On this third day of our dive into ideas of freedom, it’s important to understand that we take this dive without regard to political ideology. Sure, we offer this series in anticipation of the Fourth of July celebration, and we live in political realities, and each of us comes to the mix with our own persuasions, but freedom is in itself a God-given and considered the birthright of the human soul.
The Armenian Church has lived within monarchies, kingdoms, dictatorships, oppressive and barbaric regimes, and even through atheistic Soviet society. The Gospel Message of Christ is greater than any political ideology and within the expression of the ancient Apostolic Church, that Message maintains its integrity despite the political climate of the age.
Declaring these truths is only half of the story. Living out the dream with our actions is the other half. The Independence Day celebration grants us an opportunity to reflect on our responsiveness to freedom and liberty, to the declarations we make, and to how those declarations are played out. Contemplate true freedom and independence as we continue tomorrow. This is today’s one-minute for Summertime.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2026/06/Only-half-the-story.jpg375450Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-07-01 00:10:022026-06-30 22:50:55Հռչակելը դրա կեսն է
Questions to More Questions (On Freedom & Independence part 2/5)
The United States of America celebrates its 250th Anniversary of declaring independence from England on the Fourth of July. For a quarter of a millennium, this country, a nation of states, has wrestled with the concept of freedom and its limits. The Declaration of Independence signed on July 4, 1776 expressed that equality among men was self-evident as an unalienable right given to these men by their Creator.
Which men? All men? Define “men”. Does that include women? Questions that have been asked and answered, and have provoked new questions along the way, have tested and continue to test the boundaries defined in the Declaration and subsequently in the Constitution of the United States. Life, Liberty and the pursuit of Happiness.
This week, we are looking and listening to that voice… today’s one minute for Summertime.
For years, part of my office decor has been a framed copy of the Declaration of Independence. This is the document that was signed on this day, the fourth of July in 1776, by a group of men who were expressing their dream of freedom and independence. They proclaimed that there were “self-evident” truths, “that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.” And with these words the experiment in democracy, the United States of America, was born.
I find these thoughtful and beautifully crafted words to be sacred, because they express the inner dreams of humankind. In the Declaration of Independence can be heard the cries of the human soul for rights and equalities. Certainly, true religion has and always must advocate for those rights.
Join me this week as we take an Armodoxy dive into freedom and independence, in one minute for summertime.
Օրերս հետաքրքիր զրույց ունեցա մի երիտասարդ աղջկա հետ՝ որոշ նկարներում մատների քանակի վերաբերյալ։ Այս 10-ամյա աղջիկը մոր հետ եկել էր՝ կամավոր աշխատելու ապաստարանում սննդի բաշխման ժամանակ։ Նա իր հետ բերել էր ներկեր և վրձիններ այնտեղի երեխաների համար, և մենք սկսեցինք քննարկել մարդու ձեռքը նկարելու բարդությունները։ Ես նշեցի, որ մուլտֆիլմերի կերպարներն ունեն չորս մատ, իսկ նա շտապեց գերազանցել ինձ՝ պատմելով մի կերպարի մասին, որն իր ձեռքին ուներ երեք մատ։
Ես հարցրի, թե ո՞վ էր կերպարը։ Նա պատասխանեց. «Սա գիտաֆանտաստիկա է։ Այն դեռ իրական չէ»։
Իրոք, այդ «դեռ»-ը հույս և հավատ էր պարունակում ապագայի հանդեպ։ Այդ «դեռ»-ն է, որ մարդկանց ստիպում է երազել, հավատալ և ստեղծագործել։
Մենք դեռ չենք այցելել այլ մոլորակ։ Նրանք դեռ չեն հայտնաբերել բուժումը։
Our world hasn’t achieved peace, yet. Dream, believe and create. Today’s one-minute for Summertime.
Ափը միշտ ավելի անվտանգ է, քան այն ջրերը, որոնք նավը տանում են հորիզոնից այն կողմ, եթե, իհարկե, ափը ենթակա չէ էրոզիայի, մակընթացության կամ պատերազմի մեջ գտնվող մարդկանց վեճերի։ Անշուշտ, մեր կայացրած յուրաքանչյուր որոշման հետ կապված կան թե՛ անվտանգ և թե՛ վտանգավոր պայմաններ։
Քրիստոնյան կոչված է արդյունավետ կյանքի՝ օգտագործելով իր տաղանդները հնարավորինս լավագույնս։ Այս առաջընթացը կարող է խոչընդոտվել անցյալի փորձառություններից բխող վախերի պատճառով։ Աստվածաբան և փիլիսոփա Սյորեն Կիերկեգորը գրում է. «Կյանքը պետք է հասկանալ հետադարձ հայացքով, բայց այն պետք է ապրել առաջընթացով»։
The gentle balance between learning from the past, and living for the day is Jesus’ message, “Do not worry about tomorrow, for tomorrow will worry about its own things. Sufficient for the day is its own trouble.” (Matthew 6:34) Today’s one minute in Summertime.
—
Մենք աղոթում ենք Հայոց ժամագրքի առավոտյան աղոթքով. «Գոհանամք զՔէն, Տէր Աստուած մեր, որ արժանացուցեր զմեզ ի խաղաղութեան զգիշերս անցուցանել. եւ յարուցեալ՝ արժանացո զմեզ երկրպագելոյ զահաւոր եւ զփառաւորեալ զսուրբ զանուն Քո։ Շնորհեա մեզ զմնացեալ աւուրս յայսմիկ ի խաղաղութեան անցուցանել. սրբութեամբ վարելով զկեանս մեր յաշխարհիս յայսմիկ, հասցուք ի հանգիստն յաւիտենական կենացն։ Ամէն»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/06/Bidirectionalism-726.jpg11251125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-06-25 00:10:452026-06-24 19:45:13Հետ; Առաջ
Արևմուտքի հետազոտող Քրիստափոր Կոլումբոսը խորհուրդ է տալիս. «Դուք երբեք չեք կարող հատել օվկիանոսը, եթե քաջություն չունենաք ափը տեսադաշտից կորցնելու»։
Օվկիանոսը հսկայական է, խորհրդավոր և անվերջ թվացող։ Ափը պինդ է, ծանոթ՝ առանց ալիքների, որոնք կհրեն կամ կքաշեն Ձեզ։ Այլ կերպ ասած՝ դա անվտանգ վայր է։ Անկեղծ ասած՝ այն վատ վայր չէ, եթե միայն չեք ցանկանում ուսումնասիրել և դուրս գալ ծանոթի սահմաններից։
Հնարավորությունն օգտագործելու համար ափից հեռանալը ոչ միայն անհրաժեշտություն է, այլև օրենքի պահանջ։ Երբ հայերը վտարվեցին իրենց տներից՝ լինի դա 1915-ին, թե 2023-ին, նրանք խաչակնքվեցին, կորցրեցին ափը, պայքարեցին ալիքների դեմ և հասան իրենց նպատակակետին։
Happy sailing. Today’s one minute for Summertime.
Եպիսկոպոս Նիկոլայ Վելիմիրովիչի աղոթքը առ Աստվածածին
Կրքերի ալիքները խռովում են ոգիս, մեծ տխրությունն ու տագնապը պատել են հոգիս։ Օծե՛ք հոգիս Ձեր Որդու խաղաղությամբ, ո՛վ Ամենասուրբ, և Իր շնորհով վանե՛ք ամեն կասկած ու հուսահատություն։ Հանդարտեցրե՛ք մեղքերիս փոթորիկը, որ կրակե որդի պես այրում է ինձ, և հանգցրե՛ք դրա բոցը։ Լցրե՛ք սիրտս ուրախությամբ, ո՛վ Ամենամաքուր, և ցրե՛ք մեղքերիս մառախուղը իմ առջևից։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/11/the-bow-of-a-ship-with-the-horizon-in-the-distance.jpg10241024Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-06-24 00:10:492026-06-22 10:22:01Հորիզոնից այն կողմ ուսումնասիրելով
Սրբերը տարբեր են լինում։ Հնարավոր է՝ սա տարօրինակ հնչի Եկեղեցու ընտրանու մասին խոսելիս, սակայն յուրաքանչյուր սուրբ ունի իր յուրահատուկ պատմությունը, որն օգնում է մեզ կյանքի մեր քրիստոնեական ուղու վրա։
Andrew was the first-called disciple of Christ, in Armenian he’s referred to as Nakhagoch which literally means, the first to accept the call [of Jesus]. Throughout Scripture we read that he invited others to follow, most notably is his older brother, Peter, who went on to be the Apostle to, and the first Bishop of Rome.
Առաջինը լինելը պահանջում է հատուկ և խորին քաջություն, որը կապված է ոչ միայն ներքին ուժի, այլև այն համոզմունքի ու հավատի հետ, որ ձեր ընտրած ուղին միանշանակ և անվերապահորեն ճիշտ է։
Andrew had that commitment and that confidence within, which made him the great Apostle of Christ. Today’s one minute for Summertime.
Աղոթք Հայոց եկեղեցու Ժամագրքից. Լույսով Քո, Քրիստոս, ամենքս լուսավորվեցինք, և Սուրբ Խաչով Քո, Փրկիչ, ապավինեցինք։ Սուրբ Անդրեաս առաքյալի բարեխոսությամբ լսիր մեզ, ո՛վ Աստված մեր Փրկիչ, շնորհիր մեզ խաղաղություն և ցույց տուր Քո ողորմությունը, Բարի՛ Տեր։ Ամեն։
Cover photo: St. Andrew at Ghazanchetzotz Monastery, 2014 Fr. Vazken
https://epostle.net/wp-content/uploads/2023/11/1min-Andrew-e1700191222856.jpg8301113Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-06-23 00:10:332026-06-22 10:20:12Քաջություն սկզբում
Խաչաձևությունը (chiasmus) գրական ձև է, որը հին է, որքան գրավոր քաղաքակրթությունը։ Այն սահմանվում է որպես երկու զուգահեռ արտահայտությունների մեջ բառերի հերթականության շրջում։ Օրինակ՝ այնպիսի ասացվածքներ, ինչպիսիք են՝ «Ասա այն, ինչ նկատի ունես, և նկատի ունեցիր այն, ինչ ասում ես» կամ ավելի թեթև տարբերակով՝ «Երբեք թույլ մի տվեք, որ հիմարը համբուրի ձեզ, կամ համբույրը հիմարացնի ձեզ»։
Սուրբ Օգոստինոսը դիմեց խաչաձևության ձևին, երբ ասաց. «Սիրո չափը առանց չափի սիրելն է»։
Առանց չափի սիրելը քրիստոնեության հիմնական հատկանիշներից մեկն է։ Անսահման սերը թույլ է տալիս մեզ հասկանալ Հիսուսի մյուս բոլոր ուսմունքները, ինչպիսիք են ողորմածությունը, ներողամտությունը կամ խոնարհությունը՝ որպես Քրիստոսին նմանվելու մարտահրավեր։
The measure of love is to love without measure. Today’s one minute for Summertime.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/06/watermellon-723-e1750218587501.jpg1125754Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-06-22 00:08:062026-06-22 00:05:06Քիազմատիկ կառուցվածքը քրիստոնեության մեջ
Հայկական ուղղափառությունն այսօր. Ամառային արևադարձ
In the Northern Hemisphere, it is the day with the most hours of sunlight. Daylight hours have increased since the Winter Solstice in December, the day which enjoys the sun the least.
Հայ եկեղեցում շատ բան է գրվել և ասվել ձմեռային արևադարձի մասին, քանի որ Արևմուտքում Սուրբ Ծննդյան ամսաթիվը հունվարի 6-ից տեղափոխվել է դեկտեմբերի 25-ը՝ արևադարձի տոների հետ համընկնելու և այդպիսով քրիստոնեության տարածումը հեշտացնելու նպատակով։
Քանի որ այս օրը զերծ է տոնական կամ օրացուցային հակասություններից, ամառային արևադարձը մեզ հնարավորություն է տալիս կենտրոնանալ հենց լույսի վրա։
