Muiron: Վերնաշապիկների միջով

Արմոդոքսիան այսօր. Մյուռոնը կենտրոնից

Սրբալույս Մյուռոնի օրհնությանը աշխարհի տարբեր ծայրերից հազարավոր մարդիկ են ժամանում՝ ականատես լինելու յոթ տարին մեկ անգամ տեղի ունեցող այս իրադարձությանը։ Ներկաների մեծ մասի համար սա կյանքում մեկ անգամ պատահող երևույթ է, որի մասին նրանք նախկինում միայն լսել են։ Այսօր տեխնոլոգիաների շնորհիվ օրհնության արարողությունը հեռարձակվում է ուղիղ եթերով և թվային հարթակներում ձայնագրության տեսքով հավերժ մնում որպես հիշողություն։ Թվային հեռարձակումների միջոցով աշխարհի ցանկացած կետում գտնվող մարդիկ, նույնիսկ համեստ միջոցներ ունեցողները, կարող են հետևել այս արարողությանը։ Այսօր մենք կփորձենք ավելի լավ կողմնորոշվել՝ հասկանալով, թե ով ով է՝ հիմնվելով նրանց հագուստի վրա։

Ոչ բոլոր սևազգեստներն են քահանաներ։ Սև սքեմը վանականի հագուստն է։ Սարկավագները, քահանաները և եպիսկոպոսները՝ հոգևոր երեք հիմնական աստիճանները, կրում են սև սքեմ։ Քահանան կարող է կրել լանջախաչ, եթե այն շնորհվել է իր եպիսկոպոսի կողմից կամ վարդապետական աստիճան ստանալուց հետո։ Նրանք, ովքեր կրում են վեղար, բայց առանց խաչի, հավանաբար աբեղաներ են։ Վեղար և լանջախաչ կրողները վարդապետներն են։ Իսկ նրանք, ովքեր կրում են վեղար և պանագիա՝ Սուրբ Աստվածամոր և մանուկ Հիսուսի պատկերով օվալաձև մեդալիոն, եպիսկոպոսներն են։ Վեղարին ադամանդակուռ խաչ կրողը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն է։ Նա կարող է կրել պանագիա կամ երբեմն՝ երկգլխանի արծիվ՝ որպես իշխանության խորհրդանիշ։

Եպիսկոպոսը ձեռնադրվում է թեմը տեսչելու նպատակով։ Թեմին նշանակված եպիսկոպոսները կոչվում են առաջնորդներ։ Թեմերը աշխարհագրական տարածքներ են, որոնք գոյություն ունեն Հայաստանում և աշխարհի տարբեր երկրներում։ Հայ եկեղեցին Հայաստանից դուրս ունի ևս երեք աշխարհագրական տարածք, որոնք նույնպես ունեն պատմական նշանակություն և կառավարման իրենց կանոնները։ Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսությունը, որն այսօր գործում է Լիբանանում, ունի իր Կաթողիկոսը, ով գլխավորում է այն և եպիսկոպոսներ ձեռնադրում աթոռի ծառայության համար։ Երուսաղեմը, քրիստոնեության մեջ իր նշանակության պատճառով, ունի արքեպիսկոպոս, որի տիտղոսը պատրիարք է։ Նույն կերպ, Ստամբուլում՝ նախկին Կոստանդնուպոլսում, այն արքեպիսկոպոսը, որը հանդիսանում է այդ տարածաշրջանի հոգևոր առաջնորդը, կոչվում է պատրիարք։ Տեխնիկապես՝ երկգլխանի արծվի օգտագործումը վերապահված էր Կոստանդնուպոլսի պատրիարքին, քանի որ այն համարվում էր աշխարհի «կենտրոնը»։ Արծվի երկու գլուխները ուղղված են աջ և ձախ՝ խորհրդանշելով երկրագնդի մի ծայրից մյուսը։

Մյուռոնօրհնության արարողության ժամանակ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը կանգնում է կենտրոնում՝ շրջապատված եկեղեցու եպիսկոպոսներով։ Նրանց դասավորությունը պատահական չէ։ Նրանք շարվում են ըստ եկեղեցում իրենց ավագության, որը հիմնված է ձեռնադրության ամսաթվի վրա։ Կաթողիկոսի կողքին կանգնում են Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսը կամ նրա ներկայացուցիչը, այնուհետև՝ Երուսաղեմի և Կոստանդնուպոլսի պատրիարքները կամ նրանց ներկայացուցիչները։ Եպիսկոպոսները մասնակցում են արարողությանը՝ պահելով Էջմիածնում պահվող բազմաթիվ սրբություններ և մասունքներ, այդ թվում՝ Սուրբ Գեղարդը, որով խոցվել է խաչի վրա գտնվող Հիսուսի կողը, և Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի սուրբ մասունքը։

Այսօր մենք աղոթում ենք. «Հիշիր, Տե՛ր, ամենուրեք գտնվող բոլոր հավատացյալներին՝ տղամարդկանց ու կանանց, ծերերին ու երիտասարդներին, ովքեր հավատքով ու սրբությամբ գալիս են Քեզ՝ ուժ և քաջություն ստանալու, որպեսզի առաջնորդեն ու պահպանեն Քո Սուրբ Եկեղեցին։ Ամեն»։

Շապիկ՝ Աղթամար/Սուրբ Խաչ 2014 Epostle