Աշխարհի ամենահին անընդհատ գործող ժողովրդավարության՝ Միացյալ Նահանգների անկախության տարեդարձի կապակցությամբ, այս շաբաթ մենք անդրադառնում ենք եկեղեցու և պետության հարաբերություններին:

Մաս 3. Oh My Gōsh, համատեքստում

Մխիթար Գոշը հայ գիտնական, գրող, հասարակական գործիչ, մտածող և Հայ եկեղեցու քահանա էր: Մինչ Ամերիկան զբաղվում է եկեղեցու և պետության հարցերով ու դրանց տարանջատմամբ, 12-րդ դարին հայացք նետելը բացահայտում է այս վանականին, որը ոգեշնչված և առաջնորդված էր Աստծո հանդեպ իր հավատքով: Նա գրում է օրենսգիրք, որը ներառում է քաղաքացիական և կանոնական իրավունք, որն օգտագործվել է Մեծ Հայքում և Կիլիկիայում, ինչպես նաև Լեհաստանում և Եվրոպայի որոշ մասերում: Մենք կենտրոնանում ենք նրա հոգևորական անցյալի վրա, որ որպես եկեղեցու քահանա՝ նա օրենքը միահյուսել է կյանքի բարոյական չափանիշներին:

Քաղաքականությունը և կրոնը հատվում են տարբեր կետերում՝ համայնքի ներսում իրենց գործունեության ընթացքում: Քաղաքականությունը կարող է սահմանել անհատի աշխարհայացքը, բայց հենց կրոնն է, որ վերահսկում և հավասարակշռում է այդ հայացքը բարոյական օրենսգրքի սահմաններում: Այո, Հիսուսն ասաց. «Տվե՛ք Կայսրինը՝ Կայսրին, և Աստծունը՝ Աստծուն» (Մարկոս 12:17), երբ նրան հարցրին՝ արդյո՞ք պետք է հարկեր վճարել Հռոմի կայսրին, բայց նա նաև խոսեց բարեգործության անհրաժեշտության մասին. «Քաղցած էի, և ինձ կերակրեցիք, ծարավ էի, և ինձ խմեցրիք, մերկ էի, և ինձ հագցրիք, բանտում էի, և ինձ այցելեցիք» (Մատթեոս 25): Հիսուսը բարոյական պարտավորությունը դնում է անհատի ուսերին, այլ ոչ թե կառավարական մարմնի կամ կառույցի: Սակայն, մտածելով աշխարհի կարիքների մասին, ակնհայտ է դառնում, որ մենք կարող ենք ավելի արդյունավետ լինել և ավելի շատ մարդկանց հասնել, եթե կարողանանք հավաքականորեն մասնակցել: Հետևաբար, կրոնը դիմում է քաղաքականությանը և քաղաքական գործիչներին՝ օգնություն խնդրելով իր նպատակներն առաջ մղելու համար:

Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» սահմանում է քաղաքացիական իրավունքի, ամուսնական իրավունքի, հարաբերությունների, անձնական ազատությունների և արտահայտման շրջանակը: Հարկ է նշել, որ հայերենում «Lawcode» գիրքը կոչվում է «Դատաստանագիրք», ինչը թարգմանաբար նշանակում է դատաստանի գիրք: Սա ինքնին նկարագրում է բազմակարծ հասարակության մեջ եկեղեցու և պետության տարանջատման հիմնարար պատճառներից մեկը: Կարևոր է հասկանալ, որ բոլոր օրենքները, կանոնակարգերը, ինչպես նաև կրոնը գոյություն ունեն որոշակի համատեքստում: Այն, ինչ կարող է գործել մի հասարակության մեջ, որտեղ բոլորը նույն հավատքի և նույն էթնիկ ծագման են, նույն ընդհանուր պատմությամբ, կարող է չգործել այնտեղ, որտեղ դրանք տարբեր են: Օրինակ, երբ Սուրբ Պողոսը գրում է իշխանություններին հնազանդվելու մասին, շատ կարևոր է հասկանալ, որ նա գրում էր մի ժամանակաշրջանում, երբ աշխարհի և ժամանակի վախճանը մոտ էր: Առաջին դարի քրիստոնյաներն այս ըմբռնումն ունեին, և ուստի, այո, հնազանդվեք իշխանություններին, որքան էլ դրանք վատը լինեն, քանի որ Քրիստոսը վերադառնում է, և ամեն ինչ լավ կլինի: Համատեքստը հիմնարար է քաղաքականության և կրոնի զարգացումը հասկանալու համար:

Մենք աղոթում ենք. Ո՛վ Տեր, օգնիր մեզ հասկանալ միմյանց և ընդունել, որ մեր տարբերությունները Քո ստեղծագործական ոգու արտացոլումն են: Օգնիր մեզ վերաբերվել միմյանց կարեկցանքով և հարգանքով: Ամեն:

Կարդացեք «Դատաստանագիրքը» այստեղ. https://archive.org/details/mxitargoshlawcode2000/mode/2up