Ժայռ, քարեր և Պապը

Արմոդոքսիան այսօր. ժայռեր, քարեր և Պապը

Սկսվել է հաջորդ Պապին ընտրելու կոնկլավը։ Նրանց ընտրած անձը լինելու է Սուրբ Պետրոսի՝ Հիսուս Քրիստոսի առաքյալներից մեկի հաջորդը։

Վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում՝ Ֆրանցիսկոս Պապի վախճանից հետո, ինձ բազմիցս հարցրել են, թե ինչպես է Հայ Եկեղեցին «տեղավորվում» քրիստոնեական եկեղեցու պատկերի մեջ։ Հատկապես որ Զատիկից անմիջապես հետո և մինչ նրա հուղարկավորությունը, ես կիսվել էի Պոնտիֆիկոսի և նրա ժառանգության մասին որոշ մտքերով՝ Արմոդոքսիայի և այս ամենօրյա ուղերձների շրջանակում։

Ոմանք կասկածի տակ դրեցին Հավատո հանգանակի՝ Նիկիական հավատամքի այն արտահայտությունը, թե «Հավատում ենք մեկ, կաթողիկե և առաքելական սուրբ Եկեղեցուն»։ Եկեք սկսենք հենց այստեղից։ «Կաթողիկե» տերմինը նշանակում է տիեզերական կամ համընդհանուր։ Տպագիր տեքստում հեշտ է տարբերակել փոքրատառ «կ»-ով գրվող կաթողիկեն, որը նշանակում է համընդհանուր, և մեծատառ «Կ»-ով գրվողը, որը վերաբերում է Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցուն։ Պապի պաշտոնը Կաթոլիկ (մեծատառ «Կ») եկեղեցու գլուխն է։ Նիկիական հավատամքի մեջ մենք դավանում ենք, որ Եկեղեցին համընդհանուր (փոքրատառ «կ») կաթողիկե է։ Այն առաքելական է, քանի որ իր ծագումը կապում է առաքյալներից մեկի հետ։

Ինչպես կիսվել էի ձեզ հետ նախորդ օրերի ուղերձներում, Հայ Եկեղեցու պարագայում հենց Թադեոս առաքյալն էր, որ Հիսուսի Հարության Բարի Լուրը՝ Ավետարանը, բերեց Հայաստան, ճիշտ այնպես, ինչպես Պետրոսը հասցրեց պատգամը Հռոմ։

Մատթեոսի 16-րդ գլխում կարդում ենք, որ Հիսուսը հարցնում է իր աշակերտներին. նախ՝ «Մարդիկ ի՞նչ են ասում, ո՞վ եմ ես»։ Երբ նրանք հնչեցրին մի քանի անուններ, ինչպիսիք են Երեմիան, Հովհաննես Մկրտիչը և Եսային, Հիսուսը հարցը ուղղեց նրանց. «Իսկ դուք ի՞նչ եք ասում, ո՞վ եմ ես»։ Տասներկուսից մեկը՝ Սիմոնը, պատասխանում է. «Դու ես Քրիստոսը՝ Կենդանի Աստծո Որդին»։

Հիսուսը պատասխանում է. «Երանի՜ քեզ, Սիմո՛ն, որդի՛ Հովնանի, որովհետև մարմինն ու արյունը չէ, որ հայտնեցին քեզ սա, այլ իմ Հայրը, որ երկնքում է։ Եվ ես էլ քեզ ասում եմ, որ դու Պետրոս ես, և այս ժայռի վրա ես պիտի շինեմ իմ եկեղեցին, և դժոխքի դռները այն չեն հաղթահարի։ Եվ քեզ պիտի տամ երկնքի արքայության բանալիները. և ինչ որ կապես երկրի վրա, կապված կլինի երկնքում, և ինչ որ արձակես երկրի վրա, արձակված կլինի երկնքում»։

Հիսուսը Սիմոնին վերանվանում է «Պետրոս», ինչը հունարեն «քար» կամ «ժայռ» բառի խաղ է։ Այստեղ որոշակի բացատրություն է անհրաժեշտ։ Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցին ասում է, որ Եկեղեցին կառուցված է Պետրոսի՝ ժայռի վրա, մինչդեռ Հայ Եկեղեցին և այլ ուղղափառ եկեղեցիներ ասում են, որ ժայռը հավատքի այն դավանանքն է, որ «Դու ես Քրիստոսը՝ Կենդանի Աստծո Որդին»։ Եկեղեցին կառուցված է այդ դավանանքի վրա։

Թադեոսը, Բարդուղիմեոսը, Հակոբոսը, Հովհաննեսը և մյուս աշակերտները միացան Սուրբ Պետրոսին այս դավանանքի մեջ։ Ինչ վերաբերում է Հուդային, ապա նրա թափուր տեղը առաջինն էր, որ լրացվեց։ Վաղը մենք կանդրադառնանք այդ սուրբգրային հղմանը։

Մինչ Հռոմի կաթոլիկ կարդինալները աղոթում և խորհրդակցում են Սուրբ Պետրոսի հաջորդի ընտրության շուրջ, մենք աղոթում ենք մի աղոթք, որը քաղել ենք Սուրբ Պետրոսի Առաջին թղթից (գլուխ 2). «Գալիս ենք Քեզ մոտ, Տե՛ր Հիսուս, կենդանի ժայռ, որ մարդկանց կողմից մերժվեց, բայց Աստծո կողմից թանկագին և ընտրյալ եղավ։ Հեռո՛ւ պահիր ինձնից ամեն չարություն, նենգություն, անկեղծության պակաս, նախանձ և զրպարտություն, որպեսզի իմ աղոթքները միանան մյուսների աղոթքներին՝ ամրապնդելու Քո Սուրբ Եկեղեցին՝ Աստծուն փառք և պատիվ բերելու համար։ Ամեն»։

Շապիկ՝ KTN 2025