Հիշատակի օրվա խորհրդածություններ

Հիշատակի օրվա խորհրդածություններ՝ Հայր Վազգեն Մովսեսյանի կողմից

Անցյալ կիրակի եկեղեցում կանգնած էի հյուրընկալված մի հոգևորականի կողքին։ Առավոտյան պատարագից առաջ զրուցելու առիթ չունեցանք, սակայն երբ պատարագիչ քահանան գնաց ավանդատուն՝ Սուրբ Պատարագին պատրաստվելու, մենք մի քանի րոպե ունեցանք բարեմաղթանքներ փոխանակելու։ Հարցրեցի նրան, թե որտեղից է եկել։ Նա արագ պատասխանեց՝ Ուկրաինայից։ Անսպասելի պատասխանից զարմացած՝ նայեցի նրան, և նա անմիջապես հստակեցրեց վայրը. «Օդեսա», - ասաց նա։ Նա այնտեղ ծառայում է հայ համայնքին, որը գնալով փոքրանում է։ Հարցրեցի՝ արդյո՞ք մոտ է մարտական գործողություններին, ինչին նա կրկին կտրուկ արձագանքեց. «Ամեն օր մեր շուրջը ռումբեր են ընկնում։ Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են դրանք ընկնում քաղաքի կենտրոնում»։

Պատերազմն այս սուրբ տաճարում հենց իմ կողքին էր։ Փախուստ չկա։ Սուրբ Պատարագը սկսվեց, բայց ես չէի կարողանում Ուկրաինան հանել մտքիցս։ Ես եկեղեցում էի՝ մի քահանայի հետ, որն ամեն օր ռումբերի և կրակոցների հարևանությամբ է ապրում։ Նոր իրականությունից փախչելու տեղ չկա։ Պատերազմը մեր շուրջն է և ներխուժում է մեր բոլոր տարածքները։ Մենք կարող ենք ընտրել՝ անտեսել այն, կամ ակտիվ դերակատարում ունենալ խաղաղության ջատագովման գործում։

Եվ ապա քահանան իջավ խորանից և շրջեց եկեղեցու ներքին տարածքով։ Հավատացյալների կողքով անցնելիս նա մի ձեռքում խաչ է պահում, իսկ մյուսով՝ անուշահոտ խունկ ծխում։

Հավատացյալների շրջանում նրա ներկայությանը տարբեր կերպ են արձագանքում։ Ոմանք խոնարհում են գլուխը՝ օրհնություն ստանալու համար, իսկ ոմանք էլ ակնածանքից համբուրում են քահանայի ձեռքի խաչը։ Ուրիշները ժպտում և ողջունում են նրան, մինչդեռ մյուսները չափազանց զբաղված են եկեղեցական թերթիկը կամ սուրբգրային հատվածներ կարդալով։ Կան նաև այնպիսիք, որոնք պարզապես հետևում են նրա անցնելուն՝ առանց որևէ կերպ ներգրավվելու ցանկության։ Եվ, իհարկե, նրանց համար, ովքեր այդ պահին այնտեղ չեն, շփվելու հնարավորությունը կորած է, քանի որ քահանան անցնում է տաճարով և բարձրանում խորան՝ Սուրբ Պատարագը շարունակելու համար։

Սուրբ Պատարագի այս մասը հին է, ինչպես հենց Քրիստոնեությունը։ Այն խորհրդանշում է Քրիստոսի էջքը երկնքի հանգստից՝ մեր մեջ ապրելու, քայլելու և լինելու համար, որից հետո Նա համբարձվեց երկինք։ Հիսուսի երկրային կյանքի ընթացքում շատ պատճառներ կային և բազմաթիվ տարբեր շփումներ Նրա հետ, ճիշտ այնպես, ինչպես կիրակի առավոտյան պատարագի մասնակիցների շփումը քահանայի հետ։ Մարդիկ կային, որոնք Նրան փնտրում էին հրաշքների և բժշկության համար, իսկ ուրիշներն էլ շփվում էին Նրա հետ օրհնություն ստանալու կամ պարզապես Նրա զգեստին դիպչելու համար։ Եվ, իհարկե, շատերի համար ամբողջանալու հնարավորությունը կար, բայց նրանք թույլ տվեցին, որ Նա անցնի։ Նրանք զբաղված էին աղոթքով, ընթերցանությամբ, ռացիոնալիզմով կամ փիլիսոփայությամբ, և Նա անցավ՝ առանց նրանց հետ շփվելու։

Կյանքում լինում են եզակի պահեր, որոնք պահանջում են մեր անմիջական արձագանքը, հակառակ դեպքում՝ դրանք անցնում են։ Երբեմն իրադարձությունները պահանջում են, որ մենք գործենք։

Այսօր պատերազմներ են ընթանում։ Աշխարհի բեմահարթակին ցեղասպանություն է տեղի ունենում։ Էթնիկ զտումները դարձել են սցենարի մի մասը։ Երբ իմ տատիկն ու պապիկը վտարվեցին իրենց հնագույն հայրենիքից՝ Հայաստանից, և 1,5 միլիոն հայեր սպանվեցին այն իրադարձություններում, որոնք հետագայում կոչվեցին 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանություն, երբ նրանց թողեցին սովից ու հիվանդություններից մեռնելու, նրանք հարցնում էին՝ ինչպե՞ս կարող է սա տեղի ունենալ։ Ինչպե՞ս կարող են բարի մարդիկ, մարդիկ, ովքեր հաճախում են եկեղեցի և հավատում Աստծուն, թույլ տալ նման արարքներ։

Պատմությունը շարունակվեց նացիստական Գերմանիայում, Եթովպիայում, Կամբոջայում, Բոսնիայում, Ռուանդայում, Դարֆուրում, Կոնգոյում, իսկ այժմ՝ Գազայում։ Ես չեմ խոսում քաղաքականության մասին։ Ես խոսում եմ մարդասիրական օգնության մասին, որովհետև չեմ կարող նայել սովից տառապող երեխաների լուսանկարներին և չմտածել իմ տատիկի ու պապիկի մասին։ Ինչո՞ւ եք կարծում, որ դրանք անվանում են «մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ»։ Ցեղասպանությունը պատերազմ չէ, այն ատելության դրսևորում է։ Այն սնվում է զուտ ատելությամբ և նախապաշարմունքներով։ Այն կարող է շահարկվել քաղաքականության միջոցով, բայց դրա վառելիքը չարիքն է, ճիշտ այնպես, ինչպես ատելությունը։

Եվ հենց այստեղ ենք մենք գալիս։ Մեր եկեղեցու կենտրոնում գտնվող Փրկիչը՝ Հիսուս Քրիստոսը, Սիրո մարմնացումն է։ Մենք երբեք չենք փորձել սերը որպես լուծում։ Այն ավելի հզոր է, քան ատելությունը, ինչպես լույսն է ավելի հզոր, քան խավարը, և Հարության մեջ մենք սովորեցինք, որ կյանքն ավելի հզոր է, քան մահը։

Այո՛, սա ձեր կյանքի եզակի պահերից է։ Ճիշտ ինչպես եկեղեցում անցկացրած այդ առավոտը, հնարավորությունը հենց հիմա է. Դուք կարող եք արձագանքել, կարող եք կողք քաշվել, կարող եք աղոթել, կարող եք վերլուծել, կարող եք Սուրբ Գիրք կարդալ, բայց այդ երեխաները դեռ մահանում են սովից, իսկ ատելության ռումբերը շարունակում են թափվել անմեղների գլխին։

Ես կիսվում եմ սրանով ձեզ հետ Հիշատակի օրվա այս հանգստյան օրերին՝ ի հիշատակ բոլոր նրանց, ովքեր իրենց կյանքը տվեցին այն ազատությունների համար, որոնցից մենք օգտվում ենք, այն ազատության համար, որը թույլ է տալիս ինձ այս պատգամը փոխանցել ձեզ։ Մենք հիշում ենք նրանց զոհաբերությունը և աղոթում, որ կարողանանք դասեր քաղել այն տգեղ սպիներից, որոնք մեր աշխարհում թողել են այս անմարդկային գործողությունները։

Այսօր ես կցանկանայի ձեզ հետ կիսվել մի աղոթքով, որը Շնորհալու իններորդ ժամի աղոթքի պատասխանն է. «Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, Դու, որ բացեցիր կույրի աչքերը, բացի՛ր մեր աչքերը, որոնք կուրացել են ատելությունից։ Դու, որ լսողություն պարգևեցիր խուլին, բացի՛ր մեր ականջները, որոնք այլևս չեն լսում մանուկների աղաղակը։ Դու, որ լուծեցիր համրի լեզուն, բացի՛ր մեր բերանները, որպեսզի մեր ձայնը բարձրացնենք հանուն արդարության։ Դու, որ վերականգնեցիր անդամալույծի ոտքերի ուժը, տո՛ւր մեզ տոկունություն՝ քայլելու և օգնություն հասցնելու։ Դու, որ բացեցիր ատողների սրտերը, բացի՛ր մեր սրտերը՝ կարիքավորներին օգնելու համար։ Ամեն»։