Գերեզմանատուն՝ կենդանի անունով

Արմոդոքսիան այսօր. Գերեզմանատուն՝ կենդանի անունով

Մի քանի տարի առաջ ինձ հրավիրեցին Սուրբ Պատարագ մատուցելու Նեշվիլում (Թենեսի նահանգ): Տեղի սակավաթիվ հայ ընտանիքների համար Հայ Առաքելական Եկեղեցու թեմը սահմանել է այս վայրը որպես առաքելական համայնք: Պատարագի համար տարածքը վարձակալվում է եպիսկոպոսական եկեղեցուց, և ամիսը մեկ անգամ թեմից քահանա է ուղարկվում՝ Սուրբ Պատարագ մատուցելու և Եկեղեցու հավատացյալ զավակներին Սուրբ Հաղորդություն բաշխելու համար:

Մի սիրելի ընկեր մեզ դիմավորեց օդանավակայանում, և դեպի եկեղեցի գնալիս մենք անցանք մայրուղու մի ցուցանակի կողքով, որի վրա հստակ գրված էր՝ «Արարատ գերեզմանատուն՝ հաջորդ աջ շրջադարձին»: Ես հետաքրքրվեցի: Մի՞թե հնարավոր է, որ այս հայ համայնքը, որը չունի բավարար թվով մարդիկ՝ ծխական համայնք կազմելու համար, ունի բավարար թվով ննջեցյալներ՝ հայկական գերեզմանատուն գնելու և պահպանելու համար: Ավելին, մի՞թե հնարավոր է, որ մի ժամանակ համայնք գոյություն է ունեցել և ոչնչացվել է: Եթե այո, ապա ինչպե՞ս:

Թող իմ հարցադրումները Ձեզ չշփոթեցնեն: Տեսեք, որպես էթնիկ հայ՝ ես մեծացել եմ՝ «Արարատ» պիտակ ունեցող ամեն ինչը կապելով Հայաստանի և հայերի հետ: Մենք «Ար»-ի, հայերի, Արարատի ժողովուրդն ենք, այդ «Ար»-ը հատուկ նշանակություն ունի: Ըստ սահմանման՝ հայերը այն ժողովուրդն են, որն ապրում է Արարատի ստորոտում՝ նույն այն լեռնաշղթայի, որը Աստվածաշնչում՝ Ծննդոց գրքի 8-րդ գլխում, հիշատակվում է որպես ջրհեղեղից հետո Նոյյան տապանի հանգրվան:

Ծովի մակարդակից 17 000 ոտնաչափ բարձրության վրա գտնվող լեռնաշղթան հեշտությամբ տեսանելի է Հայաստանի «Զվարթնոց» օդանավակայան ժամանելու առաջին իսկ պահից և հատկապես գեղեցիկ է երևում մայրաքաղաք Երևանից: Եվ եթե պատահաբար օդը մառախլապատ է կամ ամպամած, և ամպերը ծածկում են լեռը, ապա երկգագաթ լեռան յուրահատուկ ուրվագիծը կարելի է տեսնել սրճարանների տարբերանշանների, հուշանվերների, հագուստի գրեթե ցանկացած աքսեսուարի և նույնիսկ ծխախոտի տուփերի վրա: Շատ տներում լեռան նկարը կախված է պատին, նույնիսկ եթե այն տեսանելի է պատուհանից: Մինչև վերջերս էլ լեռան ուրվագիծը դրոշմվում էր անձնագրերի վրա՝ երկիր մուտք գործելիս կամ երկրից դուրս գալիս:

Պատմական հայրենիքից վտարված լինելով՝ աշխարհի հայության մեծ մասը բնակվում է սփյուռքում: Արարատ լեռը հայկական ամեն ինչի խորհրդանիշն է:

Այդ առավոտ, երբ Թենեսիում գնում էինք եկեղեցի և տեսա Արարատ գերեզմանատան ցուցանակը, ես այն համոզմունքով էի առաջնորդվում, որ «Արարատ» անվանումը ենթադրում է հայկական գերեզմանատուն: Երբ մոտեցանք գերեզմանատանը, ցուցանակի վրա կարդացի՝ «Արարատ բապտիստական գերեզմանատուն»: Այն, փաստորեն, ղեկավարվում էր տեղի բապտիստական եկեղեցու կողմից և բացարձակապես հայկական կապ կամ առնչություն չուներ: Իմ ուշադրությունից վրիպել էր այն հանգամանքը, որ միջազգային ասպարեզում լեռան համբավը պայմանավորված է նրանով, որ Նոյ նահապետը տապանը հասցրեց Արարատ, որտեղ մարդկությունը երկրորդ հնարավորություն ստացավ:

Մեր հավատալիքների մեծ մասը պայմանավորված է մեր դաստիարակությամբ: Ես ողջ կյանքս անցկացրել եմ՝ «Արարատ» պիտակը կրող ամեն ինչ՝ տեղի ծերանոցից մինչև գազավորված ջուր, ռեստորանից մինչև հողաթափերի տեսակ կամ կոնյակ, ասոցացնելով հայ ազգի հետ: Եթե մենք լրացուցիչ քայլ չանեինք և ավելի ուշադիր չնայեինք ցուցանակին, ես կշարունակեի ապրել այն սխալ պատկերացմամբ, թե Թենեսիում հայկական գերեզմանատուն կա:

Հավատքի հարցերն ավելի կարևոր են, քան պիտակի տակ թաքնվածը բացահայտելը: Լինի դա գերեզմանատուն, թե հավատքի դրույթ, մի պահ տրամադրեք՝ պիտակից այն կողմ նայելու համար:

Վաղը մենք կանդրադառնանք Արարատ լեռան հետ կապված հրաշքին։

Մենք Ժամագրքից աղոթում ենք. «Երկնավոր Թագավոր, Դու բոլորի հանդեպ համբերատար ես, մի՛ անտեսիր նրանց, ովքեր ապավինում են Քեզ, այլ պահպանիր նրանց խաղաղությամբ Քո պատվական և Սուրբ խաչով: Ամեն»: