20 տարի առաջ. Սովից դեպի խրախճանք

Այսօր 20 տարի անցավ՝

2003-ից 2016 թվականներին մենք փորձարկում անցկացրինք Կալիֆորնիայի Գլենդել քաղաքի մի հատվածում, որը հայտնի է որպես «Ground Zero». մի վայր, որն հայկական կազմակերպություններն անտեսել և մոռացել էին, մի վայր, որտեղ կրթությունը, ինքնությունը և աղոթքը միավորվեցին։ Սրանք Հայ եկեղեցու երիտասարդական ծառայությունների կենտրոնի չպատմված պատմություններն են։

Այսօրվա դրվագը՝ Սովից մինչև խնջույք

World Vision-ը մի կազմակերպություն է, որի հետ ես կապ հաստատեցի 1990-ականների վերջին։ Այն ունի շատ պարզ սկզբունք՝ հետևել Մատթեոսի 25-րդ գլխի հրավերին՝ տեսնել Հիսուսին «իմ եղբայրներից ամենափոքրի» մեջ։ Բնական էր, որ մենք ավելի սերտ կապ հաստատեինք այս խմբի և մեր նորաստեղծ «Իր կոշիկների մեջ» առաքելության միջև։

World Vision-ի ծրագրերից մեկը ժամանակին կոչվում էր «30-ժամյա սով»։ Դա ծրագրված սով էր, որը երիտասարդներին (այսինքն՝ բոլորիս) հնարավորություն էր տալիս հասկանալ սովը, ուսումնասիրել դրա պատճառները և հավաքել անհրաժեշտ միջոցներ՝ աշխարհի սովյալներին կերակրելու համար։ Ես երկու տարվա փորձ ունեի այս սովը կազմակերպելու՝ Փասադենայի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցում աշխատելիս։ Բանաձևը պարզ էր. յուրաքանչյուր մասնակից պետք է գտներ հովանավորներ, օրինակ՝ ժամը 1 դոլարով, ովքեր նվիրատվություն կանեին՝ կախված մասնակցի՝ սոված մնալու կարողությունից։ Մենք միջոցառումը կազմակերպում էինք եկեղեցու դահլիճում։

Կազմակերպված սովը հայ համայնքի համար օտար երևույթ է, հատկապես այն մարդկանց համար, ովքեր տառապում են պատերազմների և քաղաքական ցնցումների հետևանքով տեղահանությունից: Մենք հավաքագրված գումարը փոխանցեցինք «World Vision» կազմակերպությանը, որն էլ իր հերթին այն ուղղեց աշխարհի ամենաաղքատ շրջաններում ապրող երեխաների և ընտանիքների կարիքները հոգալուն: Առաջին տարում մոտ 25 երեխա մասնակցեց: Մենք ստիպված եղանք հեռացնել նրանցից երեքին (զանգահարելով ծնողներին), ովքեր գիշերը գաղտագողի դուրս էին եկել՝ մի կտոր հաց ուտելու: Երբ նրանք վերադարձան, նրանց մատնեց սոխով համեմված հայկական քյաբաբի հոտը: 30-ժամյա ծոմ պահելը հեշտ գործ չէ, բայց ես հպարտ էի, որ նրանց մեծ մասը կատարեց իր խոստումը, և դա հաջողություն էր: Մենք ոչ միայն դրամահավաք կազմակերպեցինք, այլև բարձրացրեցինք իրազեկվածությունը սովի վերաբերյալ և մեր արձագանքը աշխարհի այլ մարդկանց կարիքներին:

Տրավման մարդկանց տարբեր չափերով է սպիացնում։ Հայոց ցեղասպանությունը, որը որոշ առումով տրավմաների տրավման է, շատ մեծ սպի է թողել ողջ հայ ազգի հոգեբանության վրա։ Կան բազմաթիվ վերքեր, որոնք պետք է բուժվեն կամ, առնվազն, ուշադրության արժանանան։ Հայերը բախվել են ողբերգությունների՝ Ցեղասպանությունից մինչև խորհրդային օկուպացիա, քաղաքացիական պատերազմներ և քաղաքական ցնցումներ իրենց նոր որդեգրած հողերում (Մերձավոր Արևելք)։ Ուստի հասկանալի էր, երբ մենք բողոքներ ստացանք մեր հայ համայնքից դուրս գումարներ ուղարկելու վերաբերյալ։ Կամ գուցե ես չափից ավելի եմ խորացել դրա մեջ, և պարզապես խնդիրն այն էր, որ գումարը դուրս էր գալիս վերահսկվող սահմաններից։

Պասադենայից տեղափոխվելով և Երիտասարդական նախարարությունների կենտրոնը բացելով՝ մենք սկսեցինք զրոյից: Մենք հրավիրեցինք երեխաներին մասնակցելու: Նրանք գումար հավաքեցին: Մինչ «World Vision»-ը «սովի» ընթացքում աստվածաշնչյան ուսումնասիրության նյութեր էր տրամադրում, ես ինձ թույլ տվեցի դասերը հարմարեցնել մեր «In His Shoes» հարթակին՝ մասնավորապես կապ ստեղծելով Հայոց ցեղասպանության և հայ ժողովրդի ծանր վիճակի հետ, որոնց Ցեղասպանությունից հետո «National Geographic»-ը, ոչ ավել, ոչ պակաս, պիտակել էր որպես «սովահար հայեր» (մոտ 1935 թ.):

Մենք առաջին «սովը» անցկացրեցինք Կենտրոնում՝ մի քանի տասնյակ երեխաների մասնակցությամբ: Մենք գիշերեցինք եկեղեցում՝ քնապարկերով հատակին և նստարաններին: Մի քանի ծնողներ եկան օգնելու ինձ և կնոջս՝ Սյուզանին, փոքրերին ուղեկցելու հարցում: Մասնակիցների տարիքը տատանվում էր 13-ից 30-ի սահմաններում: Մենք սահմանեցինք մասնակցության նվազագույն գումար, այսինքն՝ մասնակիցները պետք է հավաքեին որոշակի նվազագույն գումար: Կարծում եմ՝ այն 50 դոլար էր:

Ես հրավիրեցի նախարարության ընկերներին՝ խոսելու քրիստոնեական բարեգործության մասին: Նրանց թվում էին քույրս՝ Անուշ Ավեջիկը, գործարար Դեյվիդ Մգրուբլյանը և փաստաբան Քրիստոֆեր Արմենը: Դասախոսությունների միջև ընկած ժամանակահատվածում մենք ստուգում էինք մասնակիցների ինքնազգացողությունը, հետևում, որ նրանք ջուր խմեն և թեթև վարժություններ կատարեն: Երեկոյան մենք դիտեցինք 1963 թվականի «Օսկար» մրցանակակիր Սիդնի Պուատիեի «Դաշտի շուշանները» ֆիլմը, որին հաջորդեց քննարկում ֆիլմի, ինչպես նաև մի շարք այլ թեմաների շուրջ:

Հոսաննա Արոյանը ուսանողական խմբի ղեկավարն էր։ Նա բնածին կազմակերպիչ էր և հստակ էր արտահայտվում։ Նա ինձ զեկուցեց, որ մենք համայնքից հավաքել ենք գրեթե 10,000 դոլարի խոստումներ։ Մենք ունեինք մի քանի անանուն նվիրատուներ, ովքեր ասացին, որ կհամապատասխանեցնեն մեր հավաքած գումարները։ Այդ համապատասխանեցված միջոցներով մենք սկսեցինք «30-ժամյա սովը»՝ մոտ 30,000 դոլարի խոստումներով։ Այդ հանգստյան օրերին ես ստուգում էի World Vision-ի կայքը և կարդում համապատասխանեցված դրամաշնորհների մասին։ Այդ գիշեր նրանք հայտարարեցին 6-ը 1-ի և 5-ը 1-ի հարաբերակցությամբ դրամաշնորհների մասին։

Կիրակի առավոտ: Մենք արթնացրեցինք երեխաներին եկեղեցում: Քունը չէր մեղմել նրանց քաղցը, և նրանք հոգնած ու ուժասպառ էին: Մի քանիսի գլուխը պտտվում էր: 30-ժամյա ծոմը պետք է ավարտվեր կեսօրին՝ Հիսուս Քրիստոսի սուրբ Մարմնի և Արյան՝ Սուրբ Հաղորդության ընդունմամբ: Մենք պատրաստվում էինք սկսել պատարագը, երբ ես «World Vision»-ից ստացա հաստատում, որ մեր հավաքած միջոցները համալրվել են մի քանի այլ ֆոնդերից, և մենք ստեղծագործաբար առաջարկեցինք համալրված գումարը մեր անանուն նվիրատուներին: Մենք հասել էինք կես միլիոն դոլարի: Ես չկարողացա զսպել հույզերս և լուրը կիսեցի Հոսաննայի հետ: Մենք երկուսս էլ արտասվեցինք:

Ես երբեք չեմ կարող մոռանալ այդ օրը։ Եկեղեցին լցված էր ծնողներով և հետաքրքրասերներով։ Ի՞նչ էինք մենք հայտարարելու։ Ի զարմանս ծխականների և մասնակիցների՝ ես հայտարարեցի, որ մեր հավաքած գումարը գերազանցել է 500,000 դոլարը։

Զատկի շրջանն էր, և քարոզը պարզապես հոսում էր: Այստեղ էինք մենք՝ «սովահար հայեր» պիտակվածների զավակները, և այժմ մենք կերակրում էինք աշխարհի սովյալներին: Մենք չէինք կարող գտնել հարության՝ խաչելությանը հաջորդող ավելի խորը արտահայտություն, քան այն, ինչ տրվեց մեզ այդ առավոտ: Մենք ցույց տվեցինք Հիսուսի մարտահրավերը. «Եթե մանանեխի հատիկի չափ հավատ ունենաք, այս լեռանը կասեք՝ «այստեղից այնտեղ գնա», և այն կգնա, և ձեզ համար ոչինչ անհնարին չի լինի» (Մատթեոս 17:20):

Մենք շարունակեցինք ամեն տարի անցկացնել «30-ժամյա սովը», և այն դարձավ «Իր կոշիկների մեջ» (In His Shoes) ծառայության մշտական ծրագիրը։ Տարիների ընթացքում այն ավելի հանրաճանաչ դարձավ, և ի վերջո մեզ տարածք տրամադրվեց Glendale Community College-ում՝ միջոցառումն անցկացնելու և այնտեղ գիշերելու համար։ Բայց առաջին տարին միշտ էլ առանձնահատուկ կմնա։ Մենք տեսանյութ պատրաստեցինք, որը տարածվեց հայկական եկեղեցիների այլ երիտասարդական խմբերի հետ, բայց, ցավոք, ծրագրված սովի գաղափարը խաթարեց շատերի հարմարավետության զգացումը։

2009 թվականին, երբ որդուս՝ Վարուժանի հետ այցելում էի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, մենք օգտագործում էինք «World Vision»-ի կողմից մեզ նվիրված ուսապարկերը: Ինչ-որ մեկը նկատեց պայուսակների վրայի տարբերանշանը և մեզ ուղղորդեց դեպի Մայր տաճարին կից շենքում անցկացվող կիրակնօրյա դպրոցի ուսուցիչների համար նախատեսված սեմինար: Այն կազմակերպվել էր «World Vision»-ի կողմից՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ-ի հրավերով: Ահա նրանք՝ «World Vision»-ը, մեր Հայոց եկեղեցու կենտրոնում: Մենք ներս մտանք, ներկայացանք և չէինք կարող ավելի հպարտ զգալ, որ բարությունը տարածվում է:

Վաղը մենք կշարունակենք պատմել 20 տարի առաջվա չպատմված պատմությունների և հրաշքների մասին։ Հրավիրում եմ Ձեզ միանալ մեզ։ Եթե բաց եք թողել նախորդ դրվագները, կարող եք լսել դրանք Ձեր նախընտրած փոդքասթ հավելվածում կամ Epostle.net կայքում՝ «Armodoxy for Today» բաժնում։ Հիշեք մեկնաբանություն թողնել և/կամ գրել մեզ feedback@epostle.net հասցեով։

Նշում. Շապիկին պատկերված «Սիրամարգը՝ «է» տառով» նկարը ստեղծվել է «Սով» միջոցառման ժամանակ՝ Անուշ Ավետիքի ղեկավարությամբ։ Տարիներ անց այն նվիրաբերվեց Գլենդելի Սուրբ Մարկոս եպիսկոպոսական եկեղեցուն և մինչ օրս պատվավոր տեղ է զբաղեցնում նրանց սրբավայրում։