Քարեր. Ծաղկազարդ (9 հարց դեպի Հարություն հարցաշարի 2-րդ հարցը՝ Ավագ շաբաթվա միջոցով անցնող հայկական ուղղափառ ուղևորություն)
«Հավատո՞ւմ եք սրան»՝ սա այն պարզ հարցն է, որ Հիսուսն ուղղեց մեզ՝ Ավագ շաբաթվա սկզբին։ Ավագ շաբաթվա յուրաքանչյուր օրը, որ տանում է դեպի Հարություն, մեզ մի հարց է առաջադրում, որին միայն Դուք և միայն Դուք կարող եք պատասխանել։
Սուրբ Գիրքը պատմում է, որ Զատկին նախորդող կիրակի օրը Հիսուսը խոնարհաբար մուտք գործեց Երուսաղեմ, սակայն ժողովուրդը նրան արագորեն օծեց որպես թագավոր՝ մի փրկիչ, որը եկել էր ազատագրելու իրենց այն քաղաքական կապանքներից, որոնք ստրկացրել էին իրենց։
Հովհաննեսի Ավետարանում (12) կարդում ենք. «...Երբ լսեցին, որ Հիսուսը գալիս է Երուսաղեմ, արմավենու ճյուղեր վերցրին, դուրս ելան նրան ընդառաջ և աղաղակեցին. «Ովսաննա՛, օրհնյա՛լ է նա, ով գալիս է Տիրոջ անունով»»։
Կրոնական հաստատությունը, վախենալով կրոնական ապստամբության հնարավորությունից, Հիսուսին խնդրեց լռեցնել բազմությանը՝ սաստել նրանց, ինչին Հիսուսը պատասխանեց. «Ասում եմ ձեզ, որ եթե նրանք լռեն, ապա քարերը կաղաղակեն» (Ղուկաս 19)։
Ի՞նչն է, որ Դուք վախենում եք, որ Ձեզ կստիպի լռեցնել գովաբանության ձայները. սա Ավագ շաբաթվա երկրորդ հարցն է։
Armodoxy-ն այսօր. Հավատո՞ւմ եք սրան. – Ղազարոսի շաբաթ
Մեծ պահքի շրջանն ավարտվել է, և այժմ սկսվում են ամենասուրբ օրերն ու ուղևորությունը, երբ մենք պատրաստվում ենք դիմավորել Դատարկ գերեզմանը, այսինքն՝ Սուրբ Հարության տոնը։ Այս պատրաստությունը Քրիստոսի հետ իրական քայլք է. մենք քայլում ենք Նրա հետ, երբ Նա Ծաղկազարդին մտնում է սուրբ Երուսաղեմ, անցնում ենք Նրա չարչարանքների, խաչելության և նույնիսկ թաղման միջով՝ ի վերջո հասնելով Հարությանը՝ որպես գերեզմանից այն կողմ կյանքի վկաներ։
Բարի գալուստ Ավագ շաբաթ։
Ավագ շաբաթվա առաջին օրը կոչվում է Ղազարոսի շաբաթ։ Այս պատմությունը մեզ է հասել Սուրբ Հովհաննեսի Ավետարանի 11-րդ գլխից, որտեղ մենք իմանում ենք Հիսուսի մտերիմ ընկերոջ՝ Ղազարոսի մահվան մասին։ Երբ Հիսուսը հասնում է ընկերոջ տուն, Ղազարոսի քույրերը՝ Մարիամն ու Մարթան, դիմում են Հիսուսին և ասում. Եթե Դու այստեղ լինեիր, մեր եղբայրը չէր մահանա, ինչը Հիսուսի Տիրակալության և մահվան հանդեպ Նրա ունեցած իշխանության ճանաչումն է։ Հիսուսը դառնում է նրանց և ասում. Քո եղբայրը հարություն կառնի։ Մարթան համաձայնում է և ասում. Գիտեմ, որ հարություն կառնի վերջին օրվա հարության ժամանակ։ Բայց Հիսուսը նրան ասում է. Ես եմ հարությունը և կյանքը. ով հավատում է ինձ, թեպետ և մեռնի, պիտի ապրի. և ով ապրում է ու հավատում է ինձ, հավիտյան չի մեռնի։
Այս ճշմարտությունը հռչակելուց հետո Հիսուսը դառնում է Մարթային և ասում. Հավատո՞ւմ ես սրան։
Հրավիրում եմ Ձեզ կարդալ Ղազարոսի հարության ամբողջական պատմությունը (Հովհաննես 11)։ Այսօր ես կցանկանայի կենտրոնանալ այն խոսքերի վրա, որոնք Հիսուսն ասում է քույրերին. Հավատո՞ւմ եք սրան։ Քանի որ սա նույն հարցն է, որը Նա տալիս է մեզ։ Մենք կարող ենք ճանաչել Հիսուսին բազմաթիվ մակարդակներով։ Մենք նույնիսկ կարող ենք հռչակել Նրա Տիրակալությունը։ Մենք կարող ենք Նրան անվանել Աստծո Որդի, բայց այն հարցը, որը Նա տալիս է քույրերին, տալիս է նաև մեզ. Հավատո՞ւմ եք սրան։ Հավատո՞ւմ եք, որ Ես եմ հարությունը և կյանքը։ Հավատո՞ւմ եք, որ Ես մարմնացյալ սերն եմ։ Եթե հավատում եք սրան, ապա պետք է հավատաք, որ սերը հարությունն ու կյանքն է։ Պետք է հավատաք, որ հենց սերն է, որ թույլ չի տալիս մեզանից ոչ մեկին մեռնել, որ սերը միակ գործոնն է, որը թույլ է տալիս մեզ հավերժ ապրել։
Ավագ շաբաթվա սկզբին ինքներդ ձեզ տվեք այս շատ անձնական հարցը. Հավատո՞ւմ եմ արդյոք սրան։ Մեր առջև դրված ճանապարհը դժվարին է։ Մենք անցնելու ենք ամբողջ ուղին՝ մինչև խաչելություն և գերեզման։ Սերը միակ բանն է, որը հնարավոր չէ սպանել։ Այն հարությունն է և կյանքը։ Միայն այս հանձնառությամբ և դավանանքով է, որ շաբաթվա մնացած մասը իմաստ կստանա, որ այն կդուրս գա պատմության էջերից և կդառնա կենդանի վկայություն այն մասին, թե ինչ է նշանակում հավատքը մեր այսօրվա կյանքում, և թե ինչպես այդ հավատքը մեզ իրականում թույլ կտա մասնակից լինել Հարությանը։
Մենք աղոթում ենք. Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, Դու, որ Հարությունն ու Կյանքն ես, լցրո՛ւ սիրտս Քո Սիրով, որպեսզի կարողանամ ներել թշնամիներիս, հոգ տանել ուրիշների մասին և կիսել այդ Սերը իմ կյանքում։ Ես սպասում եմ իմ առջև դրված ճանապարհին՝ Քեզ Խաչի ճանապարհին ուղեկցելու համար։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկարը՝ 2023 Լունա և Գրեգորի Բեյլերյան, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցի, գավիթ, Երևան, Հայաստան
Քրիստոսի Երկրորդ գալստյան թեմային նվիրված շաբաթը այսօր ավարտվում է այս պատգամով, որին նախորդում է միայն այն նշումը, որ ես պետք է հաղթահարեի բազմաթիվ թյուրիմացություններ ու սխալ պատկերացումներ Քրիստոսի Երկրորդ գալստյան վերաբերյալ, նախքան այն Ձեզ հետ կիսելը։ Իրականում, այսօրվա պատգամը մեզ տրվել է Հիսուս Քրիստոսի կողմից, սակայն այն հաճախ անտեսվում կամ մոռացվում է Հայտնության գրքի կամ Հին Կտակարանի առասպելաբանության սենսացիոն ու դրամատիկ ընթերցումների պատճառով, որոնք շեշտը դնում են աշխարհի վերջի աղետների վրա։
Եթե Դուք լսել եք վերջին չորս օրերի ամենօրյա պատգամները՝ նվիրված Քրիստոսի Երկրորդ գալստյանը, ապա պատրաստ եք լսելու Հիսուս Քրիստոսի կողմից վերջին օրերի մասին ճշմարտությունը։ Սա իմաստ կունենա միայն այն դեպքում, եթե Դուք հետևել եք էսխատոլոգիայի վերաբերյալ Արմոդոքսիայի ձեռնարկին, որը ներկայացվել է վերջին օրերին, ուստի եթե չեք կարդացել կամ լսել այդ պատգամները, խնդրում ենք անել դա՝ նախքան շարունակելը։
Սա է, ուրեմն, Հիսուս Քրիստոսի խոսքով Երկրորդ գալստյան նկարագրությունը, որն առաջարկվում է Ձեզ Մեծ պահքի այս 40-րդ օրը՝ որպես մեր պահքի ճանապարհորդության արժանի ավարտ, երբ մենք մուտք ենք գործում մեր առջև դրված կյանքի մեջ։ Եվ Հիսուս ասում է.
«Երբ մարդու Որդին գա իր փառքով, և բոլոր սուրբ հրեշտակները նրա հետ, այն ժամանակ նա կնստի իր փառքի աթոռին։ Նրա առաջ կհավաքվեն բոլոր ազգերը, և նա կզատի նրանց միմյանցից, ինչպես հովիվն է զատում ոչխարները այծերից։ Եվ ոչխարներին կդնի իր աջ կողմում, իսկ այծերին՝ ձախ կողմում։ Այն ժամանակ Թագավորը կասի նրանց, որ իր աջ կողմում են. «Եկե՛ք, իմ Հոր օրհնյալնե՛ր, ժառանգե՛ք աշխարհի սկզբից ձեզ համար պատրաստված թագավորությունը։ Քանզի քաղցած էի, և ինձ կերակրեցիք, ծարավ էի, և ինձ ջուր տվեցիք, օտար էի, և ինձ ընդունեցիք, մերկ էի, և ինձ հագցրեցիք, հիվանդ էի, և ինձ այցելեցիք, բանտում էի, և ինձ մոտ եկաք»։ Այն ժամանակ արդարները կպատասխանեն նրան. «Տե՛ր, ե՞րբ տեսանք քեզ քաղցած և կերակրեցինք, կամ ծարավ և ջուր տվեցինք։ Եվ ե՞րբ տեսանք քեզ օտար և ընդունեցինք, կամ մերկ և հագցրեցինք։ Եվ ե՞րբ տեսանք քեզ հիվանդ կամ բանտում և այցելեցինք»։ Եվ Թագավորը կպատասխանի նրանց. «Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, որքան որ արեցիք այս ամենափոքր եղբայրներիցս մեկին, ինձ արեցիք»։ Այն ժամանակ նա կասի նրանց, որ ձախ կողմում են. «Գնացե՛ք ինձանից, անիծյալնե՛ր, հավիտենական կրակի մեջ, որ պատրաստված է սատանայի և նրա հրեշտակների համար. քանզի քաղցած էի, և ինձ չկերակրեցիք, ծարավ էի, և ինձ ջուր չտվեցիք, օտար էի, և ինձ չընդունեցիք, մերկ էի, և ինձ չհագցրեցիք, հիվանդ էի ու բանտում, և ինձ չայցելեցիք»։ Այն ժամանակ նրանք էլ կպատասխանեն. «Տե՛ր, ե՞րբ տեսանք քեզ քաղցած կամ ծարավ, կամ օտար, կամ մերկ, կամ հիվանդ, կամ բանտում, և չծառայեցինք քեզ»։ Այն ժամանակ նա կպատասխանի նրանց. «Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, որքան որ չարեցիք այս ամենափոքրերից մեկին, ինձ էլ չարեցիք»։ Եվ նրանք կգնան հավիտենական պատժի, իսկ արդարները՝ հավիտենական կյանքի»։
Ամեն ինչ կախված է իր շրջապատից։ Քիչ բաներ են գոյություն ունենում վակուումում, իսկ նրանք, որոնք գոյություն ունեն, օրգանական չեն, և, բնականաբար, մահանում են շնչահեղձությունից։ Նույնիսկ կրոնն իր շրջապատի արդյունքն է։ Այսպիսով, սկսվում է այսօրվա քննարկումը՝ նվիրված Քրիստոսի Երկրորդ գալստյան շաբաթվա մեր ուսումնասիրության հերթական ասպեկտին։
Հայտնության գիրքը, կարծես, սիրված է նրանց շրջանում, ովքեր ցանկանում են վերծանել Երկրորդ գալստյան ժամկետները, չնայած այն հանգամանքին, որ Հիսուսն ասում է, թե մեզ տրված չէ իմանալ ժամանակները, և պատվիրում է ապրել տվյալ օրով։ Մենք անցած օրերին քննարկեցինք սա՝ բացատրելով, որ կյանքը Աստծո կողմից մեզ տրված պարգև է, որը պետք է ապրել և չվատնել վաղվա օրվա մասին անհանգստությամբ։ Եվ Երկրորդ գալստյանը պատրաստ լինելու լավագույն միջոցը Առաջին գալստյան ուսմունքներն ընդունելն է։
Ավելին, Հայտնության գիրքը նախազգուշացում է պարունակում. «Ամեն ոք, ով լսում է այս գրքի մարգարեության խոսքերը. եթե մեկը դրանց ավելացնի, Աստված նրան կավելացնի այս գրքում նկարագրված պատուհասները, և եթե մեկը պակասեցնի այս մարգարեության գրքի խոսքերից, Աստված նրանից կվերցնի իր բաժինը կյանքի ծառից և սուրբ քաղաքից, որոնք նկարագրված են այս գրքում»։ Սա կգտնեք գրքի վերջում՝ 22-րդ գլխի 18-19 համարներում։ Մարգարեության գիրքը պահանջում է մեկնաբանություն, իսկ նրանք, ովքեր մեկնաբանում են՝ նախազգուշացման խոսքերով ասած, ավելացնում կամ պակասեցնում են մարգարեությունից։
Հայտնության գիրքը գրվել է Սուրբ Հովհաննեսի կողմից, նույն ինքը, ով գրել է չորրորդ Ավետարանը, Պատմոս կղզուց՝ առաջին դարի վերջին։ Նա այդ ժամանակվա քրիստոնեական համայնքի հետ խոսում էր մի կոդով, որը միայն նրանք կհասկանային։ Առաջին դարի քրիստոնյաները ենթարկվում էին սարսափելի հալածանքների, և գրքի հիմնական իմաստն այն է, որ նրանց հասկացնեն՝ ի վերջո, Աստված հաղթելու է։
Հայտնությունը Աստվածաշնչյան կանոնի մեջ Եկեղեցու կողմից ընդունված վերջին գիրքն էր՝ հինգերորդ դարում։ Այն գրվել է մեզանից հեռու ժամանակներում և վայրում։ Հայտնությունը, ինչպես և ամեն ինչ, պետք է հասկանալ տարածության և ժամանակի համատեքստում։
Եթե ես այսօր իմ օրագրում գրեի, որ բախվել եմ որոշ դժվարությունների և որոշել եմ «կծել փամփուշտը» (bite the bullet), մենք բոլորս կհասկանայինք, որ քաջությամբ և վճռականությամբ արել եմ մի բան, որը դժվար էր և տհաճ։ Սակայն, 2000 տարի անց, եթե ինչ-որ մեկը գտնի իմ օրագիրը, նա անշուշտ կխղճա ինձ՝ մտածելով, որ իմ դժվարությունների դեմ պայքարելիս ես սկսել եմ ծամել կենդանի զինամթերք։
Արմոդոքսիայում մենք թույլ ենք տալիս Աստծուն լինել Աստված, և մենք ապրում ենք օրը հնարավորինս լավ՝ հետևելով Հիսուս Քրիստոսի կողմից մեզ տրված պատվիրաններին։
Այսօր մենք աղոթում ենք Հայ Եկեղեցու Ժամագրքից. «Տէր Աստուած մեր, գոհութիւն մատուցանեմք քեզ, որ արժանացուցեր զմեզ անցուցանել զօրս զայս խաղաղութեամբ։ Շնորհեա՛ մեզ, Տէր, զերեկոյս և զգիշերս առաջիկայս անմեղ և անգայթակղ անցուցանել, և հաստատուն կալ և անսասան մնալ ի հաւատս, յոյս և ի սէր, և ի պահպանութիւն պատուիրանաց քոց։ Խաղաղութիւն տո՛ւր աշխարհի և հաստատութիւն սուրբ եկեղեցւոյ քում և փրկութիւն հոգւոց մերոց։ Զի քեզ վայելէ փառք, իշխանութիւն և պատիւ, այժմ և յաւիտեանս յաւիտենից։ Ամէն»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/07/IMG_7569-scaled.jpeg25601920Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-03-26 00:10:032026-03-28 13:03:55Տարածության և ժամանակի մեջ
Արմոդոքսիան այսօր. Նախերգանք Երկրորդ գալստյանը, Սեր
Մեծ պահքի այս վերջին շաբաթը նվիրված է Քրիստոսի Երկրորդ գալստյանը։ Ինչպես կիսվել եմ վերջին մի քանի օրերի ընթացքում, Եկեղեցին խոսում է Երկրորդ գալստյանը պատրաստ լինելու մասին՝ Քրիստոսի առաջին գալստյան վրա հիմնված կյանքով ապրելու տեսանկյունից, այն է՝ Աստծո և Ձեր մերձավորի հետ ներդաշնակ ապրելը։ Մենք կարդում ենք, որ կրոնական համայնքի առաջնորդները փորձեցին խաբել Հիսուսին՝ հարցնելով, թե որն է մեծագույն պատվիրանը՝ մտածելով, որ Նա կարող է ընտրել «Մի՛ սպանիր»-ը կամ, գուցե, «Սուտ երդում մի՛ արա»-ն, և դրա դիմաց նրանք կվիճարկեին մեկ այլ պատվիրանի արժանիքները։ Բայց Հիսուսը նրանց տալիս է մի պատասխան, որը չի կարող վիճարկվել. սիրե՛ք Աստծուն և սիրե՛ք մերձավորին, և Նա կնքում է այս պատվիրանը՝ ասելով. «Այս երկու պատվիրաններից են կախված ամբողջ օրենքը և մարգարեները»։
Այսօր մենք խորհում ենք Աստծուն և մեր մերձավորին սիրելու Քրիստոսի կոչի պարզության մասին։ Եթե սիրում եք Աստծուն, չեք կարող սպանել, չեք կարող ստել, պատվում եք Ձեր ծնողներին, չեք կարող անտարբեր լինել կյանքի հանդեպ։ Յուրաքանչյուր պատվիրան հիմնված է այս երկու էական սկզբունքների վրա։
Մենք ամեն օր պատերազմի մասին հաղորդագրություններ ենք լսում։ Գոյություն ունի պատերազմի բառապաշար՝ այնպիսի արտահայտություններով, ինչպիսիք են՝ անմեղ մարդկանց թիրախավորում, «ընկերական կրակ» և ռազմական հանցագործություններ. այլ կերպ ասած, պատերազմական բախումների մեջ կան որոշակի հանցագործություններ, որոնք հանցավոր են, կարծես թե պատերազմն ինքնին հանցագործություն չէ՞։ Մի պահ մտածե՛ք. եթե սիրում եք Աստծուն, ինչպե՞ս կարող եք ռումբ նետել մեկ այլ մարդու վրա։ Անկախ նրանից՝ զինվորական է, թե քաղաքացիական թիրախ, չէ՞ որ նրանք բոլորն էլ անմեղ են։ Չէ՞ որ նրանք բոլորն էլ Աստծո զավակներ են։
17-րդ դարի ֆրանսիացի արքեպիսկոպոս Ֆրանսուա Ֆենելոնը դա պերճախոս կերպով է արտահայտել. «Բոլոր պատերազմները քաղաքացիական պատերազմներ են, քանի որ բոլոր մարդիկ եղբայրներ են... Յուրաքանչյուրը անհամեմատ ավելի շատ բան է պարտք մարդկությանը, քան այն կոնկրետ երկրին, որտեղ ծնվել է»։
Քրիստոսի ուղին ավելի վեհ ճանապարհ է։ Երկրորդ գալստյան համատեքստում, եթե վերջին դատաստանի վախը մարդկանց հետ է պահում միմյանց վնասելուց և սպանելուց, ապա եկե՛ք խթանենք այդ օրը։ Բայց եկե՛ք խթանենք այն այն պայմաններով, որոնցով Հիսուսն է խթանել. սիրե՛ք Աստծուն և սիրե՛ք Ձեր մերձավորին։ Ամեն ինչ կառուցված է այս երկու պատվիրանների վրա։ Սերը գործողություն է, որը պետք է դրսևորվի ոչ թե խոսքերով, այլ գործերով։
Այսօր Ձեզ եմ թողնում խորհելու մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի կողմից մեզ տրված այս պարզ առակի շուրջ։
«Մի մարդ ուներ երկու որդի. մոտեցավ առաջինին ու ասաց. “Որդյա՛կ, այսօր գնա՛, իմ այգում աշխատի՛ր”։ Նա պատասխանեց ու ասաց. “Չեմ ուզում”. բայց յետոյ զղջաց ու գնաց։ Մոտեցավ երկրորդին ու նույնը ասաց. նա պատասխանեց ու ասաց. “Գնում եմ, տե՛ր”, բայց չգնաց։ Նրանցից ո՞րը կատարեց հոր կամքը»։ Նրանք ասացին. «Առաջինը»։ Հիսուս նրանց ասաց. «Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, որ մաքսավորներն ու պոռնիկները ձեզանից առաջ են մտնում Աստծու արքայությունը, որովհետև Յովհաննէսը եկավ ձեզ մոտ արդարության ճանապարհով, և դուք չհավատացիք նրան, իսկ մաքսավորներն ու պոռնիկները հավատացին նրան. և դուք, թեպետ տեսաք, յետոյ չզղջացիք, որ հավատայիք նրան»։ (Մատթեոս 21)
Կիրակին Մեծ պահքի վեցերորդ կիրակին էր, որը հայտնի է որպես Գալստյան կիրակի, կամ գալուստ, որը վերաբերում է Քրիստոսի Երկրորդ գալստյանը։ Մենք շարունակում ենք երեկվա պատգամից…
Առաքելական ժամանակներից ի վեր մենք՝ Քրիստոնեական եկեղեցիս, դավանում ենք Քրիստոսի վերադարձը՝ կենդանիներին և մեռյալներին դատելու համար։ Եվ մենք անցել ենք մեր Եկեղեցու կողմից սահմանված ուղին երկու հազարամյակ։ Ցավոք, քրիստոնեության երկու հազար տարվա ճանապարհին ինչ-որ տեղ ինչ-որ մեկը անջատեց անջատիչը և գնացքը շեղեց ուղուց։ Ես չգիտեմ՝ ինչպես, ով կամ երբ, միայն գիտեմ, որ նավում գտնվողները բաց կթողնեն նպատակակետը։
Մարդկանց շրջանում բավական տարածված է դարձել մարգարեությունների, հատկապես՝ Հայտնության գրքի մեկնաբանությունը։ Միլիոնավոր դրամներ են ծախսում անմեղ մարդիկ, որոնց մոլորեցնող տեղեկություններ են տրամադրում՝ փիլիսոփայության կեղծ մեկնաբանություններ, որպեսզի նրանք հնարավորություն ունենան լինելու այն ընտրյալ խմբի մասը, որը կվերապրի սարսափելի ու աղետալի իրադարձությունները, փորձություններն ու նեղությունները և Հիսուսի վերադարձի ժամանակ կնստի Նրա կողքին։
Ավելին, այս կեղծ ընթերցումները պատերազմներ են առաջացրել և սրել անհանգստությունն ու վախը՝ «Աստծուն օգնելու» ջանքերով՝ Արքայությունը հաստատելու համար։
Զարմանալի՞ է արդյոք, որ մեր Եկեղեցու հայրերը Մատթեոսի 22-րդ գլխի Ավետարանական հատվածը նշանակեցին որպես Երկրորդ գալստյան հատված։ Ուշադի՛ր լսեք, որովհետև գուցե կարծեք, թե ինչ-որ բան բաց եք թողել…
Բայց երբ փարիսեցիները լսեցին, որ Նա լռեցրեց սադուկեցիներին, նրանք հավաքվեցին։ Եվ նրանցից մեկը՝ օրենսգետ, հարց տվեց Նրան՝ փորձելու համար. «Վարդապե՛տ, ո՞րն է օրենքի մեծ պատվիրանը»։ Եվ Նա ասաց նրան. «Սիրի՛ր Տիրոջը՝ քո Աստծուն, քո ամբողջ սրտով, քո ամբողջ հոգով և քո ամբողջ մտքով։ Սա է մեծ և առաջին պատվիրանը։ Եվ երկրորդը նման է դրան. Սիրի՛ր մերձավորիդ քեզ պես։ Այս երկու պատվիրաններից են կախված ամբողջ օրենքը և մարգարեները»։
Լսեցի՞ք դա։ Կամ, պետք է հարցնեմ, ի՞նչը Դուք ՉԼՍԵՑԻՔ։ Ոչինչ հեծյալների, ցեղերի, երկնքից ընկնող արևի կամ 666-ի մասին։ Ճիշտ է։ Եկեղեցու հայրերը խնդրում են մեզ կարդալ այս հատվածը Գալստյան կիրակի օրը, որովհետև նրանք չեն ուզում, որ մենք բաց թողնենք նպատակակետը, այն է՝ կյանքը։ Ճիշտ այնպես, ինչպես Քրիստոս է պատվիրում մեզ. «Այլ նախ փնտրեցե՛ք Աստծու արքայությունը և Նրա արդարությունը, և այդ ամենը կտրվի Ձեզ։ Ուրեմն հոգ մի՛ արեք վաղվա օրվա համար, որովհետև վաղվա օրը հոգ կտանի իր մասին. բավական է օրվա չարիքը»։ (Մատթեոս 6:33-34)
Հեշտ է տարվել վերջին ժամանակների մասին քննարկումներով և կորցնել կյանքի բուն իմաստը։ Այս հատվածով մենք սովորում ենք, որ Քրիստոսի Երկրորդ գալստյանը պատրաստվելու լավագույն միջոցը Քրիստոսի Առաջին գալստյան ուսմունքներին հետևելն է՝ սիրել Աստծուն և մերձավորին։ «Այս երկու պատվիրաններից են կախված ամբողջ օրենքը և մարգարեները»։
Մենք շարունակում ենք վաղը։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2026/03/Locomotive.jpg300450Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-03-24 00:10:562026-03-23 22:01:57Նպատակակետը բաց թողնելը
Մեծ պահքի վերջին կիրակին կոչվում է Գալստյան կիրակի։ «Գալուստ» նշանակում է գալիք, և այս դեպքում այն օգտագործվում է Հիսուսի Երկրորդ գալստյան համատեքստում։
Մատթեոսի Ավետարանի 24-րդ գլխում կարդում ենք. «Այն ժամանակ երկնքում կերևա Մարդու Որդու նշանը, և երկրի բոլոր ազգերը կողբան, և կտեսնեն Մարդու Որդուն, որ գալիս է երկնքի ամպերի վրա՝ զորությամբ և մեծ փառքով։ Նա կուղարկի իր հրեշտակներին՝ փողի մեծ ձայնով, և նրանք կհավաքեն նրա ընտրյալներին չորս հողմերից՝ երկնքի մի ծայրից մինչև մյուս ծայրը»։
Այս խոսքերի և Սուրբ Գրքի մի շարք այլ հատվածների հիման վրա շատ մարդիկ և կրոններ վերջին ժամանակների վերաբերյալ համոզմունքների համակարգեր են կառուցել։ Գոյություն ունի նույնիսկ «էսխատոլոգիա» եզրույթը՝ հունարենից փոխառված, որը վերաբերում է ներկայիս աշխարհակարգի, պատմության և/կամ հենց աշխարհի վախճանի վերաբերյալ մտահոգություններին ու սպասումներին։ Շատ հայտնի քարոզիչներ և հոգևորականներ մեծ համբավ են ձեռք բերել՝ մեկնաբանելով նշաններն ու ժամանակները, և ինչպես երևում է Հիսուսի խոսքերից, սա նորություն չէ։ Անշուշտ, նրանք, ովքեր լսում էին Հիսուսի այս խոսքերը, նույնպես մեկնաբանում էին իրենց ժամանակների նշանները։
Հարկ է նշել, որ Հայ եկեղեցին հավատարիմ է Նիկիական հանգանակում արտահայտված բանաձևին. [Հիսուս Քրիստոսը] նույն մարմնով և Հոր փառքով գալու է դատելու ողջերին և մեռյալներին, և Նրա թագավորությունը վախճան չունի։ Սա է մեր դավանանքը և սա է մեր հավատքը։
Մենք նաև հավատում ենք Հիսուս Քրիստոսի անխախտ խոսքին, որն ասում է. «Իսկ այն օրվա և ժամի մասին ոչ ոք չգիտի, ոչ երկնքի հրեշտակները, այլ միայն իմ Հայրը»։ Եվ Նա եզրափակում է՝ ասելով, որ դուք նույնպես պետք է պատրաստ լինեք, քանի որ Մարդու Որդին գալու է անսպասելի ժամի։
Այս շաբաթ, մեր հավատքից բխող էսխատոլոգիական հայացքով, մենք կքննարկենք և կբացահայտենք Երկրորդ գալստյանը պատրաստ լինելու իմաստը, ինչպես նաև կանդրադառնանք այն տարբեր գաղափարներին, որոնք վախ և անհանգստություն են առաջացնում մարդկանց սրտերում՝ կյանքի և, հետևաբար, Աստծո հետ հաշտվելու նրանց որոնումներում։
Մենք աղոթում ենք Սուրբ Ներսես Շնորհալու խոսքերով. «Քրիստոս, ճշմարիտ Լույս, արժանացրու հոգիս ուրախությամբ հանդիպելու Քո աստվածային փառքի լույսին այն օրը, երբ Դու կկանչես ինձ, և հանգչելու բարի հույսով՝ արդարների օթևաններում, մինչև Քո գալստյան մեծ օրը։ Ողորմիր Քո արարածներին և ինձ՝ մեղավորիս։ Ամեն»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/09/three-khatchkars-e1757285840261.jpg5161125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-03-23 00:10:212026-03-22 20:01:09Էսխատոլոգիան այսօրվա համար
Մեծ պահքի այս վերջին շաբաթ օրը Հայոց եկեղեցին հիշատակում է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մուտքը Խոր վիրապ՝ աքսորի և պատժի վայր։ Այն գտնվում է Արարատ լեռան ստորոտին, և այդ սրբազան վայրի վրա այժմ եկեղեցի է կառուցված։ Սուրբ Գրիգորը դատապարտվել էր այնտեղ Հայաստանում Քրիստոսի Ավետարանը տարածելու «ծանրագույն հանցանքի» համար։ Տասներեք երկար տարիներ նա մնաց այդ ստորգետնյա զնդանում՝ սնվելով և խնամվելով մի հավատարիմ երիտասարդ կնոջ աղոթքներով ու սիրով, որը քրիստոնյա էր դարձել։ Նա գտավ այն ուժը, որը բխում է ներսից, որպեսզի մարտահրավեր նետի համակարգին և հավատարիմ մնա քրիստոնեության հիմքում ընկած սկզբունքներին ու հավատալիքներին։ Մինչդեռ Քրիստոսի Ավետարանը տնկվել և արդեն ծաղկում էր այդ երիտասարդ աղջկա սրտում։ Ե՛վ Սուրբ Գրիգորը, և՛ այդ երիտասարդ կինը՝ Խոսրովիդուխտը, ցուցաբերեցին ֆիզիկական և ներքին ուժ, և մենք այսօր հիշում ենք այդ ուժը։
Սուրբ Գրիգորի՝ Վիրապ մուտք գործելու հիշատակումը պետք է հիշեցնի մեզ մեր կյանքի բազմաթիվ «վիրապների»՝ բանտերի և զնդանների մասին։ Հեշտ է մեղադրել ուրիշներին այդ անկումների համար, սակայն մենք չպետք է անտեսենք մեր դերը այդ բանտերից մի քանիսը ստեղծելու գործում։ Այո՛, նույնիսկ Սուրբ Գրիգորը կարող էր այլ կերպ վարվել, բայց նա չարեց դա, և հետևաբար, նա պատասխանատու է Խոր վիրապում հայտնվելու համար։ Որքան էլ ազնիվ լինեն մեր գործողությունների պատճառները, մենք հավասարման մի մասն ենք, որն ունի իր պարգևները կամ հետևանքները հավասարման նշանի մյուս կողմում։
Հավատքի մեջ հասունանալով՝ Դուք հասկանում եք, որ Ձեր կայացրած յուրաքանչյուր որոշում ունի լուրջ հետևանքներ։ Ճիշտ այնպես, ինչպես Սուրբ Գրիգորի դեպքում էր, եթե Դուք հաստատուն մնաք Ձեր սկզբունքներին, ապա կարող եք բախվել Ձեր կյանքի վիրապներին։
Այսօր այստեղ նստած՝ Սուրբ Գրիգորից ավելի քան 1700 տարի հեռու, մենք ունենք առանձնահատուկ դիտակետ։ Պատմությունը կարող է վերածվել հեռատեսության առավելության։ Մենք գիտենք, որ Սուրբ Գրիգորը պատժվել է Խոր վիրապում, բայց մենք նաև գիտենք այն պատմությունը, որ նա ազատվել է, և արդյունքում տեղի է ունեցել Հայաստանի քրիստոնեացումը՝ այն դարձնելով աշխարհի առաջին քրիստոնյա ազգը։ Սուրբ Գրիգորի մահվան դատավճռի գործողություններից մի ժողովրդի ապրելու հնարավորություն տրվեց։
Այս հեռատեսությունը Աստծո պարգևն է։ Սա պատմության մի կետում կանգնելու և մյուսը տեսնելու կարողությունն է։ Մեր կոչումն է կանգնել Ավագ ուրբաթ օրը՝ նայելով Խաչին հեռատեսությամբ և տեսնելով Հարությունը։ Սուրբ Գրիգորի խաչելությամբ տեղի ունեցավ մի ազգի հարությունը։ Իրոք, հեռատեսությունը քրիստոնեական պարգև է, քանի որ մենք տեսնում ենք խաչելությունները այն ոսպնյակի միջով, որը բացահայտում է հարությունը։ Մենք տեսնում ենք Զատկի դատարկ գերեզմանը՝ Ավագ ուրբաթ օրը Գողգոթայի խաչի մոտ կանգնած։ Երբեմն կյանքի վիրապները շատ-շատ խորն են, ինչը հենց «Խոր վիրապ» բառի իմաստն է։ Մենք պայքարում ենք մեր դժվարությունները հաղթահարելու համար։ Մենք փնտրում ենք վերևից եկող լույսի մի շող՝ մի փոքր լույս, որը մեզ կպահի հույսի վրա՝ փոսից դուրս գալու համար։ Մենք դիմում ենք հեռատեսությանը՝ տեսնելու մեր ճանապարհին եկող լույսի շողերը։
Այս հեռատեսությունը ողջ պահեց Սուրբ Գրիգորին։ Նա վստահ էր իր խաչելությանը հաջորդող հարության մեջ։
Մենք աղոթում ենք մի աղոթք, որը մեզ է տվել Հայոց եկեղեցու հայրն ու հովանավոր սուրբը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը. Օրհնյալ է Քո սերը մարդկության հանդեպ, Տե՛ր իմ և Փրկիչ Հիսուս Քրիստոս։ Փրկի՛ր ինձ իմ թշնամիներից, քանզի նրանք առյուծի պես մռնչում և գոռում են՝ փորձելով կուլ տալ ինձ։ Այժմ, Տե՛ր իմ, լույսդ սփռի՛ր և ոչնչացրո՛ւ նրանց զորությունը։ Փառավորյալ Աստված, միակ անմեղ, շնորհի՛ր ինձ՝ մեղավորիս, Քո առատ գթությունը։ Փրկի՛ր ինձ՝ այս չարագործիս, Քո ողորմության շնորհով ընդունի՛ր ինձ դրախտ՝ կատարյալ արդարների հետ։ Ընդունի՛ր Քո այս մեղավոր ծառայի աղոթքները Քեզ հաճելի սրբերի բարեխոսությամբ, Հիսուս Քրիստոս՝ մեր Տեր։ Փա՛ռք Քեզ Հոր և Սուրբ Հոգու հետ, հավիտյանս հավիտենից։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2026/03/Farsightenness-of-St.-Gregory-at-Khorvirab-919.jpg300450Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-03-20 00:10:142026-03-19 21:39:05Սուրբ Գրիգորի հեռատես հաղթանակը Վիրապում
Շարունակելով այս շաբաթ Անիրավ դատավորի առակի խորքային ուսումնասիրությունը՝ նկատում ենք, որ այն կինը, ով խնդրում է լսել իր գործը, ներկայացված է որպես այրի: Իրականում, Ավետարաններում դուք կգտնեք այրիների մասին բազմաթիվ հիշատակումներ: Այս առակում (Ղուկաս 18) այրու կերպարի օգտագործումը Հիսուսի կողմից պատահական կամ կամայական ընտրություն չէ:
Ղուկասի Ավետարանի 7-րդ գլխում կարդում ենք, որ երբ Հիսուսը անցնում էր Նային քաղաքի դարպասների մոտով, թաղման թափոր էր ընթանում։ Ավետարանական պատումը մեզ հաղորդում է այս մանրամասները. մահացածը «իր մոր միակ որդին էր, և նա այրի էր։ Քաղաքից էլ բազմաթիվ ժողովուրդ էր նրա հետ։ Երբ Տերը տեսավ նրան, գթաց նրան և ասաց. «Մի՛ լացիր»։ Ապա մոտեցավ ու դիպավ դագաղին, և կրողները կանգ առան։ Եվ ասաց. «Երիտասա՛րդ, քեզ եմ ասում, վե՛ր կաց»։ Մահացածը նստեց ու սկսեց խոսել, և Հիսուսը նրան հանձնեց իր մորը»։ (12-15)
Այո, Հիսուսը հատուկ հոգատարություն և ուշադրություն է ցուցաբերում այրիների նկատմամբ: Այս պատմության մեջ մանրամասները էական են Հիսուսի կարեկցանքը և Նրա արձագանքի պատճառները հասկանալու համար: Այդ ժամանակաշրջանի հասարակության մեջ՝ առաջին դարի Պաղեստինում, կանանց ճանաչում էին իրենց հայրերի, ամուսինների, իսկ այրիանալու դեպքում՝ իրենց որդիների միջոցով: Այս պատմության մեջ մենք տեսնում ենք, որ այրին կորցրել է իր միակ որդուն, և հետևաբար, նա դառնում է մերժված՝ առանց ինքնության և դատապարտված աղքատության: Ցավոք, աշխարհի որոշ մասերում դա դեռևս ճշմարտություն է, և շատ հասարակություններում այս իրավիճակը կարելի է հանդիպել նաև այսօր:
Հիսուսը ուշադրություն էր դարձնում մոռացվածներին, նրանց, ովքեր մնում են աննկատ և դառնում ստվերներ:
Անիրավ դատավորի առակը բազմաթիվ շերտեր ունի, ինչպես մենք ուսումնասիրեցինք այս շաբաթվա ընթացքում: Արդարություն փնտրող այրու կերպարը կարևոր է մեզ Քրիստոսի ուշադրությանը հաղորդակից դարձնելու համար՝ ուղղված անձայն, անզոր և մոռացված մարդկանց:
Այսօր աղոթում ենք. Տե՛ր, բացիր սիրտս Քո սիրո առաջ, որպեսզի կարողանամ նկատել և հոգ տանել մոռացվածների մասին: Ամեն:
Այսօր մենք շարունակում ենք ավելի խորությամբ ուսումնասիրել Անիրավ դատավորի առակը՝ Հիսուսի պատմած մի պատմություն, որն արձանագրված է Ղուկասի Ավետարանի 18-րդ գլխում։
Այսօր մենք անդրադառնում ենք Տերունական աղոթքի՝ «Հայր մեր»-ի մի արտահայտությանը, որտեղ Հիսուսը սովորեցնում է մեզ աղոթել. «Եղիցի կամք Քո, որպես յերկինս և յերկրի»։ Երբ մենք արտասանում ենք այս խոսքերը, դա հաստատում չէ, որ Աստծո կամքը կարող է կատարվել երկրի վրա այնպես, ինչպես երկնքում։ Այդ իսկ պատճառով արտահայտությունը կարող է այնպիսի տպավորություն ստեղծել, թե մենք թույլտվություն ենք տալիս Աստծուն. «Թող Քո կամքը կատարվի երկրի վրա, ինչպես երկնքում»։ Առաջ գնացեք, Աստվա՛ծ, Դուք կարող եք դա անել։
Աստծուն մեր թույլտվությունը հարկավոր չէ, Նա ավելի շուտ սպասում է մեր մասնակցությանը։ Այլ կերպ ասած՝ մենք պետք է ընդունենք Նրա հրավերը՝ Նրա կամքը այս աշխարհում իրականություն դարձնելու համար։
Հիսուսի առակները և Նրա պատգամը լի են մեզ գործողության մղող հրավերներով։ Աստծո կամքը հստակ հռչակվել է Քրիստոսի ծննդյան ժամանակ. «Խաղաղություն երկրի վրա և հաճություն մարդկանց մեջ»։ (Ղուկաս 2:14) Դա է Նրա կամքը երկնքում։ Դա է այն ներդաշնակության հիմքը, որը մենք հասկանում ենք երկնքում։ Այժմ մարտահրավերը մերն է՝ լինելու այն գործիքները՝ ձեռքերը, ոտքերը, բերանը, գրկախառնությունը, ցանկությունը, որոնք կիրականացնեն Նրա կամքը այստեղ՝ երկրի վրա։
Ավելորդ իմաստներ մի՛ փնտրեք։ Նրա կամքը մոլորակի կործանումը կամ մահը չէ։ Դա մեկ էթնիկ խմբի կողմից մյուսի ոչնչացումը չէ։ Նա Մեր Հայրն է։ Մենք բոլորս Նրա զավակներն ենք։ Խաղաղությունն ու ներդաշնակությունը այն է, ինչ Նա հռչակեց Իր Որդու ծննդյան ժամանակ, և հենց այդ առաքելության համար է, որ մենք՝ Նրա զավակներս, պետք է ջանք թափենք։
Դարձյալ, այս խորասուզման երրորդ օրը, մենք տեսնում ենք, որ Անիրավ դատավորի առակը սովորեցնում է մեզ ընդունել Աստծո հետ կյանքի գեղեցկությանը հաղորդակից լինելու հրավերը։
Մենք աղոթում ենք. Տե՛ր, բացիր սիրտս՝ ընդունելու Քո կոչը՝ լինելու Քո սիրո և խաղաղության դեսպանը։ Տո՛ւր ինձ ուժ և քաջություն՝ ընդունելու այս հրավերը և գործելու ըստ այնմ։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2026/03/hide-and-go-seek-918.jpg450675Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-03-18 00:05:272026-03-18 00:17:53Աղոթք՝ առանց թույլտվության (Դատավոր)
