Շուն և խոզեր. սրբազանի և աշխարհիկի մասին նախազգուշացում

Արմոդոքսիան այսօր. Շների և խոզերի խստությունը

Հայ եկեղեցին Սուրբ Գրքին ակնածանքով վերաբերվում է որպես Աստվածաշնչի, այսինքն՝ «Աստծո շնչի»։ Թարգմանիչների տոնին և թարգմանչաց շաբաթվան նվիրված այս օրերին մենք եզրափակում ենք մեր ուղերձների և խորհրդածությունների շարքը՝ անդրադառնալով եկեղեցու հայրերի կողմից տոնին վերագրված հատվածին։ Այն մեզ է հասնում Լեռան քարոզից, որտեղ մեր Տերը նախազգուշացնում է ժողովրդին. «Սրբությունը շներին մի՛ տվեք, ձեր մարգարիտները խոզերի առաջ մի՛ նետեք, որպեսզի նրանք իրենց ոտքերի տակ չկոխկրտեն դրանք և, շրջվելով, ձեզ չպատառոտեն» (Մատթեոս 7)։ Իրոք, խիստ պատիժ է սրբազանը անսրբի առաջ դնելու համար։

Սուրբ Հայրերը եկեղեցական օրացույցում այս ընթերցումը նշանակել են՝ խոսելու Սուրբ Գրքի սրբազան լինելու մասին։ «Զգուշացե՛ք», – հորդորում է մեր Տերը, – «սրբությունը շներին մի՛ տվեք»։ Սակայն նախազգուշացումը դրանով չի ավարտվում, և Հիսուսը շարունակում է, ինչպես լսեցինք, բավականին կոշտ արտահայտություններով։

16-րդ դարում Արևմուտքում այն, ինչ կոչվեց Բողոքական բարեփոխում, իր հիմնական դրույթներից մեկն ուներ Սուրբ Գրքի մեկնաբանությունը։ Սուրբ Գիրքը չէր ընկալվում որպես Աստծո շունչ, այլ որպես Աստծո կողմից մեզ տրված գիրք։ Որպես այդպիսին, մարդիկ ազատ էին կարդալու և մեկնաբանելու այն այնպես, ինչպես կամենան։ Արդյունքում, Սուրբ Գրքի նույն խոսքերը տարբեր մարդկանց համար տարբեր իմաստներ ունեին։ Ազգայնականությունը, անհանդուրժողականությունը, պատերազմներն ու սպանությունները արդարացվում էին Սուրբ Գրքով։

Արևելքում և հատկապես Հայաստանում բողոքականությունը չի եկել Վերածննդի ճանապարհով, այլ ներթափանցել է 19-րդ դարում և տարածվել 20-րդ դարի ընթացքում։ Ցավալիորեն, որպես Աստծո շունչ՝ Սուրբ Գրքի դերը մոռացության է մատնվել, և արևմտյան հոսանքները համոզել են մարդկանց, որ Աստվածաշունչը կանոնների և կարգավորումների մի գիրք է։

Հեղինակ Ռեյչել Հելդ Էվանսը նշում է, որ նույն գիրքը կարող է հիմնավորել նույն հարցի կամ վեճի երկու կողմերն էլ։ Նա գրում է. «Եթե դուք փնտրում եք համարներ՝ ստրկությունը պաշտպանելու համար, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք համարներ՝ ստրկությունը վերացնելու համար, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք համարներ՝ կանանց ճնշելու համար, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք համարներ՝ կանանց ազատագրելու կամ պատվելու համար, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք պատերազմ սկսելու պատճառներ, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք խաղաղությունը խթանելու պատճառներ, դուք դրանք կգտնեք։ Եթե փնտրում եք հնացած, անտեղի հնագույն տեքստ, դուք այն կգտնեք։ Եթե փնտրում եք ճշմարտություն, հավատացե՛ք ինձ, դուք այն կգտնեք։ Ահա թե ինչու երբեմն տեքստին ուղղված ամենաուսանելի հարցը ոչ թե «ի՞նչ է այն ասում»-ն է, այլ «ի՞նչ եմ ես փնտրում»-ը։ Ենթադրում եմ, որ Հիսուսը գիտեր սա, երբ ասաց. «խնդրե՛ք, և կտրվի ձեզ, փնտրե՛ք, և կգտնեք, թակե՛ք, և կբացվի ձեր առաջ»։ Եթե ցանկանում եք բռնություն գործել այս աշխարհում, միշտ կգտնեք զենքեր։ Եթե ցանկանում եք բուժել, միշտ կգտնեք սփոփանք»։

Այս մտքով էլ մենք թողնում ենք Ձեզ այսօր՝ Աստվածաշնչի՝ Աստծո շնչի փորձառության հետ միասին։