Ոչ դավանաբանական մոտիկից հայացք

Մանկության տարիներից հիշում եմ հեռուստատեսային մի գովազդ, որտեղ պատկերված էր գեղեցիկ մի շենք։ Ձայնը հարցնում է. «Գեղեցիկ շենք է, չէ՞»։ Այնուհետև տեսախցիկը մոտենում է՝ բացահայտելով ներկի տակ թաքնված ճաքերն ու վնասվածքները, և առանց վարանելու ձայնը հայտնում է ճշմարտությունը. «...մինչև որ մոտիկից չես նայում»։ Այդ պահին էկրանին հայտնվում էր հաղորդավարը՝ գովազդելով մի հատուկ ծածկույթ, որը թաքցնում էր շենքի թերությունները։

Սովորաբար ամեն ինչ հեռվից գեղեցիկ է թվում, բայց մոտիկից նայելիս ճաքերն ակնհայտ են դառնում: Այս կանոնը վերաբերում է նաև կրոնին: Այսօր մեր քննարկումը կսահմանափակենք քրիստոնեությամբ: Քրիստոնեության հանրահայտ ուղղություններից մեկը, որը պահանջում է ավելի մանրամասն դիտարկում, «ոչ դավանաբանական» տերմինն է: Այն բավականին տարածված է այսօր, քանի որ ներկայացվում է որպես քրիստոնեության ազատամիտ տարբերակ: «Ընդհանուր առմամբ, ոչ դավանաբանական եկեղեցիները հավատում են, որ Աստվածաշունչը եկեղեցու յուրաքանչյուր ասպեկտը թելադրող միակ հեղինակությունն է, իսկ Սուրբ Գիրքը ձևավորում է նրանց հավատալիքներն ու փիլիսոփայությունը: Նրանք նաև ինքնակառավարվող կառույցներ են, որտեղ երեցները հաճախ վերահսկում են եկեղեցու կազմակերպումը, կառուցվածքը և ավանդույթները» (աղբյուր՝ https://christianministryedu.org):

Նախքան ավելի մոտիկից դիտարկելը, եկեք հիշենք այն ուղին, որն անցել ենք «Armodoxy for Today»-ի այս կետին հասնելու համար: Մենք անցանք նախապատրաստական շրջան, որը կոչվում է Մեծ Պահք: Մենք տոնեցինք Հարությունը, ապա շարունակեցինք առաջին քրիստոնեական համայնքների ձևավորմամբ: Ներկայումս մենք գտնվում ենք Համբարձման (Զատիկից 40 օր անց) և Հոգեգալստյան (Զատիկից 50 օր անց) միջև ընկած ժամանակահատվածում:

Պատճառ կա, թե ինչու է Եկեղեցին խնդրում Ձեզ անցնել այս ճանապարհը: Աստվածաշունչը ինքնին որպես գիրք գոյություն չի ունեցել: Երբ Հիսուսը խաչվեց, Աստվածաշունչ չկար: Երբ Նա հարություն առավ, Աստվածաշունչ չկար: Երբ Նա համբարձվեց, Աստվածաշունչ չկար: Իրականում, մի քանի հարյուր տարի պաշտոնական Աստվածաշունչ գոյություն չի ունեցել: Սակայն այդ բոլոր իրադարձությունների ժամանակ՝ խաչելության, հարության, համբարձման և համայնքների ձևավորման ընթացքում, գոյություն ուներ Եկեղեցին:

Նրանք, ովքեր իրենց ոչ դավանաբանական են համարում, պնդում են, որ ընդունում են Աստվածաշունչը որպես իրենց հավատքի միակ հեղինակություն: Իրենց իսկ խոստովանությամբ՝ նրանք իրենց դուրս են թողել քրիստոնեական պատմության և զարգացման մեծ մասից:

Աստծո մեծագույն պարգևը մարդկությանը Աստվածաշունչը չէր: Աստվածաշնչից շատ ավելի կարևոր է Հիսուս Քրիստոսը՝ Աստված Հոր միածին Որդին: Հիսուսի պարգևը մարդկությանը Աստվածաշունչը չէր, այլ Նրա սուրբ և թանկագին Մարմինը՝ Եկեղեցին: Եվ հենց Եկեղեցին էր, որ հավաքեց գրքերը՝ մեզ տալու այն, ինչ մենք անվանում ենք Աստվածաշունչ:

Աստվածաշունչ բառը հայերենում նշանակում է Աստծո շունչ: Հայ Եկեղեցին այն անվանում է «շունչ», քանի որ այն մեզ առաջնորդում է որպես հոգի, այլ ոչ թե որպես օրենքների ու կանոնների գիրք՝ Ճշմարտության, Հույսի և Սիրո ուղիներով:

Ես հասկանում եմ ոչ դավանաբանական լինելու գրավչությունը, հատկապես մերօրյա աշխարհում, երբ յուրաքանչյուրին հարթակ է տրվում մեկնաբանելու կամ, ավելի վատ, Քրիստոսի սուրբ և նվիրական պատգամի ածանցյալ տարբերակը ստեղծելու համար: Այլ կերպ ասած՝ ոչ դավանաբանական կատեգորիայում Դուք կարող եք ունենալ հավատքի մի քանի միլիոն կամ միլիարդ ածանցյալներ: Ահա թե ինչու, երբ խոսում ենք Հայ Առաքելական Եկեղեցու մասին, մենք հիմնվում ենք մի Ավանդույթի վրա, որը սկիզբ է առնում Քրիստոսի ժամանակներից, այսինքն՝ այն ժամանակներից, երբ Աստվածաշունչ դեռ չկար: Մենք Աստվածաշնչակենտրոն հավատացյալների համայնք չենք, մենք Քրիստոսակենտրոն ենք: Ոչ դավանաբանական լինելը շատ գեղեցիկ է և գրավիչ, բայց մոտիկից նայելիս նկատում եք ճաքերն ու բացթողումները: Հիսուսը հիմնեց Իր Եկեղեցին, և այն առաջնորդվում է Սուրբ Հոգով: Իր անխախտ խոսքերով Հիսուսն ասում է. «Դժոխքի դռները այն չեն հաղթահարի» (Մատթեոս 16:18):

Մենք եզրափակում ենք Հայ Եկեղեցու Սուրբ Պատարագի աղոթքով. «Գոհանում ենք Քեզնից, Ամենակալ Հայր, որ մեզ համար պատրաստեցիր սուրբ Եկեղեցին որպես ապաստան, սրբության տաճար, ուր փառավորվում է Սուրբ Երրորդության անունը: Ալելուիա: Գոհանում ենք Քեզնից, Ճշմարտության Հոգի, որ նորոգեցիր սուրբ Եկեղեցին: Պահիր նրան անարատ՝ Երրորդության հանդեպ հավատքով հավիտյանս: Ամեն»: