավերժական են:

Յուրաքանչյուր հեղափոխություն առաջնորդի կարիք ունի, և նա արդեն հորիզոնում էր: Վաղը՝ Գրիգոր Պարթևը, որը հայտնի կդառնա որպես Լուսավորիչ:

Այսօր Սուրբ Գայանեի տոնն է: Աղոթենք. Քրիստոս Աստված մեր, Դու Քո սրբերին հաղթանակով ես պսակում և կատարում ես բոլոր նրանց կամքը, ովքեր սիրում են Քեզ՝ խնամելով Քո արարածներին սիրով և գթությամբ: Լսիր մեզ Քո սուրբ և երկնային արքայությունից՝ Սուրբ Աստվածածնի բարեխոսությամբ և Քո բոլոր սրբերի, հատկապես սուրբ նահատակ Սուրբ Գայանեի աղոթքներով: Լսիր մեզ, Տե՛ր, և ցույց տուր Քո ողորմությունը: Ներիր, փրկագնիր և թողություն շնորհիր մեր մեղքերին: Արժանացրու մեզ գոհությամբ փառաբանելու Քեզ Հոր և Սուրբ Հոգու հետ: Այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից: Ամեն: