Արարատի կախարդանքը
Արմոդոքսի՝ այսօրվա համար. Արարատի հմայքը (երեկվա մաս 2)
Եթե Ձեր անձնագրի վրա Հայաստանում դրվել է Արարատ լեռը պատկերող գծանկարով կնիքը, ապա Դուք հավաքածուի արժեքավոր նմուշ ունեք Ձեր ձեռքում, քանի որ պատկերը հեռացվել է անձնագրային հսկողության պաշտոնական կնիքից։ Բարեբախտաբար, կառավարության գործողությունը չի կարող ջնջել այն իմաստը, որը շատերը գտել են հայ ազգի այդ վեհ խորհրդանիշի մեջ։ Այն սկիզբ է առնում ժամանակների սկզբից։ Որպես Նոյյան տապանի հանգրվան (Ծննդոց 8)՝ այն մարդկության երկրորդ ծննդավայրն է և հիանալի ուղեկից է Եդեմի պարտեզին, որը գտնվում է հենց ճանապարհի վերջում (ինչպես նշված է Ծննդոց 2:10-ում)։
Հայաստանը փոքր երկիր է՝ Ասիայի, Եվրոպայի և Աֆրիկայի խաչմերուկում։ Յուրաքանչյուր նվաճող կամ նվաճման հավակնող ուժ ներխուժել, բռնաբարել և թալանել է այս հողն ու ժողովրդին։ Եվ մինչ այդ մարդկանցից շատերը, նրանց ցեղերն ու կայսրությունները վաղուց մոռացության են մատնվել, Հայաստանի փոքրիկ ազգը շարունակում է մնալ Արարատի հսկող հայացքի ներքո։
Արարատ լեռը 17,000 ոտնաչափ բարձրություն ունի, տարվա բոլոր եղանակներին ձյունածածկ գագաթներով ստվեր է գցում Հայաստանի վրա՝ մի ստվեր, որը հույսի հովանոց է ծառայել բոլոր նրանց համար, ում գրկում է։ Ամենադժվարին ժամանակներում այն հույսի խորհրդանիշ է եղել, երբ մարդիկ հայացքները հառել են նրա վեհությանը՝ երազելով ազատության մասին, գուցե գագաթներից այն կողմ, կամ հույս փայփայելով կյանքի և ապագայի հանդեպ։
Ինչպես նշեցի երեկ՝ այս ուղերձի առաջին մասում, եթե պատահաբար օդը մառախլապատ է, կամ ամպերը թաքցնում են լեռը, Դուք երբեք մի քանի ոտնաչափից ավելի հեռու չեք լինի Արարատի երկվորյակ գագաթները պատկերող հազարավոր զարդերից, նկարներից, գծանկարներից ու տարբերանշաններից։ Սրճարանները, հուշանվերների խանութները և գրեթե ցանկացած տեսակի հագուստի աքսեսուար, որ կարելի է պատկերացնել, կրում է Արարատի դրոշմը, չխոսելով ծխախոտի, կոնյակի և շշալցված ջրի մասին։ Տների մեծ մասում կախված է սուրբ լեռան մեկ կամ երկու նկար, թեև նրանք պատուհանից դուրս հստակ տեսնում են իրական լեռը։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն անխուսափելի է։
Այս ամենի մեջ տարօրինակն այն է, որ Արարատ լեռը Հայաստանի սահմաններում չէ։ Ներկայումս այդ տարածքը օկուպացված է և միջազգային քարտեզներում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Այնուամենայնիվ, այն ճանաչված է որպես հայկական լեռ, և Հայաստանը նույնականացվում է Արարատի ձևով, հասակով ու պատկերով։ Այն կապված է մի ժողովրդի հետ, որը չի ապրում իր սրբազան բլուրների վրա։
Արարատը սուրբ լեռ է և իր ներկայությամբ առեղծված է ճառագում։ Այն խորհրդավոր կերպով ողջ աշխարհի հայերին կապում է հայրենի հողին։ Այն կախարդական է այն իմաստով, որ չպետք է լիներ, բայց կա։ Նրա գագաթներին հայացք նետելը երևակայությունը տանում է դեպի անհնարինը երազելու։
Ես երեկ «Արմոդոքսի»-ում սկսեցի այս ուղերձը՝ սահմանելով «վիրտուալ» բառը որպես մի բան, որը ֆիզիկապես գոյություն չունի, բայց ստեղծված է ծրագրային ապահովման միջոցով՝ այնպես երևալու համար, կարծես գոյություն ունի։ Այսօր Արարատի դեպքում դա ավելի շատ կախարդանքի է նման՝ պատմության պատկերներ հարուցելով և վաղվա հույսերը դնելով։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն ոչ մի տեղ չի գնում։ Արարատի հմայքն է, որ մեզ հավատալու կոչ է անում։
Տե՛ր, Դուք ամեն ինչ ստեղծել եք իմաստությամբ։ Դուք աշխարհի հրաշալիքները ցրել եք երկրի վրա՝ աստղերի ցրման պես։ Թող սուրբ Արարատ լեռը շարունակի ոգեշնչել մեզ և թույլ տա երազել գալիք օրերի մասին։ Ամեն։
