«Եթե ցորենի հատիկը հողի մեջ ընկնելով չմեռնի, ինքը մենակ կմնա, իսկ եթե մեռնի, շատ արդյունք կտա», – ասում է Հիսուսը։
Այս կարճ հռչակագիրը կարող է դաս լինել բուսաբանության դասագրքից։ Հիսուսը փոխաբերական իմաստով արտահայտում է զոհաբերության ուժը։ Նա ակնարկում է իրեն և իր մահվանը, որը բերեց եկեղեցու բերքը՝ մեծ բերք՝ եկեղեցիներով ու վանքերով, սիրո և լույսի պատգամի տարածմամբ, դպրոցներով, նորարարություններով, հիվանդանոցներով, արվեստի գործերով, երաժշտությամբ և անհամար բարեգործական ծրագրերով, որոնք իրականացվել են վերջին երկու հազարամյակների ընթացքում։
Այնուամենայնիվ, սերմի մահվան և բերք տալու այս աքսիոմատիկ սահմանումը չի սահմանափակվում միայն հանդերձյալ կյանքի իրադարձություններով։ Մտածեք ծնողական սիրո մասին, թե որքան զոհաբերական այն կարող է լինել։ Մայրը կամ հայրը, որն անձնազոհ է լինում, հենց այն մեռնող սերմն է, իսկ բերքը մեծ է՝ նրանց զավակների կյանքում։
Զոհաբերական սերը «Ագապե» սերն է, այսինքն՝ այն սահմանվում է Քրիստոսի՝ խաչի վրա կատարած գործով, սակայն կարող է դրսևորվել նաև ուրիշների կողմից՝ իրենց կյանքի և տաղանդների զոհաբերմամբ։ Ծնողները, ուսուցիչները, արվեստագետները, բժիշկները, խնամակալները զոհաբերության գնացողների ակնհայտ թեկնածուներն են, սակայն զգուշացեք՝ ոչ թե գործողությունն է սահմանում զոհաբերությունը, այլ այն ոգին, որով կատարվում է այդ գործողությունը։
Այսօր մենք խորհրդածում ենք մեր կյանքում կատարած զոհաբերությունների մասին՝ ականջալուր լինելով վերապատվելի դոկտոր Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի խոսքերին. «Եթե մարդուն կոչում են փողոց մաքրող լինելու, նա պետք է փողոցները մաքրի այնպես, ինչպես Միքելանջելոն նկարում էր, Բեթհովենը՝ երաժշտություն հորինում, կամ Շեքսպիրը՝ բանաստեղծություններ գրում։ Նա պետք է այնքան լավ մաքրի փողոցները, որ երկնքի և երկրի բոլոր զորքերը կանգ առնեն և ասեն. “Այստեղ ապրել է մի մեծ փողոց մաքրող, որն իր գործը լավ էր կատարում”»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/05/Wheat-at-Moush.jpg12461072Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-05-15 00:01:522024-05-14 20:41:48Մի հատիկ այսօրվա համար
Թեև թվում է, թե քաղցրավենիքն ու ծաղիկները մայրերին մեծարելու լավագույն միջոցն են, սակայն, անկասկած, այցելությունը՝ մայրիկի հետ որակյալ ժամանակ անցկացնելը, միշտ լավագույն ընտրությունն է։
Մայրերի և մայրության մասին մեր մտորումների, ինչպես նաև Եկեղեցու արգանդի միջոցով մեր ապրած ծննդյան մասին երեկվա դասից հետո, հետևյալ խորհրդածությունը տեղին է թվում։ Օքսֆորդի քոլեջի պրոֆեսոր Հրաչ Չիլինգիրյանի գրած այս տողերը ամենաբանաստեղծական և զգայուն կերպով են խոսում այս հատուկ մորը մեծարելու մասին։
ՄԱՅՐԻԿ՝ հայերենում մոր կամ տատիկի ամենաքաղցր բառերից մեկը։ Մի պահ պատկերացրեք Ձեր տատիկին, նայեք նրա դեմքին, և կտեսնեք կյանքի պատմությունը։ Նայեք նրա դեմքին ուշադիր, և կտեսնեք կնճիռներ, արցունքներից ու պայքարից քանդակված ակոսներ. ակոսներ, որտեղ աճել են ժպիտի ու օրհնության սերմերը. ակոսներ, որտեղ Աստծո հանդեպ հավատքի օրհնությամբ մեր կյանքում հրաշքներ են տեղի ունեցել։ Մի պահ պատկերացրեք Ձեր տատիկին...
Մեր տատիկը՝ մեր Մայրիկը, ծնվել է հարյուր տարի առաջ Ամերիկայում՝ համեստ գաղթական ընտանիքում, որը տեսել էր տառապանք, ցեղասպանություն, արյուն ու ավերածություն... Այնուամենայնիվ, իր ազգի զավակներին հավատքը փոխանցելու վճռականությամբ նա ամուր կանգնեց և կյանք ու հոգևոր ուժ տվեց մեզ բոլորիս։
Չնայած իր տարիքին՝ նա միշտ երիտասարդ է և կենդանի, բայց միայն մեր միջոցով և մեր երեխաների համար։ Նա ամեն կիրակի խնջույք ու հաղորդակցություն է պատրաստում... բայց այսօր նրա զավակներից շատ քչերն են տուն գալիս նրան տեսնելու։ Շատ քչերն են գալիս և նրա հետ աղոթում այն բոլոր բարիքների համար, որոնցով Աստված օրհնել է մեզ։
Նրա զավակները մեծացել են, ոմանք մոռացել են նրա հավատքն ու նրա փոխանցած արժեքները, և շատերը հրաժարվել են նրանից։ Այնուամենայնիվ, շատերը երբեք չեն մոռացել նրան և ջերմորեն սիրում են նրան։ Այս միայնակ Մայրիկն անդադար աղոթում է մեզ համար, սպասում է մեզ, վառ պահում մեր հավատքի կանթեղը։ Նրան անհրաժեշտ է մեր ձեռքն ու խոնարհությունը, նրան անհրաժեշտ է մեր սերն ու սթափությունը։ Նա մեր Եկեղեցին է, մեր Մայր Եկեղեցին, մեր Մայրիկը։ Նա Քրիստոսի հարսն է, և մեր պարտքն է մասնակցել հարսանեկան տոնակատարությանը։
Մի՛ սպասեք հանձնաժողովի։ Մի՛ սպասեք հերթական ժողովին։ Մի՛ սպասեք նրա խնդիրները հաջորդ ամիս կամ հաջորդ տարի քննարկելուն։ Նա Ձեզ հիմա է պետք։ Նա տանն է և սպասում է Ձեզ։ Նա ցանկանում է աղոթել Ձեզ հետ՝ իր և միասին՝ բոլորիս համար, իր բոլոր զավակների համար։ – Հրաչ Չիլինգիրյան, 1993 թ.
Ոչ այնքան հեռավոր անցյալում, այն ժամանակներում, երբ հեռախոսային ընկերությունները դեռ չէին առաջարկում անսահմանափակ զանգերի փաթեթներ, երկու հեռախոսների միջև կապը վճարովի էր։ Որքան մեծ էր հեռավորությունը երկու կետերի՝ երկու զանգահարողների միջև, այնքան ավելի թանկ էր նստում զանգը։
AT&T ընկերությունը, որը ժամանակին հայտնի էր պարզապես որպես «հեռախոսային ընկերություն», վարում էր զանգերի վիճակագրություն։ Ամենաշատ հեռախոսազանգերը կատարվում էին Մայրության օրը։ Իսկ Հայրության օրը, ըստ նրանց տվյալների, ամենաշատը կատարվում էին հասցեատիրոջ հաշվին զանգեր։ Հասցեատիրոջ հաշվին զանգը այնպիսին էր, երբ զանգի արժեքը վճարում էր ոչ թե զանգահարողը, այլ ստացողը։ Սա հետաքրքիր վիճակագրություն է, որը ցույց է տալիս ժամանակների փոփոխությունը՝ ներառյալ հեռախոսազանգերի և գենդերային դերերի ընկալումները։
Միացյալ Նահանգներում մենք Մայրության օրը նշում ենք մայիսի երկրորդ կիրակի օրը։ Իսկապես գեղեցիկ ավանդույթ է։ Hallmark բացիկների ընկերությունը մեզ հայտնում է, որ Մայրության օրը ԱՄՆ-ում ուղարկվող բացիկների քանակով զբաղեցնում է երրորդ տեղը, իսկ իսպանախոս համայնքում այն առաջինն է բացիկների փոխանակման առումով։ Ոմանք թերահավատորեն նշում են, որ Hallmark-ը հորինել է այս տոնը՝ շահույթ ստանալու նպատակով։
Եկեղեցին իր օրացույցում դեռ վաղ դարերից ուներ մի օր, որը հայտնի էր որպես «Մայրության օր»։ Այդ օրը մարդիկ այցելում էին այն եկեղեցին, որտեղ մկրտվել էին։ Այնտեղ նրանք ծաղիկներ, մոմեր և խունկ էին ընծայում իրենց հոգևոր մորը՝ Սուրբ Եկեղեցուն։
Մկրտության ավազանը հայտնի է որպես Եկեղեցու արգանդ։ Մենք այս արգանդից «վերածնվում» ենք մեր Մոր՝ Սուրբ Եկեղեցու համար։ Սա հիմնված է Հիսուսի և Նիկոդեմոս անունով մի մարդու միջև տեղի ունեցած սուրբգրային զրույցի վրա, որը հարցրեց. «Ինչպե՞ս կարող է մարդը ծնվել, երբ ծեր է։ Մի՞թե կարող է նա երկրորդ անգամ մտնել իր մոր արգանդը և ծնվել»։ Հիսուսը պատասխանեց. «Եթե մեկը ջրից և Հոգուց չծնվի, չի կարող մտնել Աստծո արքայություն» (Հովհաննես 3)։
Այսօր մենք աղոթում ենք. «Տե՛ր մեր Աստված, շնորհակալություն ենք հայտնում մայրության օրհնության համար։ Մենք հիշում ենք այն մայրերին, որոնք սնուցել են մեզ և առաջնորդել այն ուղիներով, որոնք մոտեցնում են մեզ Ձեզ։ Պահպանե՛ք մեզ միշտ հարգալից բոլոր մայրերի հանդեպ, հատկապես մեր Սուրբ Մայր Եկեղեցու, որը մեզ նոր կյանք է պարգևել Քրիստոսով։ Ամեն»։
Քաոսային կյանքը դժվարին կյանք է։ Քաոսը բնորոշվում է պատահական կամ անկանխատեսելի վարքագծով։ Հետևաբար, քաոսը բացասական երանգ ունի, քանի որ անկանխատեսելիությունը հանգեցնում է անցանկալի արդյունքների, անկազմակերպվածության և շփոթության։ Մարդիկ ձգտում են կազմակերպվածության։ Ձգողականության օրենքները տիեզերական մասշտաբով կազմակերպվածության դրսևորում են, սակայն մարդկային մակարդակում մենք նախընտրում ենք, որ ամեն ինչ իր տեղում լինի և ունենա իր կարգը։
Եվ հետո կա կյանքը, որը կարող է լինել անկանխատեսելի՝ գրեթե պատահականության աստիճանի, բայց ոչ լիովին։ Խաղատներում խաղային ավտոմատները շատ տարածված են, և թեև դրանք համակարգչային են և ունեն շահումների որոշակի ժամանակացույց, մենք գիտենք, որ դրանք մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում, քանի որ մարդիկ փորձում են հաղթել անիվների պատահական պտույտի հավանականությունը։ Իրականում, շատ մոլեխաղեր հիմնված են որոշակի բանաձևերի վրա, որոնք ներառում են պատահական գործոններ, և այնուամենայնիվ, այս խաղերի ժողովրդականությունը վկայում է այն մասին, որ մարդիկ փորձում են հաղթահարել հավանականությունը, կամ կարող ենք ասել՝ կանխատեսելանկանխատեսելին։
Քաոսային կյանքը դժվարին կյանք է։ Կրոնը քաոսի մեջ կարգ հաստատելու միջոց է՝ անբացատրելին բացատրելու միջոցով։ Օրինակ՝ ծննդաբերության պես գեղեցիկ մի բան ուղեկցվում է անտանելի ցավով։ Ծննդոց գրքում, երբ Աստված ասում է կնոջը. «...շատ պիտի բազմապատկեմ քո ցավերը և քո հղիության տանջանքները. ցավո՛վ պիտի ծնես զավակներ...» (3:16), մենք գտնում ենք բացատրության հենց այդպիսի մի օրինակ։ Աստծու անեծքով մենք ստանում ենք պատասխան այն հարցին, թե ինչո՞ւ է ծննդաբերության պես հրաշալի և բնական երևույթը ուղեկցվում սաստիկ ցավով։
Կյանքի մեծ մասը լի է նման հանելուկներով, որոնցից ոմանք կապված են առօրյա հոգսերի հետ, իսկ մյուսները վերաբերում են պատերազմի, ցավի և տառապանքի խնդիրներին։ Ինչո՞ւ են վատ բաներ պատահում լավ մարդկանց հետ։ Ինչո՞ւ են լավ բաներ պատահում վատ մարդկանց հետ։ Այս երկվորյակ հարցերը սովորաբար դրդում են մարդկանց պատասխաններ փնտրել հոգևոր աշխարհում՝ կրոնի մեջ։ Աշխարհում բարիքների պատահական բաշխում է թվում։ Ինչո՞ւ են ոմանք ծնվում աղքատության մեջ և պայքարում ամբողջ կյանքում, մինչդեռ մյուսները, առանց որևէ ջանքի, ծնվում են բարեկեցության մեջ և վայելում շքեղ կյանք։
Կրոնը տալիս է, կամ պետք է փորձի տալ, պատասխաններ այս հարցերին։ Ի վերջո, նպատակն է թվացյալ քաոսից կարգ բերել։
Քրիստոնեության մեջ պատասխանը տալիս է Հիսուս Քրիստոսը։ Նրա պատասխանը մաքուր է և պահանջում է, որ մենք Նրա հետ այնպես հարաբերվենք, որ «Քո կամքը լինի երկրի վրա, ինչպես երկնքում»։ Այդ հարաբերությունը այն ձգողականությունն է, որը կարգ է բերում մեր կյանքի քաոսին։
Այսօր աղոթքի միջոցով մենք ընթերցում ենք Երանիները (Մատթեոս 5:3-10)՝ Հիսուսի սահմանումը Աստծու կարգով ապրած կյանքի մասին.
«Երանի՜ հոգով աղքատներին, որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը։
Երանի՜ սգավորներին, որովհետև նրանք պիտի մխիթարվեն։
Երանի՜ հեզերին, որովհետև նրանք երկիրը պիտի ժառանգեն։
Երանի՜ նրանց, որ քաղցն ու ծարավն ունեն արդարության, որովհետև նրանք պիտի հագենան։
Երանի՜ ողորմածներին, որովհետև նրանք ողորմություն պիտի գտնեն։
Երանի՜ սրտով մաքուրներին, որովհետև նրանք Աստծուն պիտի տեսնեն։
Երանի՜ խաղաղարարներին, որովհետև նրանք Աստծու որդիներ պիտի կոչվեն։
Երանի՜ նրանց, որ հալածվում են արդարության համար, որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը։
Զատիկից քառասուն օր անց՝ այսօր, Համբարձման տոնն է: Հիսուսը Մեծ հանձնարարականն է տալիս աշակերտներին՝ պատվիրելով մկրտել և պահել այն պատվիրանները, որոնք Ինքն էր ուսուցանել նրանց: Մինչ երկինք համբարձվելը Հիսուսը հիշեցնում է մեզ. «Ես ձեզ հետ եմ մինչև աշխարհի վախճանը» (Մատթ. 28:20): Նա հավերժ մեզ հետ է:
Այս խոսքերը մխիթարում են մեզ, քանի որ մենք ճանաչել ենք Նրան. մենք հաց ենք կիսել Նրա հետ, ծիծաղել ենք Նրա հետ, լաց ենք եղել Նրա հետ, Նա հոգ է տարել մեր մասին, բժշկել է մեզ և զբաղվել մեր խնդիրներով: Նա սատար է կանգնել մեզ մեր խոցելիության և մենության պահերին: Մենք, անշուշտ, մեծ վստահություն և մխիթարություն ենք ստանում այն հավաստիացումից, որ Նա միշտ մեզ հետ է լինելու: Սա աշակերտների տեսանկյունից դիտարկվող հրաշալի ընթերցում է:
Իսկ ի՞նչ կարելի է ասել Հիսուս Քրիստոսի տեսանկյունի մասին: Արդյո՞ք մտածել եք, որ Հիսուսի համար դժվար էր հեռանալ մեզանից, և ի՞նչ հավաստիացում ուներ Նա մեզանից: Նա պատրաստվում էր հեռանալ այն զավակներից, որոնց մասին հոգ էր տարել: Արդյո՞ք նրանք հավատարիմ կմնային գործողությունների ծրագրին: Արդյո՞ք նրանք կյանքին կմոտենային այնպես, ինչպես Նա էր ուսուցանել: Արդյո՞ք նրանք ապահով կլինեին: Արդյո՞ք նրանք հավատարիմ կմնային այն ամենին, ինչ սովորել էին:
Թերևս ամենամոտ զուգահեռը կարելի է անցկացնել այն ծնողների հետ, որոնց երեխաները հեռանում են տնից՝ սեփական կյանքը սկսելու համար: Դուք հոգ եք տարել նրանց մասին, մաքրել եք նրանց վերքերը, օգնել եք հաղթահարել մանկության և պատանեկության դժվարությունները և առաջարկել եք անվերապահ սեր: Դուք նրանց մենության մեջ ընկեր եք եղել և թույլ եք տվել, որ նրանք հենվեն ձեզ վրա իրենց ամենադժվար պահերին: Բայց գալիս է մի ժամանակ, երբ նրանք պետք է հեռանան: Դա կյանքի կարգն է: Յուրաքանչյուր սկիզբ ունի իր վերջը: Եթե մայր թռչունը հետ չքաշվի և թույլ չտա իր ձագերին դուրս ընկնել բնից, նրանց թևերը երբեք չեն բացվի թռչելու համար: Եվ այո, կա հավանականություն, որ երիտասարդ թռչունը կընկնի գետնին, բայց նա երբեք չի փորձարկի իր թռիչքի կարողությունը, քանի դեռ չի փորձել բռնել քամին:
Ծնողը, որն իր երեխային ամուսնության է տալիս, կարող է անհանգստանալ. արդյո՞ք իմ երեխան կհաջողի: Կամ էլ ծնողը կարող է հավատալ, որ իր դաստիարակությունը, այն հիմքը, որը նա դրել է, երեխային կտա այն հողը, որտեղից ընտանեկան ծառը կաճի և կծաղկի: Ես կասկածում եմ, որ սա այն զգացումն էր, որ Հիսուսն ուներ, երբ Համբարձման օրը հեռացավ իր զավակներից՝ իմանալով, որ նրանք կյանքում հանդիպելու են ամեն տեսակ մարտահրավերների, բայց վստահ լինելով, որ իր աղոթքները, իր սերը և Աստծո հետ իր կապը իր զավակներին տվել են կյանքին դիմակայելու անհրաժեշտ գործիքները:
«Ահա Ես ձեզ հետ եմ մինչև աշխարհի վախճանը»: Իհարկե: Մենք ոչ մի կասկած չունենք: Եվ Նա նույնպես չուներ:
Այսօր ես կիսվում եմ երեցկին Սյուզանի աղոթքով՝ մեր որդու հարսանիքի առթիվ:
Տե՛ր, մենք շնորհակալություն ենք հայտնում Քեզ Քո երկնային օրհնության համար՝ մեր որդուն և այժմ արդեն դստերը ամուսնության խորհրդով միավորելու համար։
Օրհնի՛ր և հարստացրո՛ւ նրանց ամուսնությունը սիրով, ընկերակցությամբ, փոխադարձ աջակցությամբ, սրտի միաբանությամբ և հավատքի ու կյանքի մեջ առաջընթացով։