Մի քանի տարի առաջ ես Ռուանդայի մի գյուղում էի՝ աշխատելով ցեղասպանությունը վերապրածների հետ։ Մենք ոչ պաշտոնական հարցազրույցներ էինք անցկացնում, ծանոթանում նրանց առօրյա գործերին, և ահա, երբ արևը մայր մտավ, մարդիկ դադարեցրին իրենց աշխատանքը, և շուտով ժամը 19:00-ն էր։ Դրսում մութ էր։ Մարդիկ իրենց տներում էին՝ պատրաստվելով գիշերային հանգստի։ Գյուղում ոչ մի ձայն չէր լսվում։ Ինձ տարօրինակ թվաց, որ մարդիկ այդքան վաղ են պատրաստվում քնել։ Եվ հետո հասկացա, որ առանց էլեկտրականության, առանց այն արհեստական լույսի, որն ապահովում է էլեկտրականությունը, օրն իրականում ավարտվում էր արևի մայր մտնելուն պես։
Էլեկտրականությունից զուրկ աշխարհում կարող եք միայն պատկերացնել, թե որքան ողջունելի էին երկար օրերը։ Դրանք նշանակում էին ավելի շատ ժամանակ ընտանիքի և համայնքի համախմբման, արդյունավետ ապրելակերպի, հավաքույթների, հետևաբար՝ նաև սեր կիսելու և տոնելու համար։
Լույսը կյանքի խթանիչն է։ Լույսը առավելագույնի է հասցնում կյանքի ներուժը։ Այս ըմբռնումով լսեք Քրիստոսի խոսքերը՝
«Մի՞թե ցերեկը տասներկու ժամ չէ. եթե մեկը ցերեկով է քայլում, չի գայթակղվում, որովհետև տեսնում է այս աշխարհի լույսը։ Իսկ եթե մեկը գիշերով է քայլում, գայթակղվում է, որովհետև լույսը նրա մեջ չէ... Դեռ մի քիչ ժամանակ էլ լույսը ձեզ հետ է։ Քայլե՛ք, քանի դեռ լույսն ունեք, որպեսզի խավարը ձեզ չպատի. ով խավարի մեջ է քայլում, չգիտի, թե ուր է գնում։ Մինչ լույսն ունեք, հավատացե՛ք լույսին, որպեսզի լույսի որդիներ դառնաք։» (Հովհաննես 11 և 12)
Մեր հավատքի մեծագույն գանձերից մի քանիսը բնության ամենապարզ երևույթների մեջ են թաքնված։
Մեր խոսքը եզրափակում ենք 13-րդ դարի սուրբ Ներսես Շնորհալու աղոթքով. Հավատով խոստովանում և երկրպագում եմ Քեզ, ո՛վ Անբաժանելի Լույս, միասնական Սուրբ Երրորդություն և մեկ Աստվածություն. լույսի Արարիչ և խավարը ցրող, իմ հոգուց ցրի՛ր մեղքի և տգիտության խավարը և այս պահին լուսավորի՛ր մտքերս, որպեսզի կարողանամ աղոթել Քեզ Քո կամքի համաձայն և Քեզնից ստանալ իմ խնդրվածքների կատարումը։ Ողորմի՛ր Քո արարածներին և ինձ։ Ամեն։
Գեղարդավանքը կամ Գեղարդի վանքը եզակի է, քանի որ դրա հրաշքը զգացվում է միայն դռները ներս մտնելուց հետո։ Սա լեռան մեջ փորված վանք է։ Ներսում տարբեր սրահներ միմյանց են կապված նեղ և ցածր անցումներով։ Գեղարդ նշանակում է «նիզակ»։ Սուրբ Հովհաննեսի Ավետարանի 19:34-ում կարդում ենք, որ երբ Հիսուսը խաչի վրա ավանդեց իր հոգին, խաչելությանը հետևող զինվորները նիզակով խոցեցին նրա կողը՝ համոզվելու համար, որ Հիսուսը մահացել է։ Այդ նիզակը մինչ օրս պահվում է Հայ Եկեղեցում և օգտագործվում է յոթ տարին մեկ պատրաստվող Սուրբ Մյուռոնը օրհնելու համար՝ ավարտին հասցնելով մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Մարմնի հետ միստիկ կապը։ Գեղարդավանքը անվանվել է Սուրբ Նիզակի պատվին և դարեր շարունակ պահել է այդ սրբազան առարկան։
Վանքը զբոսաշրջային վայր էր դեռևս խորհրդային տարիներին։ Հայաստանի վրա խորհրդային տիրապետության ժամանակ զբոսաշրջիկների համար ընդունված էր այցելել հայկական վանքեր՝ որպես մշակութային լանդշաֆտի մաս։ Այլ կերպ ասած՝ պետությունը նվազեցնում էր այս սրբավայրերի կրոնական նշանակությունը՝ ներկայացնելով դրանք որպես պատահական ստեղծագործության արտահայտություններ, որոնք պարտադիր չէ, որ ոգեշնչված լինեին Հոգով։ Պաշտոնական պետական պատմության մեջ եկեղեցիների և վանքերի մասին քրիստոնեական հիմքը նվազագույնի էր հասցվում կամ նույնիսկ զրոյացվում զբոսաշրջիկի համար։ Այսօր մարդիկ այնտեղ են գնում հետաքրքրությունից դրդված, սակայն ավելի ու ավելի հաճախ՝ որպես ուխտատեղի՝ իրենց հավատքն ամրապնդելու համար։
Մեր խմբով մի առավոտ ժամանեցինք և հասկացանք, որ հազիվ բաց ենք թողել a cappella երգիչների մինի-համերգը։ Նրանց երգացանկում կային մի քանի շարականներ՝ Հայ Եկեղեցու հոգևոր երգեր, և Կոմիտաս Վարդապետի (20-րդ դարի սկիզբ) մի քանի ստեղծագործություններ։ Մենք հարցրինք, թե երբ կլինի հաջորդ համերգը, և նրանք ասացին, որ մի փոքր ուշ կլինի։ Մեր ինը ուխտավորներից բաղկացած խումբը մտավ Գեղարդավանքի քարայրը։ Մենք մենակ էինք։ Հոգին շարժեց մեզ։ Մենք հավաքվեցինք և երգեցինք մի շարական՝ խնդրելով Աստծո ողորմությունը՝ «Տեր ողորմյա»։ Քարայրի ակուստիկան այնպիսին էր, որ մենք՝ ոչ պրոֆեսիոնալ երգիչներս, հրաշալի էինք հնչում, այնքան, որ a cappella երգիչների խումբը վերադարձավ՝ կարծես պատասխանելով մեր աղոթքին։ Նրանք ժպտացին և շարվեցին մեր դիմաց։ Հանելով էլեկտրոնային լարվածքի սարքը՝ երգիչներից մեկը տվեց հնչյունը, և մյուսները միացան՝ ստեղծելով մի համերգ, որը վեր էր մեր ցանկացած ակնկալիքից, ավելին՝ այն, ինչ մենք կարող էինք պատկերացնել։ Այն վերանորոգող և ոգեշնչող էր, մեզ թողեց արցունքներով և գոհունակությամբ լի սրտով։
Երբեմն լավագույնը աղոթելն է և իմանալը, որ ամեն ինչ իր տեղն է ընկնում։ Այս երգիչները հրեշտակներ էին, որոնք Աստծո խոսքը փոխանցեցին այնպիսի ձևով, որ մենք չէինք էլ կարող պատկերացնել։ Մենք չէինք սպասում այս համերգին և չէինք էլ աղոթել դրա համար, բայց մեր գոհաբանական աղոթքի մեջ անսպասելիորեն մի մեծ օրհնություն ստացանք։ Ամեն ինչ չէ, որ պետք է բառերով արտահայտել։ Մեր երախտագիտությունը վերածվեց հիացմունքի։
Այսօր մենք հիշում ենք Ալբերտ Այնշտայնի այս խոսքերը. Ամենագեղեցիկ բանը, որ մենք կարող ենք զգալ, խորհրդավորն է։ Այն ճշմարիտ արվեստի և գիտության աղբյուրն է։ Նա, ում համար այս զգացումը օտար է, ով այլևս չի կարող կանգ առնել՝ զարմանալու և հիացմունքով համակվելու, մեռածի պես է՝ նրա աչքերը փակ են։ Կյանքի խորհրդի մեջ խորամուխ լինելը, նույնիսկ եթե այն ուղեկցվում է վախով, ծնունդ է տվել նաև կրոնին։ Իմանալը, որ գոյություն ունի այն, ինչն անըմբռնելի է մեզ համար, որը դրսևորվում է որպես բարձրագույն իմաստություն և ամենապայծառ գեղեցկություն, որը մեր սահմանափակ կարողությունները կարող են ընկալել միայն իրենց ամենապարզունակ ձևերով՝ այս գիտելիքը, այս զգացումը ճշմարիտ կրոնականության կենտրոնում է։
Շապիկի լուսանկար՝ Լունա և Գրեգորի Բեյլերյան, 2023 թ.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/06/DSC02636.jpg1000667Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-06-18 00:10:112026-06-17 21:27:42Երախտագիտությունից մինչև ակնածանք
