Next Step with Fr. Vazken, The Turn-it-off Solution, #806 — September 21, 2025
Freedom, Independence and Speech in America on the anniversary of Armenian Independence. Step-by-step instructions on how to turn off what you reject. Checks and balances. Aftermath of Charlie Kirk’s death, Palestinian death. Editorial perogative. Varakakhatch coming up: The Stones will speak, they did and do in Varak. Rallying around the Shnorhali formula of Unity in Essentials. Epostle.net — for all of our programs and announcements Fast & Pray App
Music to share: Skating Away on the Thin Ice of a New Day
Produced by Suzie Shatarevyan for Epostle.net Subscribe and listen on demand on better pod-catchers everywhere.
We’re on Pandora, Spotify and Apple Podcasts
Remember to sign up for our Newsletter at Epostle.net
Ի՞նչ է խավարը։ Շատ պարզ՝ այն լույսի բացակայությունն է։ Խավարը հնարավոր է սահմանել միայն լույսի առկայության դեպքում։
Ի՞նչ է չարիքը։ Շատ պարզ՝ այն բարու բացակայությունն է։ Չարիքը սահմանվում է բարու հետ հարաբերակցությամբ։
Ոմանք այս միտքն ավելի հեռուն են տանում՝ դժոխքը սահմանելով որպես Աստծո բացակայության վայր։ Այս պարզ սահմանմամբ հնարավոր է դժոխքը գտնել հենց այստեղ՝ Երկրի վրա, և ոչ թե ապագայում։ Այնուամենայնիվ, ուրիշները պնդում են, որ ըստ սահմանման՝ չի կարող լինել մի վայր, որտեղ Աստված գոյություն չունի։
Նման հարցերն ու խորհրդածությունները ավելին են, քան պարզապես մտավոր վարժանքներ. դրանք առաջնային են դառնում մեր մտքերում, երբ լույսը վտանգված է։ Դա մեր բնական պաշտպանական համակարգի մի մասն է, քանի որ մենք վախենում ենք խավարից։ Որպես մարդիկ՝ մենք ձգտում ենք մնալ լույսի մեջ, սակայն երբեմն խավարն այնքան ճնշող է լինում, որ մենք տրվում ենք դրա զորությանը։
Արեգակի զորությունն այնքան մեծ է, որ դրա լույսը լուսավորում և տաքացնում է մեր ամբողջ մոլորակը։ Նույն կերպ, Հիսուսի՝ որպես Աշխարհի Լույսի զորությունը այնքան մեծ է, որ Նրա Լույսը հաղթահարում է խավարը։
Հիսուսն իր քարոզչությունը սկսում է՝ հղում անելով մարգարեի խոսքերին. «…Խավարի մեջ նստող ժողովուրդը տեսավ մեծ լույս, և նրանց համար, ովքեր նստած էին մահվան ստվերի երկրում, լույս ծագեց»։
Ավետարանիչ Սուրբ Մատթեոսը շարունակում է պատմությունը (գլուխ 4). «Այդ ժամանակից Հիսուսը սկսեց քարոզել և ասել. «Ապաշխարե՛ք, որովհետև երկնքի արքայությունը մոտեցել է»։
Մենք աղոթում ենք. Քրիստոս, ճշմարիտ Լույս, արժանացրո՛ւ հոգիս ուրախությամբ հանդիպելու Քո աստվածային փառքի լույսին այն օրը, երբ Դու կկանչես ինձ, և հանգչելու բարի հույսով՝ արդարների օթևաններում, մինչև Քո գալստյան մեծ օրը։ Ողորմի՛ր Քո արարածներին և ինձ՝ մեղավորիս։ Ամեն։ (Սուրբ Ներսես Շնորհալի, «Հավատով խոստովանիմ»)
Եթե ցանկանում եք խաղաղություն պահպանել ընտանիքում կամ ընկերների շրջանում, ապա վաղ տարիքից ձեզ սովորեցրել են խուսափել քաղաքականության և կրոնի մասին քննարկումներից: Նույնիսկ «Peanuts»-ի հերոս Լինուս Վան Պելտը՝ իր անբաժան ծածկոցը ձեռքին, գիտի. «Ես սովորել եմ, որ երբեք չպետք է մարդկանց հետ քննարկել երեք բան՝ կրոնը, քաղաքականությունը և Մեծ դդումը»:
18-րդ դարի երգիծաբան Ջոնաթան Սվիֆթն էր, որ մատնանշեց այս անհամատեղելի խառնուրդի պատճառը, երբ գրեց. «Դուք չեք կարող բանականությամբ մարդուն դուրս բերել մի բանից, որի մեջ նա չի մտել բանականության միջոցով»: Այո՛, մեծ մասամբ մենք «ծնվում ենք» մեր համոզմունքների մեջ՝ լինեն դրանք կրոնական թե քաղաքական, և դրանք ժառանգում ենք մեր ընտանիքից ու ընկերներից:
Սակայն «Արմոդոքսիում» (Armodoxy) մեր հիմնարար ըմբռնումն այն է, որ ամեն ինչ կապված է կյանքի համընդհանուր ցանցով: Տնտեսագիտությունը մեզ տալիս է Աստվածաշունչ գնելու միջոցներ, որը սահմանում է մեղքը, իսկ հոգեբանությունը փորձում է նվազեցնել այն: Ֆիզիկան բացատրում է այն շինանյութերի շարժը, որոնք քիմիան և կենսաբանությունը վերածում են ֆիզիկական իրողությունների, իսկ արվեստը դրանք ներկայացնում է այնպիսի ձևերով, որոնք արտահայտում են գաղափարներ, որոնք էլ ձևավորում են գաղափարախոսություններ, որոնք փիլիսոփայությունը վերլուծում և քննում է: Քաղաքականությունը ստեղծում է համակարգեր, որոնք կազմակերպում են այդ գաղափարախոսությունները, իսկ կրոնը կոչված է ապահովելու բաշխման արդարությունը՝ հավակնելով կապ ունենալ արդարության ավելի բարձր ըմբռնման հետ:
Մենք խնդիրների ենք բախվում, երբ պնդում ենք, թե բաշխման մեկ համակարգը մյուսից լավն է: Հին հնդկական մի ասացվածք ասում է. «Լեռը տանող հարյուրավոր ուղիներ կան, և բոլորն էլ տանում են նույն տեղը, ուստի կարևոր չէ, թե որ ուղին եք ընտրում: Միակ մարդը, որ ժամանակ է վատնում, նա է, ով վազում է լեռան շուրջը և բոլորին համոզում, որ նրանց ընտրած ուղին սխալ է»:
Հիսուսը խուսափում է այդ քննարկումից՝ պատասխանատվությունը դնելով անհատի վրա: Արդարությունը ձեռք է բերվում զոհաբերությամբ՝ ինքներդ ձեզ տալով: Նա սովորեցնում է սա, ապա ցույց տալիս իր իսկ կյանքով: Այստեղ վիճելու բան չկա, քանի որ երբ մենք տալիս ենք, դա մեր և Աստծո միջև է: Մենք չենք տալիս՝ ապացուցելու համար, որ մի համակարգը մյուսից լավն է, ոչ էլ տալիս ենք համակարգը արդարացնելու համար: Մենք տալիս ենք, որովհետև դա սիրո արտահայտությունն է, որն էլ Աստծո արտահայտությունն է: Սա քննարկման կամ բանավեճի ենթակա չէ: Եթե ցանկանում եք դավանել քրիստոնեությունը, ապա սիրեք և զոհաբերեք ինքներդ ձեզ: Պարզ է, որ կրոնը ոչ թե պետք է բանավիճել, այլ ապրել:
Հայ եկեղեցու սուրբ Հովհան Ոսկեբերանը (4-րդ դար) գրում է. «Եթե դու չես կարողանում Քրիստոսին գտնել եկեղեցու դռան մոտ նստած մուրացկանի մեջ, ապա Նրան չես գտնի նաև սուրբ հաղորդության բաժակի մեջ»:
Մենք ավարտում ենք Նրա աղոթքներից մեկով. «Ամենակարող Աստված, Դու Քո Որդու միջոցով խոստացել ես, որ երբ երկու կամ երեք հոգի հավաքվեն Նրա անունով, Դու կլինես նրանց մեջ. Կատարիր այժմ, Տե՛ր, մեր ցանկություններն ու խնդրանքները այնպես, ինչպես լավագույնն է մեզ համար. պարգևիր մեզ այս աշխարհում Քո ճշմարտության գիտությունը, իսկ գալիք աշխարհում՝ հավիտենական կյանք: Ամեն»:
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/09/all-connected-e1758160133399.jpg1125908Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-09-18 00:01:102025-09-17 18:49:27Ամեն ինչ կապված է
In the post-Resurrection encounter between Jesus and his apostle Thomas, tactile affirmation is presented as the necessary proof for after-death existence. Thomas refuses to believe Jesus has resurrected, unless he can touch and feel his wounds. Following their encounter Jesus says, “Thomas, because you have seen Me, you have believed. Blessed are those who have not seen and yet have believed.” This, then, becomes the challenge for all Christians from time zero to today: believing without seeing. A difficult task for anyone, especially us in a world that is defined by our interaction with it, through our senses.
For this reason alone, symbols are important. Symbols help us understand things and concepts that are difficult to explain. For instance, a flag symbolizes a country and can stir deep rooted feelings of patriotism. The main symbol of Christianity is the cross. Two planks, placed perpendicular to one another, joined together and the horizontal plank dissected in its center constituting a left and right arm. Two planks of wood can be cut, whittled, and used as kindling in a fire, or to build a staircase, but create them in the shape of a cross, they now have a deeper meaning.
The many stories about the Holy Cross of Jesus involve people interacting – tactile interaction – with either the Cross or pieces of it – finding them, gathering them, decorating them, and, even, fighting for them. People take on great personal challenges and difficulties to find and preserve those fragments. In return, they discover a Power that goes beyond understanding. They find protection and a haven in the shadow of the Cross,
The stories we tell are meant to serve as the witness to the Power that emanates from the saving Cross. Challenge yourself to tap into that power.
There are four major feasts dedicated to the Holy Cross of Jesus, Exaltation – the one we just celebrated on Sunday – is the greatest. Exaltation, or Elevation of the Cross, encompasses the others feasts, which are Discovery of the Cross, Apparition of the Cross, and the Cross of Varak.
The Cross of Christ is mystically connected to the power of healing. Yesterday I shared one story from my personal experience. Throughout the centuries there have been thousands of such events that have been well documented. The first takes place when the Holy Cross of Christ was discovered.
Christianity was an underground religion for the first few centuries after Christ. When Christianity was accepted in the Roman Empire, many pious converts went on expeditions to preserve relics and sacred objects connected to Christ. The greatest of these was the Cross.
The mother of Emperor Constantine, Queen Helena, was one of those pious individuals. She ventured off to Jerusalem to find items to bring her closer to Christ. With the help of the Bishop of Jerusalem, St. Macarius, she discovered the site where the Crucifixion took place. There, she found three crosses. Which was the true Cross of Christ? Apparently there was a terminally ill woman there. St. Macarius offered this prayer: “Lord, through the suffering of Your only Son on the cross, You chose to bring salvation to humanity. And now, You have moved Your servant Helena to search for the sacred wood on which our Savior was crucified. Please reveal clearly which of these three crosses was raised for Your glory. Set it apart from the ones used for ordinary executions. Let this dying woman be restored to life the moment she touches the cross that brings salvation.”
The woman was healed when touched by the True Cross of Christ. St. Helena had a shrine built on the spot. The Armenian Church is a custodian of the Church of the Holy Sepulcher.
Pray, as St. Macarius did, not as a test of the power of God, but rather, to have God guide you to the power which heals and brings us salvation.
Yesterday, at the Feast of the Holy Cross, a special ceremony known as antastan took place in all Armenian churches worldwide. The word literally means land, as in a piece or patch of land. During the ceremony the four corners of the World – West, East, South, North – were blessed.
A cross is decorated with basil, and processed around the church. The significance of basil was explained in one of last week’s daily messages leading up to the Holy Cross Feast. Today, a small story, from my pastoral experience that I share for your consideration.
It happened during the early days of the first pastorate near San Jose, California. A young man in his late teens was stricken by a mysterious illness that left him in a coma-like state. He could not take anything by mouth. He was being fed intravenously. The doctors were baffled. His parents called me for prayers. I too was young, only recently ordained a priest, and filled with questions. I visited him a few times but wasn’t sure if he even knew that I was in the room. We prayed with his parents.
After two weeks, on the feast of the Holy Cross, blessed the four corners and I took some of the basil home with me. That Sunday, I called my grandmother. She lived in Los Angeles, and I knew that the feast was important in her life. During our conversation, I mentioned the plight of the young man, Armen. Without hesitation she instructed me to boil some water with the blessed basil leaves and take this “tea” to the boy. It would help, she said.
I’m all for science and medicine. I wasn’t really up to taking a homemade concoction into a modern hospital. What he had was still a mystery for the doctors, but, out of my respect and love for my grandmother and her wisdom, I took a thermos of this elixir to the hospital, put it under my coat to avoid embarrassment, I got it into the room.
The parents touched the basil tea to Armen’s lips. If this did not happen in my presence I would not have believed it. He reacted. He moved. They called me the following day and told me he had woken up and drank the tea. A few days later he was up, eating and drinking as normal. They never knew what caused or what the illness was, only that he came through and now, 40+ years later, I remember that episode, especially every Feast of the Exaltation of the Holy Cross.
As mentioned earlier, I present it here for your consideration and ask that we continue on the mystery of the cross tomorrow.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/09/Candles-e1757913309729.jpg1110720Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-09-15 00:01:432025-09-14 22:15:42Ռեհանից պատրաստված հատուկ էլիքսիր
On this Friday, with thoughts of the Holy Cross, we go back to the original day of the Cross, the day of Crucifixion, on a day that has now been designated as “Good Friday.” On that day, an innocent man was condemned to death. He was beaten and flogged for spreading a message of love. He was mocked and humiliated on made-up political charges. Standing at the foot of the Cross were only five or six of his followers, in stark contrast to the thousands who ushered him into Jerusalem only four days earlier (on Palm Sunday).
If you were one of those people standing at the foot of the Cross, or if you heard this story up and only to this point, you would hardly believe this to be a Good Friday. The horrifying torture and death of Jesus Christ was anything but a good event.
Then came Sunday. On Easter Sunday, Jesus’ tomb was empty! He has Risen! The first gospel – good news – is what changed an evil and “Bad” Friday into Good Friday! By his glorious Resurrection, Jesus made the instrument of torture and death, into a symbol of victory and goodness. He taught us that the cross – our trials and tribulations – are not to be avoided but must be embraced. And herein we learn the lesson that Resurrection can only follow Crucifixion.
Today we pray the Armenian Church’s prayer (from the Book of Hours): By this Holy Cross let us ask the Lord, that through it He would save us from sin and sustain us by His goodness; Keep us in peace, Christ our God, under the protection of your Holy and venerable Cross. Save us from visible and invisible enemies. Make us worthy to thankfully glorify you with the Father and the Holy Spirit, now and always and unto ages of ages. Amen.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/09/Crosses-at-Golgotha-with-sunlight-782-e1757554546537.jpg910898Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-09-12 00:01:342025-09-10 18:36:20Ուրբաթից մինչև այս ուրբաթ
The Feast that we celebrate this coming Sunday is the Exaltation of the Cross. The story behind the Feast has to do with Christian forces liberating the true Cross of Christ in the 7th century, from enemies who had held it captive. This story will be repeated in most Armenian Church, as well as Orthodox Churches, this Sunday. You will also notice basil prominently used during the service.
The association of basil with the Cross of Christ comes to us from the time of Constantine and his acceptance of Christianity, twelve years after Armenia’s conversion in the 4th century. Him mother, Queen Helena went in search of the True Cross of Christ and found in a trash heap. At the foot of the cross there were beautiful purplish-green basil leaves, filling their eyes with beauty and the air with the royal aroma that the plant exudes. Amidst all the debris and filth, there grew this vibrant vegetation, on the spot where the ugliness of hate took our Lord’s life, and His Sacred Blood dripped mixed with the tears of his mother, the Blessed Asdvadzadin. Basil.
Over the past few days, I have shared with you how Christ transforms the Cross from an instrument of torture to a symbol of victory. Everything about the Armenian Cross mirrors the ultimate victory found in the Resurrection of Christ, teaching us that beyond troubles there is a safe haven, beyond evil there is good and after crucifixion there is resurrection. Believe.
Today we pray, an expression from St. Gregory of Narek, “… the Lord’s cross, a sign of good fortune, glorious and resplendent, unshakable in its exalted light, invincible in the strength on high, standing as an irresistible champion, unmovable forever against the immoral ways of Satan’s tyranny. For the discerning soul, it is a treasure of spiritual goods, showing the defeat of death and the absolution of sin, plus double hopes for each, now and eternally. (Prayer 51)
Jesus transformed the Cross, an instrument of torture and death, into a symbol of victory. “In this world you will have tribulation; but be of good cheer. I have overcome the world.” (John 16:33) With these words Jesus assures us that our most trying times are temporary. They can and 0will be defeated. You will be victorious over every one of your crosses because he overcame and conquered the worst-of-the-worst.
Jesus’ words tell us that the cross is a part of life. Trials and tribulations, evil, endings, hurt, death, are all crosses that will be defeated. It is important to note that Jesus said these words before he rose to the Cross. His assurance is based on Divine knowledge, a priori, asking us to accept on faith.
Every tear will be wiped away from your eyes and there shall be no more death, nor sorrow, nor crying. (Revelation 21:4)
The Armenian Church venerates the Holy Cross. Crucifixes are not present, aside from during the Lenten Season, in the Armenian Church. The Cross is beautiful, ornate. It stands as a testament to Jesus’ Resurrection, to the Victory that is assured each of us who believe and follow him.
Today we pray from St. Gregory of Narek, Grant your mercy upon my forsaken self, good king, who inspires awe, loves humanity and cares for his people, living and holy Lord who always enlightens us by the power of the mystery of your exalted cross. In my barren fields, hardened by sin, filled with folly, with fruitless heart, I am still sustained by your compassion, Almighty. May my soul be refreshed with springs of water and my sore eyes quenched with streams of tears, offered for purification and salvation and released by your acceptance, all-giving Lord, who is glorified forever. Amen. (excerpt from prayer 36)
Translation: Thomas J. Samuelian, Ph.D. St. Gregory of Narek Cover: Khatchkar-2Bp-2B292-2BMatenadaran-2BMs-2B3833.jpeg
https://epostle.net/wp-content/uploads/2021/09/Khatchkar-2Bp-2B292-2BMatenadaran-2BMs-2B3833.jpeg1024775Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-09-10 00:01:542025-09-10 16:51:26Գեղեցկությունը Խաչի մեջ
Walk into an Armenian Church and you’re sure to be overwhelmed all the symbols. God is a mystery. Jesus Christ gives us a glimpse into that mystery with his life and teaching. We can all agree that if God could be explained with words, He no longer is God, that is, by virtue of definition, God is greater than and beyond our thoughts and words.
The greatest symbol within the Armenian Church is that of the Cross. It is an instrument of torture and death, yet we exalt it. We bless people and objects by the “sign of the Cross.” We wear crosses ornamentally, on necklaces, rings, earrings, tattoos, and embossed on clothing. If you were to imagine someone wearing today’s devise of torture and murder, such as a hypodermic needle for the lethal injections, or an electric chair, we would then understand St. Paul’s words, “For the message of the cross is foolishness to those who are perishing…´(I Corinthians 1:18) Yes, it would truly be humorous, it would be foolishness to praise a gas chamber.
And here is where the switch comes. Through the salvific act of Crucifixion and Resurrection, Jesus transformed the instrument of torture and death, the Cross, into a symbol of victory.
“In the world you will have tribulation;” says Jesus. Yes, you will have difficulties, suffering and yes, crosses to overcome. “But be of good cheer,” Jesus continues, “I have overcome the world.” (John 16:33) Indeed, the victory over the Cross transformed the symbol into one of triumph.
We pray today, a prayer from 8th century by Sahak Tzoroportsi, “May your Cross be our refuge with its blazing brilliance. That which is named the tree of life destroyed the enemy and dissolved our death sentence, for the salvation of the universe. Amen.”
