Ճաշարանային քրիստոնեություն – ընտրանի

Տարիներ առաջ «սրճարանային կաթոլիկներ» արտահայտությունը լայն տարածում գտավ այն հավատացյալների շրջանում, ովքեր պարբերաբար մասնակցում էին պատարագի և իրենց համարում էին «բարի կաթոլիկներ», սակայն չէին ընդունում կաթոլիկության բոլոր ուսմունքները, ինչպիսիք են՝ հակաբեղմնավորիչների կամ աբորտների դեմ արգելքները կամ մահապատժի դեմ դիրքորոշումը։ Իհարկե, այս տերմինը կարող է կիրառվել նաև ամբողջ քրիստոնեության նկատմամբ։ Ինչպես սրճարանում, որտեղ Դուք հնարավորություն ունեք ընտրելու հիմնական ուտեստ, խավարտ և ըմպելիք՝ տավարի միս, կարտոֆիլի պյուրե, խնձորի կարկանդակ և խնդրում եմ՝ մեկ Coke®, այս փոխաբերությունը կիրառվում է կրոնի, տվյալ դեպքում՝ քրիստոնեության նկատմամբ. Հիսուսը Աստծո Որդին էր, բայց Նրա կույսից ծնվելու մասին պնդումը գուցե մի փոքր չափազանցված է։ Այո, ինձ երաշխավորված է տեղ երկնքում, եթե արտասանեմ Նրա անունը և վերստին ծնվեմ, իսկ իմ գործողությունները էական չեն, բայց ես, այնուամենայնիվ, կփորձեմ լավագույնս գործել։

Քրիստոնեությունը նման կերպ «սրճարանային» դարձնելը կարող է կոպիտ թվալ և կարող է նոր ձեռք բերված կրոնական սահմանման մեթոդ թվալ, սակայն այս պրակտիկան արդեն որոշ ժամանակ է, ինչ գոյություն ունի։ Ոմանք ենթադրում են, որ դա 20-րդ և 21-րդ դարերի մշակութային տեղաշարժերի արդյունք է, որոնք ընդգծում են անձնական ինքնավարությունը և ինքնարտահայտումը, բայց ես չեմ կարծում, որ պետք է պատմության մեջ փնտրել որևէ խոշոր հոգեբանական կամ սոցիոլոգիական փոփոխություն, որը կմատնանշի «սրճարանի» բացումը։ Իրականում, չորս ավետարանիչները՝ Մատթեոսը, Մարկոսը, Ղուկասը և Հովհաննեսը, ովքեր առաջինը գրի առան Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու ծառայությունը, կիրառեցին ընտրողական մոտեցում՝ Հիսուսի կյանքի երեք տարիները ներկայացնելով Ավետարաններ կոչվող մի քանի գլուխների համատեքստում։ Հովհաննեսն ընդունում է դա իր Ավետարանի վերջին խոսքերում. «Հիսուս ուրիշ շատ բաներ էլ արեց. եթե դրանք մեկ առ մեկ գրվեին, կարծում եմ, որ ամբողջ աշխարհն էլ չէր տեղավորի այն գրքերը, որ պիտի գրվեին» (21:25)։ Այն փաստը, որ քրիստոնեական եկեղեցին Հիսուսի վերաբերյալ ունի մի քանի տարբեր ըմբռնումներ, դարերի ընթացքում «սրճարանային» մոտեցման լրացուցիչ ապացույց է։ Քրիստոնեությունն ունի ուղղափառ, կաթոլիկ և բողոքական ճյուղեր, բողոքականությունը կարող է բաժանվել չորս հիմնական դավանանքների՝ լյութերական, անգլիկան, ռեֆորմատական և ազատ եկեղեցիների, և այս խմբերի ներսում կան բազմաթիվ տարբեր ըմբռնումներ։ Այնուհետև կան խմբեր, ինչպիսիք են մորմոնները կամ Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցին և Եհովայի վկաները, որոնք պնդում են, որ որոշակի կապ ունեն Հիսուս Քրիստոսի հետ, բայց կրոն կառուցելու համար ընտրել են Ավետարաններից կամ եկեղեցական կանոններից դուրս այլ նորմերի մի խումբ։

Վաղ քրիստոնեական եկեղեցին փորձեց որոշակի կարգուկանոն հաստատել տարբեր խմբավորումների միջև՝ հրավիրելով եկեղեցական ժողովներ, որտեղ համաձայնեցվում էին դավանանքներն ու կանոնները։ Օրինակ՝ Նիկիական հավատո հանգանակը, որն ընթերցվում է եկեղեցիներում, հավատքի դավանություն է Հոր, Որդու, Սուրբ Հոգու և Եկեղեցու հանդեպ։ Եկեղեցու առաջնորդները հանգանակը ներկայացրին որպես քրիստոնյայի սահմանում. քրիստոնյան նա է, ով հավատում է հավատքի այս դոգմաներին։ Մարտին Լյութերը բողոքական ռեֆորմացիայի սկզբում «սրճարանային» դարձրեց Աստվածաշունչը՝ որոշելով, որ որոշ գրքեր չպետք է լինեն Աստվածաշնչում՝ դրանք անվանելով թաքնված կամ ապոկրիֆներ։

Հայ եկեղեցու մեծագույն աստվածաբաններից և էկումենիստներից մեկը՝ Ներսես Շնորհալին, ով 12-րդ դարում Հայոց եկեղեցու գլխավոր եպիսկոպոսն էր՝ Կաթողիկոսը, առաջարկեց մի պարզ եղանակ, որով քրիստոնյաները կարող են հասկանալ միմյանց։ Մենք պետք է միավորված լինենք էական հարցերում, այն է՝ հավատը, որ Հիսուս Քրիստոսը Աստծո Որդին է, Նրա խաչելությունը և հարությունը։ Մենք պետք է ազատություն տանք երկրորդական հարցերում, օրինակ՝ Հիսուսի ծննդյան ամսաթվի հարցում, և սեր՝ ամեն ինչում. «Միություն՝ էական հարցերում, ազատություն՝ երկրորդականներում, սեր՝ ամեն ինչում»։

Այսօր մենք լսում ենք Հիսուս Քրիստոսի աղոթքը, որն արտասանվեց Վերջին ընթրիքի ժամանակ. «Արդա՛ր Հայր, աշխարհը Քեզ չճանաչեց, բայց Ես Քեզ ճանաչեցի, և սրանք իմացան, որ Դու Ինձ ուղարկեցիր։ Ես նրանց հայտնեցի Քո անունը և պիտի հայտնեմ, որպեսզի այն սերը, որով Դու Ինձ սիրեցիր, նրանց մեջ լինի, և Ես՝ նրանց մեջ» (Հովհաննես 17:25-26)։