Ավագ Ուրբաթ – Մեծ հավասարեցնողը – Խաչելություն

Արմոդոքսիան այսօր. Ավագ ուրբաթ. Խաչելության մասնակիցները

Մեծ պահքի, իսկ այժմ նաև Ավագ շաբաթվա ճանապարհորդությունը հասնում է իր գագաթնակետին։ Այն ամբողջանում է Խաչի ստորոտում։ Խաչը մեծ հավասարեցնող է։ Ոչ ոք ազատված չէ Խաչից՝ երիտասարդ թե ծեր, հարուստ թե աղքատ, պետական գործիչ թե անցորդ, բոլորն էլ ունեն իրենց խաչը, սակայն այսօր մենք ականատես ենք լինում, որ նույնիսկ Աստված է խաչվում։

Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունը եզակի իրադարձություն է։ Այն եզակի տեղ է զբաղեցնում մարդկության պատմության մեջ։ Սիրո, բարության և հույսի այն պատգամը, որով Հիսուսը եկավ և ողողեց մեզ, հատուցվեց ատելության, նախապաշարմունքների և մահվան գործողություններով։ Նա խաչվեց որպես մահվան դատավճիռ. մահվան դատավճիռ՝ սեր տարածելու համար։

Սուրբ Ներսես Շնորհալու և նրա հրաշալի «Այսօր անճառ» շարականի օգնությամբ մենք կարող ենք հասկանալ այս օրվա նշանակությունը, քանի որ նա սերը դնում է այն ատելության կողքին, որը տարավ դեպի Խաչ։ Նախ, մենք հասկանում ենք, որ սա սովորական մարդ չէ, որին պատժում են, կամ նույնիսկ սուտ մեղադրանքներով պատժում են հանցագործությունների համար։ Ավելի շուտ, սա Արարիչն է։ Սա նույն Անձն է, ով կյանքի առաջին շունչը փչեց առաջին մարդու (և յուրաքանչյուրիս) մեջ, և այժմ այդ Շունչը դուրս էր մղվում Նրանից։ Սուրբ Ներսեսը հիշեցնում է մեզ, որ Նա, ով Խաչից բղավեց՝ «Ծարավ եմ», նույն Անձն էր, ում քացախ առաջարկեցին, մինչդեռ իրականում Նա էր, ով գետերը հոսեցրեց Եդեմից։ Նույն ձեռքերը, որոնք մեխվեցին Խաչին և որոնցից արյուն էր կաթում, նույն ձեռքերն էին, որոնք կերտել էին երկինքն ու երկիրը, նույն ձեռքերը, որոնք օրենքը գրել էին տախտակների վրա։ Այդ նույն ձեռքերը տեսողություն էին տվել կույրերին, լսողություն՝ խուլերին, Պետրոսին դուրս էին քաշել ծովից և հանդարտեցրել ծովը։ Այդ նույն ձեռքերը, որոնք ստեղծել էին մեզ բոլորիս, այժմ մեխվում էին Խաչին՝ մեր կողմից։

Այսօրվա խորհրդածությունը ոչ միայն Հիսուսի հետ Խաչելության ճանապարհը անցնելու մասին է, այլև Խաչելության պատմության մեջ մեր տեղը հասկանալու։ Այսինքն՝ այն մարդիկ, ովքեր Քրիստոսին մեխում են Խաչին, ուրիշ ոչ ոք չեն, քան մենք։ Երբ մենք ատելություն ենք դրսևորում, երբ թույլ ենք տալիս նախապաշարմունքներ, երբ մեր սրտերում զայրույթ ենք պահում, մենք, ըստ էության, Քրիստոսին նորից բարձրացնում ենք այդ Խաչին։ Մենք ենք նրանք, ովքեր մեխերը խփում են Նրան, որովհետև ինչպես սովորեցինք, որ երբ բարի գործեր ենք անում Քրիստոսի ամենափոքր եղբայրների հանդեպ, դա անում ենք Նրան, այնպես էլ երբ ատում ենք, երբ թույլ ենք տալիս, որ զայրույթը ղեկավարի մեր զգացմունքները մեր եղբայրների և քույրերի հանդեպ, մենք թույլ ենք տալիս, որ այդ ատելությունը հասնի Քրիստոսին, և մենք մասնակցում ենք այս Խաչելությանը։

Մեր Մեծ պահքի ճանապարհորդությունը՝ Ավագ շաբաթվա մեր ճանապարհորդության հետ միասին, ավարտվում է։ Մենք հասնում ենք Քրիստոսի խաչին։ Մենք կանգնում ենք այնտեղ՝ խաչի ստորոտում, նայում ենք վեր և տեսնում մեր Փրկչին՝ ծեծված, արյունահոսող և այժմ սպանված։

Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես է Հիսուսը նայում մեզ՝ ջուր խնդրելով, օգնություն խնդրելով, իր մորը խնդրելով։ Մենք լսում ենք, թե ինչպես է Նա ասում. «Ահա մայր քո...»՝ հիշեցնելով մեզ, որ այս աշխարհում մենք միավորված ենք։ Խաչելությունը հիշեցնում է մեզ այն ընդհանուր թելի մասին, որը միավորում է մեզ բոլորիս՝ մարդկության տառապանքը։ Իրականում, մենք երբեք չենք կարողանա մարդկային տերմիններով հասկանալ, թե ինչ է հարությունը, բայց երբ խոսում եք խաչելության մասին, յուրաքանչյուրս հասկանում է դավաճանության, մերժման, միայնության, ցավի, խղճահարության, այն բաների համար խաչվելու որոշակի մասը, որոնք մենք երբեք չենք հասկանա, և այդ վերջին ժամին Հիսուսը բղավում է. «Էլի, Էլի, լամա սաբաքթանի» (Աստված իմ, Աստված իմ, ինչո՞ւ լքեցիր ինձ), մի ճիչ, որը մենք կիսում ենք, մի ճիչ, որը գալիս է նաև մեր սրտերի խորքից։

Շապիկ՝ Գյումրու գնդակոծված խաչը