Պաշտպանի՛ր նրանց սուրբ ամուսնությունը մեղքից, չարից և վտանգից։ Նրանց մեջ սերմանի՛ր ըմբռնման ոգին, ներողամտության ոգին և խաղաղության ոգին, որպեսզի ոչ մի դժգոհություն, վեճ կամ այլ խնդիրներ չստիպեն նրանց սայթաքել և ընկնել։
Հիշեցրո՛ւ նրանց այն դասերը, որոնք նրանք սովորել են իրենց սիրելիներից, հատկապես նրանցից, ովքեր վերադարձել են իրենց Արարչի մոտ։ Շնորհի՛ր նրանց տեսնել իրենց սեփական թերությունները և չդատել միմյանց։ Պահի՛ր նրանց սիրո կապը միշտ նոր։ Թող նրանք զգան Քո ներկայությունը իրենց կյանքում ամուսնության ուրախության միջոցով, որպեսզի մեկ սրտով նրանք կարողանան գովաբանել և փառաբանել Քեզ հավիտյան։
Հանուն Հոր և Որդվո և Հոգւոյն Սրբոյ: Ամեն:
Շապիկ՝ ջրաներկ, Համբարձումը Հիսուսի տեսանկյունից
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/05/DALL·E-2024-05-08-20.49.11-Water-color-peering-out-at-the-Ascension-from-Jesus-point-of-view.png10241024Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-05-09 00:01:462024-05-08 20:51:47Համբարձում. Հիսուսի տեսանկյունը
Քրիստոսի Հարությունից անմիջապես հետո Սուրբ Գիրքը պատմում է, որ Հիսուսը երևաց աշակերտներին «քառասուն օրվա ընթացքում և խոսում էր Աստծո Արքայության մասին» (Գործք Առաքելոց 1):
Աստծո Արքայությունը հաճախ ընկալվում է որպես մի վայր կամ վիճակ, որը հասանելի է միայն մեր երկրային կյանքի ավարտից հետո: Սակայն Հիսուսը Արքայությունը ներկայացնում է որպես այստեղ և հիմա հասանելի մի իրողություն: «Աստծո Արքայությունը մոտեցել է»՝ այս պատգամը Հովհաննես Մկրտիչը հռչակում էր դեռևս Քրիստոսի մկրտությունից առաջ: Այն իրականացվել է Քրիստոսի կողմից և գործում է այսօրվա ակտիվ Եկեղեցու միջոցով:
Արքայության մուտքը բաց է բոլորի համար: Պայմանը սիրով լի կյանքով ապրելն է, որն արտահայտվում է գործերով: Մատթեոսի Ավետարանի 25-րդ գլխում Հիսուսը խոսում է Արքայության մասին՝ հիմնվելով մեր պատրաստակամության և բարեգործությունների վրա: Հիսուսի համար բարության չափանիշները սահմաններ չունեն, ինչպես ցույց է տրված Բարի Սամարացու առակում (Ղուկաս 10): Ավելին, անգործությունը Արքայությունից հեռացվելու հիմք է:
Մենք կարդում ենք. Այն ժամանակ Թագավորը կասի ձախ կողմում գտնվողներին… «Հեռացե՛ք ինձանից, անիծյալնե՛ր… որովհետև քաղցած էի, և ինձ կերակրելու բան չտվեցիք, ծարավ էի, և ինձ խմելու բան չտվեցիք, օտար էի, և ինձ չընդունեցիք, մերկ էի, և ինձ չհագցրեցիք, հիվանդ էի ու բանտում, և ինձ չայցելեցիք»: Այն ժամանակ նրանք էլ կպատասխանեն Նրան՝ ասելով. «Տե՛ր, ե՞րբ տեսանք Քեզ քաղցած, կամ ծարավ, կամ օտար, կամ մերկ, կամ հիվանդ, կամ բանտում, և Քեզ չծառայեցինք»: … Նա կպատասխանի նրանց՝ ասելով. «Ճշմարի՛տ եմ ասում ձեզ, քանի որ չարեցիք սա այս ամենափոքրերից մեկին, ինձ չարեցիք»:
Մեր ապրած աշխարհը իրական է, և այն պատուհասող խնդիրները մեր վերահսկողության ներքո են: Մենք Քրիստոսի պատվիրակներն ենք: «Եկեսցե Արքայություն Քո, եղիցին կամք Քո» աղոթքը կյանքի է կոչվում մեր մասնակցությամբ: Դուք չեք կարող անտարբեր մնալ աշխարհի տառապանքների հանդեպ:
Մենք աղոթում ենք՝ Սուրբ Ներսես Շնորհալու 9-րդ ժամի աղոթքով. Ամենախնամ Տե՛ր, պահապա՛ն դիր իմ աչքերին, որպեսզի չնայեմ շահասիրությամբ, իմ ականջներին՝ չհաճույքանամ չար խոսքեր լսելով, իմ բերանին՝ չխոսեմ սուտ, իմ սրտին՝ չմտածեմ չարիք, իմ ձեռքերին՝ չգործեմ անիրավություն, իմ ոտքերին՝ չքայլեմ անարդարության ուղիներով. այլ ուղղորդե՛ք իմ դրդապատճառները, որպեսզի դրանք լինեն Ձեր բոլոր պատվիրաններին համապատասխան: Ամեն:
Շապիկ. Երբ մեկ անգամ տեսնում եք այն, այլևս անհնար է չնկատել: (Բառացիորեն նույնպես!)
Ամեն կիրակի՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու Սուրբ Պատարագի ընթացքում, պատարագիչ քահանան իջնում է խորանից և շրջում եկեղեցու ներսում։ Հավատացյալների կողքով անցնելիս նա մի ձեռքում պահում է խաչը, իսկ մյուսով՝ խունկ ծխում։
Նրա ներկայությանը հավատացյալները տարբեր կերպ են արձագանքում։ Ոմանք խոնարհում են գլուխը՝ օրհնություն ստանալու ակնկալիքով, ոմանք էլ ակնածանքով համբուրում են քահանայի ձեռքի խաչը։ Ուրիշները ժպտում և ողջունում են նրան։ Սակայն կան նաև այնպիսիները, որոնք պարզապես հետևում են նրա ընթացքին՝ առանց որևէ կերպ արձագանքելու։ Եվ, իհարկե, նրանց համար, ովքեր այդ պահին եկեղեցում չեն, հաղորդակցվելու հնարավորությունը կորած է, քանի որ քահանան ավարտում է շրջայցը և վերադառնում խորան՝ շարունակելու Պատարագը։
Սուրբ Պատարագի այս արարողությունը խորհրդանշում է Քրիստոսի իջնելը երկնքի անդորրից՝ մեր մեջ ապրելու, քայլելու և լինելու համար, որից հետո Նա համբարձվեց երկինք։ Հիսուսի երկրային կյանքի ընթացքում եղել են մարդիկ, որոնք փնտրել են Նրան հրաշքների և բժշկության համար, իսկ ոմանք էլ մոտեցել են Նրան օրհնություն ստանալու կամ պարզապես Նրա զգեստին դիպչելու համար։ Եվ, իհարկե, շատերի համար ամբողջանալու հնարավորությունը կար, բայց նրանք թույլ տվեցին, որ Նա անցնի իրենց կողքով։
Կյանքում լինում են եզակի պահեր, որոնք պահանջում են մեր անհապաղ արձագանքը, հակառակ դեպքում՝ դրանք անցնում են։ Երբեմն իրադարձությունները պահանջում են, որ մենք գործենք։
Այսօր ցեղասպանություն է տեղի ունենում։ Էթնիկ զտումը դրա նպատակն է։ Լռելը և/կամ սարսափն անտեսելը կորցրած հնարավորություն է։
Մենք աղոթում ենք. Երկնային Հայր, ես տեսնում եմ ցավն ու տառապանքը այս աշխարհում։ Ես անցել եմ այդ ճանապարհով անցյալում։ Ես ասել եմ՝ «Այլևս երբեք»։ Այսօր ինձ քաջություն տուր՝ բարձրաձայնելու չարիքի դեմ ամենուր, որպեսզի ես ունենամ բարոյական իրավունք՝ խոսելու այն ժամանակ, երբ չարիքը կանգնի իմ դեմ։ Ամեն։
Կիրակի օրը Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիները, օրինակ՝ հունական, ռուսական, ուկրաինական, ռումինական, սերբական, բուլղարական և վրացական եկեղեցիները, նշեցին Սուրբ Հարությունը։ Սրանք այն եկեղեցիներն են, որոնք հավատարիմ են յոթ տիեզերական ժողովների կանոններին։ Հայ եկեղեցին արևմտյան աշխարհի հետ միասին Զատիկը նշում է 1923 թվականից։
Զատկի օրը հաշվարկվում է որպես գարնանային գիշերահավասարին կամ դրանից հետո տեղի ունեցող լիալուսնին հաջորդող առաջին կիրակի օրը։ Մարտի 21-ը գիշերահավասարի օրն է, ինչը պատկերացում է տալիս այն մասին, թե ինչ ժամանակահատվածում կարող է լինել Զատիկը։ Արևելյան ուղղափառ Զատկի հաշվարկման բանաձևը ներառում է հրեական Պասեքի տոնի օրը։ Հայ եկեղեցին նախընտրեց Հարությունը՝ Զատկի տոնը, դիտարկել որպես Հին ուխտից առանձին մի երևույթ և ընտրեց արևմտյան հաշվարկը։
Չորս կամ հինգ տարին մեկ ամսաթվերը համընկնում են, և աշխարհը Սուրբ Հարության տոնը նշում է նույն օրը։ Մյուս տարիներին Զատիկը նշվում է մեկ, երեք կամ հինգ շաբաթ տարբերությամբ։
Կան մարդիկ, ովքեր պնդում են, որ քրիստոնեական աշխարհում Զատիկը նշելու հարցում պետք է միասնություն լինի։ Ուրիշները վիճարկում են մեկ ամսաթվի վավերականությունը մյուսի նկատմամբ։
Արմոդոքսին դիտարկում է Զատկի պատգամը՝ Խաչելության նկատմամբ Հարության հաղթանակը, որպես Զատկի սահմանող ուժ։ Քրիստոնյաների համար յուրաքանչյուր օր պետք է տոնվի որպես Հարության օր։ «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց»՝ սա այն ողջույնն է, որը վավեր է մեր քրիստոնեական կյանքի յուրաքանչյուր օրը։
Գոյություն ունի մի արտահայտություն, որն արժե հիշել. «Տախտակամածի աթոռները դասավորել «Տիտանիկի» վրա»։ Երբ «Տիտանիկը» խորտակվում էր, աթոռները դասավորելն անիմաստ էր։ Երբ մեզ ամեն կողմից պատուհասում են պատերազմները, ցեղասպանությունը, անհանդուրժողականությունը և ատելությունը, կարևոր է կենտրոնանալ օրվա պատգամի վրա և այն դարձնել առաջնահերթություն։
Մենք աղոթում ենք. «Տե՛ր, Դու Քո Հարությամբ հաղթեցիր մահվանը։ Չարը կորցրեց իր իշխանությունը և ոչնչացավ Բարու ներկայությամբ։ Պահի՛ր Քո Հարությունը միշտ իմ աչքերի առջև՝ որպես անհուսությունը հաղթահարող և Կյանք ծնող ուժ։ Օգնի՛ր ինձ կենտրոնանալ Դատարկ Գերեզմանի վրա, որն ամեն օր գտնում եմ, երբ ընտրում եմ ապրել, հուսալ և սիրել։ Ամեն»։
Հայաստան կատարած այցելությանս վերջին երեկոյան նստած էի ու պատուհանից նայում էի մայրամուտին։ Սենյակս բավական բարձր էր, ինչը թույլ էր տալիս հիանալ Երևանի համայնապատկերով՝ Արարատ լեռան վեհաշուք ստվերի ներքո։ Ուղևորությանս ընթացքում հանդիպել էի մարդկանց, որոնք աշխատում էին տեխնոլոգիաների առաջնագծում։ Ժամանակ էի անցկացրել նրանց հետ, ովքեր մարտահրավեր էին նետում կարծրատիպերին և ձգտում էին լավագույնին՝ հանուն իրենց, իրենց ընտանիքների և իրենց երկրի բարօրության։ Օդում իրական հույս կար։
Հիշում եմ՝ պատուհանից դուրս էի նայում և աղոթում խաղաղության համար։ Դա պարզ ցանկություն էր. եթե այս փոքր, բայց հզոր երկիրը կարողանար խաղաղություն ունենալ, հրաշքներ տեղի կունենային։ Այն հրաշքները, որ մենք կտեսնեինք, չէին լինի արտաքին աղբյուրից, այլ կգային ներսից, եթե միայն խաղաղություն լիներ։ Դա հնարավոր էր. արդեն գրեթե 30 տարի էր, ինչ այս երկիրը, որը ճաշակել էր դարերի ճնշումներ, ջարդեր և նույնիսկ ցեղասպանություն, ապրում էր խաղաղության մեջ։ Ես նայում էի Երևանի երկնակամարին և գիտեի, որ մենք կտեսնենք լավագույն հրաշքները, եթե միայն խաղաղություն լիներ։
Այսօր առավոտյան Հայաստանից մի ընկեր զանգահարեց ինձ։ Մեր զրույցի ավարտին նա ասաց. «Եթե միայն խաղաղություն ունենանք, մենք ամեն ինչի ընդունակ կլինենք, կարող ենք ձգտել լավագույնին և լինել լավագույնը։ Եթե միայն խաղաղություն ունենանք»։ Կարծես իմ մի քանի տարվա վաղեմության աղոթքը ձայնագրված լիներ և հնչեր իմ ընկերոջ ձայնով։ Սակայն նրա աղոթքն ավելի արդիական էր և ավելի հրատապ հնչերանգ ուներ։
Հեռվից դժվար է հասկանալ ուրիշների ցավն ու տառապանքը։ Հայագիտության հիմնասյուներից մեկը ուրիշի տեղում հայտնվելու կոչն է։ Սա կարեկցանքի դրսևորում է, այսինքն՝ ուրիշների ցավն ու տառապանքը լիովին հասկանալու համար մենք պետք է նրանց տեղում լինենք։ Իսկ փոքր վարժությունները կարող են օգնել մեզ ճիշտ դիրքավորվելու հարցում։
Միացյալ Նահանգներում ապրողներս գուցե լիովին չհասկանանք Հայաստանում խաղաղության համար աղոթքի իմաստը, բայց կարող ենք պատկերացնել մի աշխարհ, որտեղ մշտապես ենթարկվում ենք Մեքսիկայի և Կանադայի հարձակումներին՝ այն աստիճան, որ օրեցօր ապրում ենք մեր անկախությունը պահպանելու անորոշությամբ։ Միգուցե այս օրինակն այնքան էլ արդար չէ՝ հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի չափերը, հզորությունն ու աշխարհագրությունը։ Դուք՝ Եվրոպայում, Աֆրիկայում կամ Մերձավոր Արևելքում ապրողներդ, որտեղ երկրներն իրար շատ ավելի մոտ են և փոխկապակցված, կարող եք պատկերացնել Շվեյցարիայի նման մի երկիր, եթե նրա շրջապատող հարևանները՝ Ֆրանսիան, Իտալիան, Ավստրիան և Գերմանիան, ունենային միայն մեկ նպատակ՝ ոչնչացնել այդ համեմատաբար փոքր երկիրը։
Եվ եթե դեռ դժվար է պատկերացնել, նստեք ձեր սեփական տանը՝ բնակարանում, և պատկերացրեք ձեր բոլոր հարևաններին՝ յուրաքանչյուրին, կողքի դռան և փողոցի մյուս կողմում, որոնք ցանկանում են միայն մեկ բան՝ ճնշել, հաղթել և ազատվել ձեզանից ձեր իսկ թաղամասում։
Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը կարեկցանքի կոչ է։ Սա նշանակում է հասկանալ, որ միակ իրական և ճշմարիտ հրաշքը, որի համար պետք է աղոթենք և աշխատենք, խաղաղությունն է։ Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը մեզ հնարավորություն է տալիս հասկանալու, իսկ երբ արդեն այդ կոշիկների մեջ ենք, պետք է քայլենք դեպի լուծում։
Տեղին է, որ այսօր մենք աղոթում ենք Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու աղոթքը. Տե՛ր, դարձրո՛ւ ինձ Քո խաղաղության գործիքը։ Որտեղ ատելություն է, թող սեր ցանեմ, որտեղ վիրավորանք՝ թող ներում շնորհեմ, որտեղ կասկած՝ թող հավատ ներշնչեմ, որտեղ հուսահատություն՝ թող հույս տամ, որտեղ խավար՝ թող լույս բերեմ, և որտեղ տխրություն՝ թող ուրախություն պարգևեմ։ Ո՛վ Աստվածային Վարպետ, շնորհի՛ր ինձ, որ ոչ թե մխիթարություն փնտրեմ, այլ մխիթարեմ, ոչ թե հասկացված լինել ձգտեմ, այլ հասկանամ, ոչ թե սիրված լինելու, այլ սիրելու ձգտեմ։ Քանզի տալով ենք ստանում, ներելով ենք ներվում, և մեռնելով ենք ծնվում հավերժական կյանքի համար։ Ամեն։
Ըստ Սուրբ Գրքի՝ Քրիստոսի դատարկ գերեզմանի առաջին վկաները «փախան գերեզմանից, որովհետև դողում էին և ապշած էին. և ոչ մեկին ոչինչ չասացին, որովհետև վախենում էին» (Մարկոս 16)։ Երկյուղը Հարությունից հետո Եկեղեցու առաջին դրսևորումն էր, և հենց այդ երկյուղն էր, որ վերածվեց հավատքի՝ քրիստոնեական Եկեղեցու հավատքի։
Նոր տոնելով Զատիկը՝ Հիսուս Քրիստոսի Հարությունը, մենք գտնվում ենք մի ժամանակաշրջանում (Զատկից մինչև Հոգեգալուստ), որը նվիրված է Եկեղեցու ծննդին և աճին։ Եկեղեցին քրիստոնեության համար աքսեսուար կամ երկրորդական բան չէ։ Ի հակադրություն քրիստոնեության մասին տարածված պատկերացումների՝ հենց Եկեղեցին՝ Քրիստոսի Մարմինը, մեզ փոխանցեց Հիսուսի մասին պատմությունները։ Այսինքն՝ այն ամենը, ինչ գիտենք Հիսուս Քրիստոսի մասին, ստացել ենք Եկեղեցու միջոցով։ Գուցե լսել եք Աստվածաշունչ կարդալու և այդպիսով Հիսուսին հասկանալու տարածված բանաձևի մասին, բայց իրականում Հիսուս մեզ տվեց Իր Մարմինը՝ Եկեղեցին։ Այո՛, «Աստված այնքան սիրեց աշխարհը, որ տվեց իր Միածին Որդուն» (Հովհաննես 3:16), և իր հերթին Հիսուսն այնքան սիրեց մեզ, որ տվեց, հիմնեց Իր Եկեղեցին, որպեսզի մենք որբ չմնանք (Հովհաննես 14-17)։
Ըստ Հիսուսի՝ Եկեղեցին հիմնված և կառուցված է Քրիստոսի աստվածության հռչակման վրա։ Սուրբ Մատթեոսի Ավետարանի 16-րդ գլխում Հիսուսը հարցնում է Իր աշակերտներին. «Մարդիկ ո՞վ են ասում, որ Ես՝ Մարդու Որդիս, եմ»։
Նրանք պատասխանեցին. «Ոմանք ասում են՝ Հովհաննես Մկրտիչ, ոմանք՝ Եղիա, ուրիշներն էլ՝ Երեմիա կամ մարգարեներից մեկը»։ Նա ասաց նրանց. «Իսկ դուք ո՞վ եք ասում, որ Ես եմ»։ Սիմոն Պետրոսը պատասխանեց և ասաց. «Դու ես Քրիստոսը՝ կենդանի Աստծու Որդին»։
Հիսուսը պատասխանեց և ասաց նրան. «Երանի՜ քեզ, Սիմոն, որդի Հովնանի, որովհետև մարմինն ու արյունը չէ, որ հայտնեցին քեզ սա, այլ Իմ Հայրը, որ երկնքում է։ Եվ Ես էլ ասում եմ քեզ, որ դու Պետրոսն ես, և այս ժայռի վրա Ես կկառուցեմ Իմ եկեղեցին, և դժոխքի դռները այն չեն հաղթահարի»։
Այդ «ժայռը» Պետրոսի հռչակած խոսքն է, որ Հիսուս Քրիստոսը կենդանի Աստծու Որդին է։ Այս հռչակման վրա է կառուցված Եկեղեցին։ Եվ ինչպես տեսնում ենք, առաքելական ժամանակաշրջանում՝ Հարությունից օրեր անց, Աստվածաշունչ չկար, բայց Եկեղեցի, անշուշտ, կար։ Այն «նախնական» Եկեղեցի էր, որ կառուցված էր այն ավետարանական պատգամի վրա, որ Հիսուսը հարություն է առել։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին այդ սկզբնական Եկեղեցու շարունակությունն է։ Այն երկյուղը, որ աշակերտները զգացին դատարկ գերեզմանի մոտ, Քրիստոսի միջոցով վերածվեց հավատքի։ Երկյուղից հավատքի նույն այդ վերափոխումն է, որի ականատեսն է եղել Հայ Եկեղեցին, երբ իր ժողովուրդը վերապրեց և ծաղկեց՝ հակառակ բոլոր դժվարությունների։
Երբ նայում ենք Հարությունից հետո ձևավորված վաղ շրջանի Եկեղեցուն, հիշում ենք քրիստոնեական հավատքի լիարժեք տոնակատարության համար Եկեղեցու անհրաժեշտության մասին, և որ այդ Եկեղեցու անկյունաքարը Հիսուս Քրիստոսի՝ կենդանի Աստծու Որդի լինելու մասին հռչակումն է։
Մենք աղոթում ենք, Ո՛վ Տեր Հիսուս Քրիստոս, Կենդանի Աստծո Որդի, մինչ մենք տոնում ենք Ձեր փառահեղ Հարությունը Զատկի այս օրերին, թող արժանի լինենք լինելու Ձեր Սուրբ Եկեղեցու՝ Ձեր սրբազան մարմնի անդամները, լինելու Ձեր ձեռքերը, ոտքերը և բերանը այստեղ՝ Երկրի վրա։ Ցրե՛ք այն վախն ու մթությունը, որ կլանում է մեր կյանքը՝ օգնելով մեզ գտնել այն Հավատը, որը դարերի ընթացքում գտել են ուրիշները, որպեսզի մենք կարողանանք ավելի լավ ծառայել մարդկությանը և այդ կերպ ծառայել Ձեզ ու Ձեր Սուրբ Մարմնին։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկարը՝ Լունաբել Բեյլերյան, 2023 թ.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/05/P0110.jpg663999Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-05-02 00:01:352024-05-01 12:05:35Վախից դեպի հավատք. Եկեղեցու անկյունաքարը
