Ռեհան. գեղեցկության անուշ բույրը

Արմոդոքսիան այսօր. ռեհան՝ գեղեցկության անուշ բույրը

Խաչվերացի պատմությունը գալիս է յոթերորդ դարից, երբ Քրիստոսի Խաչն ազատագրվեց այն պղծողների ձեռքից։ Ազատագրումից հետո այն բարձրացվեց, երկրպագվեց և փառաբանվեց ողջ քրիստոնյա աշխարհում։ Սուրբ Խաչի տոնը նշվում է Արևելքի և Արևմուտքի ավանդական առաքելական եկեղեցիներում։ Հայ եկեղեցում ծիսակատարության ժամանակ օգտագործվում է ռեհան, որն այնուհետև բաժանվում է հավատացյալներին։

Ռեհանով տոնելու ավանդույթը մեզ է հասել Կոստանդինի ժամանակներից և նրա կողմից քրիստոնեության ընդունումից՝ Հայաստանի քրիստոնեացումից տասներկու տարի անց։ Կոստանդինի մայրը՝ Հեղինե թագուհին, իր դարձից հետո մեկնեց Քրիստոսի Կենաց Խաչը որոնելու և գտավ այն աղբանոցում։ Խաչի ստորոտում գեղեցիկ մանուշակագույն-կանաչ ռեհանի տերևներ էին աճել՝ լցնելով նրա աչքերը գեղեցկությամբ, իսկ օդը՝ արքայական բույրով, որը տարածում է այդ բույսը։ Աղբի ու կեղտի մեջ աճել էր այս կենսունակ բուսականությունը հենց այն վայրում, որտեղ ատելության տգեղությունը խլեց մեր Տիրոջ կյանքը։ Հենց այնտեղ, որտեղ Քրիստոսի Սուրբ Արյունը կաթեց գետնին և խառնվեց Նրա մոր՝ օրհնյալ Աստվածածնի արցունքներին, աճեց ռեհանը։

Ես ձեզ հետ կիսվել եմ, թե ինչպես է Քրիստոսը Խաչը տանջանքի գործիքից վերածում հաղթանակի խորհրդանիշի։ Հայկական խաչի ամեն մի դրսևորում արտացոլում է Քրիստոսի Հարության մեջ գտնվող վերջնական հաղթանակը՝ սովորեցնելով մեզ, որ նեղություններից այն կողմ կա ապահով հանգրվան, չարից այն կողմ՝ բարիք, իսկ խաչելությունից հետո՝ հարություն։ Հավատացեք։ Ռեհան բույսի գեղեցկությունն ու բույրը Քրիստոսի փոխակերպող զորության հիշեցումն են՝ «ամեն ինչ նոր դարձնելու» համար։

Այսօր մենք աղոթում ենք՝ օգտագործելով Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու խոսքերը. «… Տիրոջ խաչը՝ բարեբախտության նշան, փառավոր և լուսավոր, անսասան՝ իր վեհ լույսի մեջ, անհաղթելի՝ վերին զորությամբ, կանգնած որպես անպարտելի հաղթող, հավերժ անշարժ՝ սատանայական բռնակալության անբարոյական ճանապարհների դեմ։ Խորաթափանց հոգու համար այն հոգևոր բարիքների գանձարան է, որ ցույց է տալիս մահվան պարտությունը և մեղքերի թողությունը, գումարած կրկնակի հույսեր յուրաքանչյուրի համար՝ այժմ և հավիտյան։ (Աղոթք 51)

Թարգմանությունը՝ Թոմաս Ջ. Սամուելյանի, Ph.D. Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի