Արմոդոքսիան այսօրվա համար. Խավարում! (Թերահավատ Թովմաս)
Ավետարանը պատմում է, որ Հարությունից հետո Հիսուսը մի քանի անգամ հայտնվեց Իր աշակերտներին: Առաջին շաբաթվա ընթացքում, երբ Նա հայտնվում էր աշակերտներին, Երկվորյակ կոչված Թովմասը նրանց հետ չէր: Իրականում, Թովմասը կասկածում էր, որ մյուսները տեսել են Հարուցյալ Տիրոջը, այդ պատճառով էլ նրան անվանում են Թերահավատ Թովմաս: Նա ասաց. «Եթե Նրա ձեռքերի վրա մեխերի հետքերը չտեսնեմ և իմ մատը մեխերի տեղը չդնեմ, և իմ ձեռքը Նրա կողի մեջ չդնեմ, չեմ հավատա»:
Թովմասը Հիսուսի հետևորդ լինելու Լույսի կրողից խավարեց դեպի անհավատության մթին:
Հովհաննեսի ավետարանի 21-րդ գլխում կարդում ենք.
Ութ օր հետո Նրա աշակերտները կրկին ներսում էին, և Թովմասը նրանց հետ էր: Հիսուսը եկավ, երբ դռները փակ էին, կանգնեց նրանց մեջտեղում և ասաց. «Խաղաղությո՛ւն ձեզ»: Ապա Թովմասին ասաց. «Մատդ այստեղ բե՛ր և տե՛ս Իմ ձեռքերը, ձեռքդ բե՛ր և դի՛ր Իմ կողի մեջ. և անհավատ մի՛ եղիր, այլ՝ հավատացյալ»:
Թովմասը պատասխանեց և ասաց Նրան. «Տե՛ր իմ և Աստվա՛ծ իմ»:
Հիսուսը նրան ասաց. «Որովհետև տեսար Ինձ, հավատացիր. երանի՜ նրանց, ովքեր չեն տեսել, բայց հավատացել են»:
Խավարումն ավարտված է: Թովմասի հռչակումը լիակատար էր և ամբողջական. «Տե՛ր իմ և Աստվա՛ծ իմ»: Եվ նկատե՛ք, որ նա իր մատները չդրեց մեխերի հետքերի վրա: Թովմասը անհավատից վերափոխվեց հավատացյալի:
Քրիստոնյաների մեծ մասը գալիս է Քրիստոսի մոտ առանց ֆիզիկապես տեսնելու Հիսուսին, բայց նրանք հավատում են, որովհետև տեսել են Նրա գործերը՝ սերը աշխարհում:
Աղոթենք. Ամենակալ և հավիտենական Աստված, Դուք, որ ամրապնդեցիք Ձեր առաքյալ Թովմասին Ձեր Որդու Հարության հանդեպ հաստատուն և աներկբա հավատքով. շնորհե՛ք մեզ այնքան կատարյալ և առանց կասկածի հավատալ մեր Տեր և մեր Աստված Հիսուս Քրիստոսին, որպեսզի մեր հավատքը երբեք պակաս չերևա Ձեր աչքերում. Նրանով, ով ապրում և թագավորում է Ձեզ և Սուրբ Հոգու հետ, մեկ Աստված, այժմ և հավիտյանս հավիտենից: Ամեն:
Հիսուսի հարությունից մեկ շաբաթ անց Թովմաս առաքյալը առանձնանում է աշակերտների խմբից՝ կասկածելով Հարությանը։ Նա մյուսների հետ չէր, երբ Հիսուսը հայտնվեց, և երբ նրանք փորձում էին համոզել, որ տեսել են «Հարուցյալ Տիրոջը», նա կասկածում է նրանց խոսքին։ «Եթե Նրա ձեռքերի վրա չտեսնեմ մեխերի հետքերը և իմ մատը չդնեմ մեխերի տեղը, և իմ ձեռքը չդնեմ Նրա կողի մեջ, չեմ հավատա»։ Թովմասը հավերժ հայտնի մնաց որպես «Թովմաս Անհավատ»՝ ֆիզիկապես անհնարին թվացող երևույթին հավատալու և այն ընդունելու իր այս վարանումների պատճառով։
Կարծում եմ՝ մեզանից շատերը նույնքան թերահավատ կլինեին նման լուրի հանդեպ, որը հակասում է մեր ողջ փորձառությանը։ Յուրաքանչյուր ոք, ով հանձնվել է հողին, մնացել է իր գերեզմանում կամ վերածվել մոխրի։ Մեր փորձառության մեջ, ինչպես նաև Թովմասի փորձառության մեջ, ոչ ոք երբեք կյանքի չի վերադարձել։ Հարությունը կասկած է հարուցում։
Կասկածը վատ համբավ ունի։ Շատերը կարծում են, որ այն հավատքի հակառակն է։ Իրականում, հավատքի հակառակը վախն է։ Կասկածը հարցադրումների և տրամաբանական գործընթացի սկիզբն է, որը մեզ տանում է դեպի ըմբռնում, ընդունում և հավատք։ Այն հավատքի գործընթացի սկիզբն է։ Կասկածից ծնվում է հարցը և հնարավորությունը՝ մտածելու, վերլուծելու և մեր վախին դեմ առ դեմ հանդիպելու։ Մեր վախերը մի կողմ դնելով՝ մենք հաշտվում ենք մեր հավատքի հետ։
Կասկածելը մեր մտածողության և ուսումնառության գործընթացի բնական մասն է։ Մտքերի այդ ընթացքը ճնշելը հանգեցնում է թյուրիմացությունների՝ մեր անձի և այն ներդաշնակության վերաբերյալ, որը պետք է ունենանք կյանքի և մեզ շրջապատող աշխարհի հետ։
Կասկածելը թույլատրելի է։ Հարցեր տալը թույլատրելի է։ Կյանքի մեծ հրաշքի մասին մտածելը/խորհելը թույլատրելի է։ Ընդունե՛ք Հիսուսի հրավերը, որն ուղղված էր Թովմասին. «Մատդ այստեղ բե՛ր և տե՛ս Իմ ձեռքերը, ձեռքդ մեկնի՛ր և դի՛ր Իմ կողի մեջ. և մի՛ եղիր անհավատ, այլ՝ հավատացյալ»։
Ժամագրքից մենք աղոթում ենք. Տե՛ր Աստված մեր, հոգիս միշտ Քո խնամքին է հանձնված, և ես վստահում եմ Քո Սուրբ Խաչին։ Ունեմ սրբերի բազմությունը՝ որպես Քեզ մոտ իմ բարեխոսներ։ Դու համբերատար ես բոլորի հանդեպ, մի՛ անտեսիր նրանց, ովքեր ապավինում են Քեզ, այլ պաշտպանի՛ր նրանց խաղաղությամբ Քո պատվական և սուրբ Խաչով։ Ամեն
Շապիկ՝ Kick off the Cascade, 2019, Տեր Վազգեն
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/07/Flicking-the-Man-off-the-Cascade.jpg23522448Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-30 00:01:552025-04-29 21:01:22Կասկածներից դեպի հավատք
Հարությանը հաջորդող օրերին Հիսուսը հայտնվեց բազմաթիվ մարդկանց։ Հիմնականում Նրան տեսնողները Նրա հետևորդներն էին, իսկ անհավատները թերահավատությամբ էին ընդունում այդ լուրը՝ չհավատալով ո՛չ Հարությանը, ո՛չ էլ գերեզմանից այն կողմ կյանքի գաղափարին։
Հարությունից անցած երկու հազարամյակների ընթացքում շատ բան չի փոխվել։
Մեկ շաբաթ առաջ ես հանդիպեցի մի կարճ առակի, որը կցանկանայի կիսել Ձեզ հետ։ Ես գտա այդ առակի մի քանի տարբերակներ, որոնցից մի քանիսը Հենրի Ջ. Վ. Նաուենի և Պաբլո Մոլիներոյի վաղ շրջանի սևագրերն են, իսկ այս կոնկրետ տարբերակը ես գտել եմ Ջուլի Կոնարդի բլոգում։
Երկվորյակների առակը
Մոր արգանդում երկու երեխա կար։ Երկվորյակների զարգացմանը զուգընթաց՝ նրանց գիտակցությունը մեծանում էր, և նրանք ուրախությունից ծիծաղում էին. «Չէ՞ որ հրաշալի է ողջ լինելը»։
Առաջին երեխան հարցրեց մյուսին. «Դու հավատո՞ւմ ես ծննդից հետո կյանքին»։
Երկրորդ երեխան պատասխանեց. «Իհարկե։ Ծննդից հետո պետք է որ ինչ-որ բան լինի։ Միգուցե մենք այստեղ ենք՝ մեզ նախապատրաստելու այն ամենին, ինչ լինելու ենք հետո»։
«Հիմարություններ», - ասաց առաջինը։ «Ծննդից հետո կյանք չկա։ Ի՞նչ կյանք կարող է լինել դա»։
«Ես չգիտեմ, բայց գուցե այնտեղ ավելի շատ լույս լինի, քան այստեղ։ Միգուցե մենք քայլենք մեր ոտքերով և ուտենք մեր բերանով»։
Կասկածամիտ երեխան ծիծաղեց. «Սա անհեթեթություն է։ Քայլելն անհնար է։ Իսկ ուտելը բերանո՞վ։ Ծիծաղելի է։ Պորտալարն է մեզ սնունդ մատակարարում։ Ծննդից հետո կյանքն անհնար է. պորտալարը չափազանց կարճ է»։
Երկրորդ երեխան պնդեց իրենը. «Ես կարծում եմ, որ ինչ-որ բան կա, և գուցե այն տարբերվում է այստեղից»։
Առաջին երեխան պատասխանեց. «Ոչ ոք երբեք չի վերադարձել այնտեղից։ Ծնունդը կյանքի վերջն է, իսկ ծննդից հետո միայն խավար է, տագնապ, և այն մեզ ոչ մի տեղ չի տանում»։
«Դե, ես չգիտեմ», - ասաց երկվորյակը, «բայց, անշուշտ, մենք կտեսնենք մորը, և նա կհոգա մեր մասին»։
«Մո՞րը»։ Առաջին երեխան ծիծաղեց։ «Դու հավատո՞ւմ ես մորը։ Որտե՞ղ է նա հիմա»։
Երկրորդ երեխան հանգիստ ու համբերատար փորձեց բացատրել. «Նա մեր շուրջն է։ Նրա մեջ ենք մենք ապրում։ Առանց նրա չէր լինի այն աշխարհը, որը մենք գիտենք»։
«Հա։ Ես նրան չեմ տեսնում, ուստի տրամաբանական է, որ նա գոյություն չունի»։
Ինչին մյուսը պատասխանեց. «Երբեմն լռության մեջ կարող ես լսել նրան, կարող ես զգալ նրան։ Ես հավատում եմ, որ ծննդից հետո իրականություն կա, և մենք այստեղ ենք՝ մեզ այդ իրականությանը նախապատրաստելու համար, երբ այն գա...»։
Շաբաթները վերածվեցին ամիսների, և երկվորյակները նկատեցին, թե որքան է յուրաքանչյուրը փոխվում։
«Ի՞նչ ես կարծում, ի՞նչ է նշանակում այս ամբողջ փոփոխությունը», - հարցրեց առաջին երեխան։
«Դա նշանակում է, որ մեր մնալն այս աշխարհում մոտենում է ավարտին», - ասաց երկրորդը։
«Բայց ես չեմ ուզում գնալ», - ասաց առաջինը, «ես ուզում եմ միշտ մնալ հենց այստեղ»։
«Մենք ընտրություն չունենք», - ասաց երկրորդը, «բայց գուցե ծննդից հետո կյանք կա»։
«Բայց ինչպե՞ս կարող է լինել», - արձագանքեց մյուսը։ «Մենք կկտրենք մեր կյանքի պորտալարը, և ինչպե՞ս է կյանքը հնարավոր առանց դրա։ Բացի այդ, մենք ապացույցներ ենք տեսել, որ ուրիշներն էլ են այստեղ եղել մեզանից առաջ, և նրանցից ոչ ոք չի վերադարձել մեզ ասելու, որ ծննդից հետո կյանք կա»։
Եվ այսպես, մեկը խոր հուսահատության մեջ ընկավ՝ ասելով. «Եթե հղիությունը ավարտվում է ծննդով, ապա ո՞րն է արգանդում կյանքի նպատակը։ Այն անիմաստ է։ Միգուցե մայր ընդհանրապես գոյություն չունի»։
«Բայց պետք է որ լինի», - առարկեց երկրորդ երեխան։ «Այլապես ինչպե՞ս ենք մենք հայտնվել այստեղ։ Ինչպե՞ս ենք մենք ողջ մնում»։
«Դու երբևէ տեսե՞լ ես մեր մորը», - ասաց մյուսը։ «Միգուցե նա ապրում է մեր մտքերում։ Միգուցե մենք ենք նրան հորինել, որովհետև այդ գաղափարը մեզ լավ էր զգացնել տալիս»։
Այսպիսով, մինչ մեկը գոռում ու հուսահատվում էր, մյուսը հաշտվեց ծննդի հետ։ Նա իր վստահությունը դրեց մոր վրա։
Ժամերը վերածվեցին օրերի, օրերը՝ շաբաթների, և ժամանակը եկավ։ Եվ երկուսն էլ գիտեին, որ իրենց ծնունդը մոտ է։ Եվ երկուսն էլ վախենում էին այն ամենից, ինչ չգիտեին։
Եվ ինչպես մեկը առաջինը հղիացավ, այնպես էլ առաջինը ծնվեց։ Մյուսը հետևեց նրան։ Եվ նրանք լաց եղան, երբ դուրս եկան լույս աշխարհ։ Նրանք դուրս հազացին հեղուկը և շունչ քաշեցին չոր օդից. և երբ համոզվեցին, որ ծնվել են, բացեցին իրենց աչքերը և գտան իրենց մոր ջերմ սիրո մեջ գրկված։ Նրանք պառկած էին բաց բերաններով՝ ապշած այն մոր գեղեցկությունից, որին երբեք նախկինում չէին տեսել»։
«Այն տեղում, ուր Հիսուսը խաչվեց, մի պարտեզ կար, և պարտեզի մեջ՝ մի նոր գերեզման, որի մեջ դեռ ոչ ոք չէր դրվել»։ Այս խոսքերով ավետարանիչ Հովհաննեսն իր Ավետարանում (19:41) արձանագրում է Հիսուսի հանգստյան վայրի աննշան նկարագրությունը: 1970-ականների «Հիսուս Քրիստոս՝ սուպերաստղ» ռոք-օպերայում Թիմ Ռայսը և Էնդրյու Լլոյդ Ուեբերը հարգանքի տուրք են մատուցում այդ վայրին՝ օպերայի վերջին երաժշտական հատվածն անվանելով «Հովհաննես տասնինը քառասունմեկ»:
Գերեզմանատեղին նույնքան աննշան է, որքան այն Հայոց եկեղեցին, որի մասին ես խոսում եմ այս հաղորդումներում. նույն Հայոց եկեղեցին, որը գտնվում է այդ վայրում և Սուրբ Պատարագ է մատուցում այս գերեզմանի մոտ, որը բացվել է Հարուցյալ Տեր Հիսուսի կողմից: Գերեզմանի խավարը ստվերվեց լուրով՝ Ավետիսով, այն է՝ Հարության Ավետարանով:
Այս հանգստյան օրերին Բարեհիշատակ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը հանձնվեց հողին: Նա խնդրել էր, որ իր աճյունը չամփոփվի Սուրբ Պետրոսի տաճարում, ինչպես իրեն նախորդած շատ պապերի դեպքում էր: Փոխարենը, նա ցանկացել էր հանգրվանել Սուրբ Մարիամ Մաջորե բազիլիկում, որտեղ իր սիրելի սրբապատկերներից մեկը՝ Մարիամ Սալուս Պոպոլի Ռոմանիի պատկերը, ոգեշնչել էր իրեն և դարձել իր աղոթական կյանքի աճի վայրը: Դժվար թե սա աննշան վայր լինի, սակայն պապության պատմության մեջ Սուրբ Պետրոսի տաճարի համատեքստում Ֆրանցիսկոս պապի ընտրությունը արտացոլում էր այն խոնարհությունը, որը նրա կյանքի գլխավոր հատկանիշն էր:
Հայոց եկեղեցին՝ որպես Հիսուս Քրիստոսի և, հետևաբար, Հարության հնագույն վկա, հաճախ է մղվել աշխարհի և հասարակության աննշան անկյունները, սակայն Հարության զորությունը միշտ ստվերում է ամեն ինչ և բարձրացնում այս փոքրիկ եկեղեցուն՝ իր լույսը շողալու համար՝ լինի դա Սուրբ Էջմիածնից, թե տեղական ծխից: Ֆրանցիսկոս պապը հեռացավ այս աշխարհից որպես Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու քահանայապետ, և այսօր Սուրբ Մարիամ Մաջորե բազիլիկը դառնում է լույսի սրբավայր նրանց համար, ովքեր մեծարում են Աստծո այս ծառայի քրիստոսանման խոնարհությունը:
Թող մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի կնիքը անշարժ մնա Ձեր ծառա Ֆրանցիսկոսի գերեզմանի վրա մինչև Քրիստոսի գալուստը, որը կգա և կրկին կնորոգի Հոր և Սուրբ Հոգու փառքը: Թող նրա հիշատակը մեզ համար լինի բարության, ըմբռնման և խոնարհության մեր ուխտերի նորոգում: Ամեն:
Շապիկ՝ Գրեգորի Բեյլերյան 2014
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/04/Obscure-Light-693-e1745811511710.jpg8941125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-28 00:01:512025-04-27 21:05:24Անհայտությունից դեպի լույս. Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի հուղարկավորությունը
Եկեղեցու մեծագույն խնդիրներից մեկը մեր հավատքի առաջնորդի՝ Հիսուսի խոնարհ կերպարի և եկեղեցական գանձարաններում կուտակվող հարստության միջև եղած անհամապատասխանությունը հաշտեցնելն է։ Հիշում եմ՝ ծառայությանս սկզբնական շրջանում լսել էի Ուոլնաթ Քրիքի բողոքական մի համայնքի մասին, որն ուներ միլիոնավոր դոլարների տարեկան բյուջե, սակայն յուրաքանչյուր տարի սկսում և ավարտում էր ընդամենը 2000 դոլարով։ Հիշում եմ՝ մտածում էի, որ դա իսկապես եկեղեցու օրինակելի մոդել է. այլ կերպ ասած՝ նրանք իրենց ունեցածը ծախսում էին ծառայության վրա։ Այնուամենայնիվ, դինամիկ ծառայության գաղափարը ենթադրում է, որ այն փոփոխվում է և նորարարական գաղափարներ է հրավիրում իր առաքելությունն իրականացնելու համար։ Երազանքների հետ գալիս է նաև ֆինանսավորման անհրաժեշտությունը։ Հետևաբար, շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների՝ լինի դա եկեղեցական, թե աշխարհիկ, վիճակը որոշվում է այն մարդկանց նվիրատվություններով, ովքեր հավատում են այդ գործին։
Եկեղեցական գործունեության մոդելը նպաստում է ֆինանսների կուտակմանը, քանի որ նվիրատուներն ու աջակիցները հիմնադրամներ և վստահության կառավարման հաշիվներ են ստեղծում՝ եկեղեցու կարիքները հոգալու համար գալիք տարիների (կամ դարերի) ընթացքում։ Եկեղեցու՝ որպես Քրիստոսի Մարմնի պարագայում, չեն կարող աննկատ մնալ Հիսուսի խոսքերն այն մասին, որ չպետք է անհանգստանալ նյութական հարստության համար, որ Աստված հոգ է տանում թռչունների ու ծաղիկների մասին, և որքան ավելի շատ Նա հոգ կտանի մեզ համար։ Այսպիսով, պետք է պահպանել նուրբ հավասարակշռություն գործելու համար անհրաժեշտ միջոցների և տրամադրված միջոցների ծախսման միջև։ Եկեղեցու ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնողները պայքարում են այդ հավասարակշռությունը գտնելու և չսայթաքելու համար։
Ուստի, իսկապես ոգևորիչ էր, երբ Օրհնյալ Հիշատակի Պապ Ֆրանցիսկոսը, ստանձնելով երկուհազարամյա Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու ղեկավարի պաշտոնը, ընտրեց խոնարհության ուղին և սկսեց ապրել համեստ կենսակերպով, ինչպես սովոր էր դեռ Արգենտինայի նախարար լինելու օրերից։
Ասում են՝ մեկ նկարը հազար բառ արժե։ Նման մի լուսանկար արվեց, երբ Պապ Ֆրանցիսկոսը Ավագ հինգշաբթի օրը լվաց բանտարկյալների ոտքերը՝ ի կատարումն Հիսուսի պատվիրանի՝ հետևելու Վերջին ընթրիքի գիշերը ցույց տված աստվածային օրինակին (տե՛ս Հովհաննես 13)։ Սակայն լուսանկարը ավելին էր պատկերում, երբ Պապը խոնարհվեց և համբուրեց դատապարտյալների ոտքերը։
Պապը կրում է այնպիսի տիտղոսներ, ինչպիսիք են՝ Հռոմի եպիսկոպոս, Հիսուս Քրիստոսի փոխանորդ, Առաքյալների իշխանի հաջորդ, Տիեզերական եկեղեցու գերագույն քահանայապետ, Հռոմեական նահանգի արքեպիսկոպոս և մետրոպոլիտ, Վատիկան քաղաք-պետության ինքնիշխան, Աստծո ծառաների ծառա և Նորին Սրբություն։ Այդ համբույրը շատ բան ասաց անձի, նրա՝ հարստության մասին ունեցած պատկերացումների և որպես եկեղեցու ղեկավար՝ նրա պատասխանատվության մասին։
Նրա խոնարհությունը, թերևս, նրա ամենամեծ ժառանգությունն է։
Երկնային Հայր, շնորհակալություն ենք հայտնում Քո Սուրբ Եկեղեցին այնպիսի ծառաներով համալրելու համար, ովքեր առաջնորդում են իրենց օրինակով։ Ընդունիր բոլորի ընծաները, և թող Պապ Ֆրանցիսկոսի խոնարհության ընծայումից ես էլ օրինակ քաղեմ՝ իմ կյանքով ուրիշների համար ապրելու։ Ամեն։
2015 թվականի ապրիլի 19-ին ես կատարեցի Հայոց ցեղասպանության նահատակների վերջին հոգեհանգստյան կարգը։ Այդ տարին Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության համակարգված ոչնչացման ծրագրի 100-րդ տարելիցն էր։ Հայ եկեղեցին հայտարարեց, որ 2015 թվականի ապրիլի 24-ին Ցեղասպանության նահատակներին կդասի եկեղեցու սրբերի շարքին։ Ապրիլի 24-ի ամսաթիվը միշտ օգտագործվել է որպես Ցեղասպանության հիշատակի օր, քանի որ 1915 թվականի այդ օրը Կոստանդնուպոլսում՝ այսօրվա Ստամբուլում, հայ ղեկավարները ձերբակալվեցին, սպանվեցին կամ տեղահանվեցին։
Նահատակներին սրբերի շարքին դասելը 100-րդ տարելիցին արդեն իսկ ուշացած էր։ Նահատակությունը ենթադրում էր, որ նրանց կյանքը տրվել է վեհ սկզբունքների, այս դեպքում՝ Քրիստոսի և ազգի համար։ Բայց ավելին, սրբադասումը հայ ժողովրդի մտածելակերպի փոփոխություն էր։ Որպես սրբեր՝ նահատակները դասակարգվում են որպես «Քրիստոսով հաղթողներ» և, հետևաբար, զոհեր չեն։
«Եթե մեկը կամենում է հետևել Ինձ,- ասում է Հիսուսը,- թող ուրանա իր անձը, վերցնի իր խաչը և գա Իմ հետևից։ Ով կամենա փրկել իր կյանքը, կկորցնի այն, իսկ ով Իմ պատճառով կորցնի իր կյանքը, կգտնի այն»։ (Մատթեոս 16)
Հոգեհանգստյան կարգերը, որոնք Հայ եկեղեցում սխալմամբ անվանում են հոգեհանգիստ, չեն կատարվում սրբերի համար։ Նրանք արդեն իսկ պսակված են Քրիստոսով։
Այդ կիրակի՝ 2015 թվականին, ես ունեցա Արևմտյան թեմի Սուրբ Ղևոնդյանց հայկական տաճարում Սուրբ Պատարագ մատուցելու մեծ պատիվը։ Այն ամենաարևմտյան հայկական եկեղեցին էր, և օրվա ուշ ժամը ստիպեց ինձ վերջին անգամ հոգեհանգստյան աղոթքում հիշատակել Հայոց ցեղասպանության նահատակներին։ Մեծանալով Ցեղասպանությունը վերապրածների (իմ տատիկ-պապիկների) հետ՝ սա պատմության մեջ ամենասրբազան պահերից մեկն էր։
Հաջորդող օրերին զրույցի ընթացքը փոխվեց այնպես, ինչպես միայն Քրիստոսը կարող է փոխել։ Քրիստոսը, որը դրախտում դատապարտման «առե՛ք, կերե՛ք» խոսքերը վերածեց փրկության խոսքերի, այժմ հայ ժողովրդին առաջնորդում էր դեպի հաղթանակ։ Մտածելակերպը փոխվել էր։
Աղոթենք. Տե՛ր, մեր Աստված, Դուք մեզ հետ եք ամեն մի անցումային շրջանում և փոփոխության մեջ։ Բացե՛ք մեր սրտերը զոհից հաղթողի վերածվելու մեծ փոփոխության համար, որը Դուք ցույց տվեցիք Ձեր փառահեղ Հարությամբ։ Օգնե՛ք ինձ ընդունել այդ փոփոխությունը և ողջունել այդ հաղթանակի նորությունը։ Ամեն։
Արմոդոքսի այսօրվա համար. ինձ համար բովանդակալիցը լավ է
«Հույս»-ը Ֆրանցիսկոս Պապի ինքնակենսագրության վերնագիրն է: Անցած Մեծ պահքի ընթացքում ես որոշեցի կարդալ այս գիրքը՝ որպես Զատկի տոնին ընդառաջ իմ հոգևոր կյանքը հարստացնելու ծեսի մի մաս: Ինձ որոշ ժամանակ պահանջվեց գիրքն ավարտելու համար, ոչ թե այն պատճառով, որ այն երկար էր կամ ձանձրալի: Իրականում, հակառակն էր: Ես գտա, որ գիրքը ամեն ինչ էր, բացի ձանձրալի լինելուց, և երբ կարդում էի 300 էջերը, չէի նեղվի, եթե այն ավելի երկար լիներ: Գիրքը բովանդակալից էր: Գիտեք, չէ՞, թե ինչ է նշանակում բովանդակալից: Ավելորդը հեռացված է, և յուրաքանչյուր պատառը սնուցող է: Դուք ցանկանում եք վայելել համը, ուստի ժամանակ եք տրամադրում այն ընթերցելուն:
Ֆրանցիսկոս Պապի կյանքը բովանդակալից էր: Նա պարզ մարդ էր, որից հեռացված էր ամեն ավելորդը, այնպես որ յուրաքանչյուր խոսք սնուցող էր: Դուք չէիք շտապում ավարտել այդ հոգևոր ճաշկերույթը:
Պապ ընտրվելուց չորս օր առաջ արքեպիսկոպոս Բերգոլիոն գրել է. Մտածելով հաջորդ պապի մասին. մի մարդ, ով Հիսուս Քրիստոսի հանդեպ խորհրդածության և երկրպագության միջոցով օգնում է Եկեղեցուն դուրս գալ իրենից դեպի գոյաբանական ծայրամասեր, որն օգնում է նրան լինել պտղաբեր մայր, որը կյանք է ստանում «ավետարանելու քաղցր և մխիթարական ուրախությունից»: (էջ 187, Հռոմ, 9 մարտի, 2013 թ.)
Երբ կարդում եք այսքան բովանդակալից մի բան, չեք կարող պարզապես կուլ տալ այն: Պետք է ծամել, հասկանալ տարբեր համերը, խորհել և կիրառել սեփական կյանքում: Բովանդակալից լինելը լավ բան է: Ֆրանցիսկոս Պապը մեզ շատ բան տվեց մտածելու իր համեստ կյանքի միջոցով, որով նա ապրեց: Նա հաստատուն էր և կենտրոնացած Ավետարանի վրա: Դա այն էր, ինչին նա հավատում էր, այն ձևը, որով նա ապրեց և մահացավ: Նա մեզ բոլորիս տվեց շատ բան՝ խորհելու և յուրացնելու համար: Մենք սնվեցինք նրա խոսքերով և գործերով:
Աղոթենք: Երկնավոր Հայր, մենք շնորհակալություն ենք հայտնում Քեզ Քո ծառա Նորին Սրբություն Ֆրանցիսկոս Պապի կյանքի համար: Թող որ մենք նրա հիշատակը վառ պահենք մեր սրտերում՝ թույլ տալով, որ նրա օրինակը սնուցի մեր հոգիները Քո Սիրով: Ամեն ինչում մենք փառաբանում ենք Քեզ՝ Որդու և Սուրբ Հոգու հետ միասին, այժմ և հավիտյանս հավիտենից: Ամեն:
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/04/Meaty.jpg11251125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-23 00:01:412025-04-22 22:06:43Բովանդակալիցը ընդունելի է. Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ֆրանցիսկոս Պապ
Արմոդոքսիան այսօր. մեկ այլ եղբայր՝ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը
Այսօր առավոտյան արթնացա Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի մահվան լուրից։ Մտքովս անմիջապես անցան Զատկի պատարագի ժամանակ նրա մասին հիշողությունները։ Վատիկանի Զատկի ծառայության մասին լսեցի մեքենայիս ռադիոյով։ Ես երկար ճանապարհից էի վերադառնում Կոաչելա հովտից, որտեղ Սուրբ Կարապետ հայկական եկեղեցում տոնել էի Զատկի պատարագը։
Վատիկանի ծառայության մասին լուրը ինձ պահեց օրվա հարության պատգամի շրջանակում։ Լուրը հստակ էր՝ Պապը ներկա է եղել Զատկի պատարագին, թեև պատարագիչը կարդինալներից մեկն էր՝ Պապի ներկայացուցիչը։ Պապը առողջական խնդիրներ ուներ, և թեև բժիշկները խորհուրդ էին տվել հանգստանալ, նա չցանկացավ (կամ չկարողացավ) հեռու մնալ Զատկի պատարագից։
Ծառայությունից հետո, իր անվասայլակից, նա հղեց իր Զատկի պատգամը։ Հավատարիմ մնալով իրեն և քահանայի իր ուխտին՝ նա հիշեց աղքատներին և կարիքավորներին։ Իմ ականջին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության նրա կոչը այնպիսին էր, որին կարող էր համարձակվել միայն խաղաղության գործին իսկապես նվիրված և կարեկից մարդը։
Իսկ այժմ, այս առավոտ, ինձ հասավ այն իրողությունը, որ խաղաղության և կարեկցանքի այս ձայնը լռել է։
Նա հեռացավ այս կյանքից այնպես, ինչպես ապրել էր՝ որպես Հիսուս Քրիստոսի առաքյալ՝ հռչակելով Հարությունը։ Նիլ Յանգը մի տող ունի, որը ես հատկապես գնահատում եմ. «Ավելի լավ է այրվել, քան ժանգոտել»։ Պապի ձայնը երբեք չէր ժանգոտի։
2016 թվականին Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը այցելեց Հայաստան՝ «Ուխտագնացություն դեպի առաջին քրիստոնյա ազգ» խորագրի ներքո։ Բոլոր հեռարձակումների ժամանակ որպես պատկերանշան օգտագործվում էր մի փոքրիկ գրաֆիկական պատկեր՝ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի և Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի գլուխների հետևի մասի գծանկարը։ Ես այն ներառել եմ որպես այսօրվա հաղորդագրության շապիկ։ Այն ժամանակ իմ փոդքաստում ես նրանց հանդիպումը անվանեցի երկու եղբայրների վերամիավորում։ Սուրբ Պետրոսը և Սուրբ Թադեոսը երկուսն էլ ապրել և շնչել են մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի հետ։ Նրանք երկուսն էլ Հարության վկաներն էին։ Երկուսն էլ Հարության պատգամը տարան նոր երկրներ՝ Պետրոսը՝ Հռոմ, իսկ Թադեոսը՝ Հայաստան։ Երկու հազար տարի անց նրանց հաջորդները՝ Հռոմի եպիսկոպոսը և Արարատի եպիսկոպոսը, գրկախառնվեցին որպես եղբայրներ։
Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսի ժառանգությունը մեծ է։ Նա հուզեց մարդկանց շատ մակարդակներում, ինչպես որ հուզեց այս քահանայի հոգին։ Առաջիկա օրերին մենք կշարունակենք մեր խորհրդածությունները։ Այսօր մենք միանում ենք աշխարհի միլիոնավոր մարդկանց՝ աղոթելով նրա հոգու համար, բայց նաև աղոթելով, որ նրա ձայնի արձագանքը շարունակի հնչել մեր աշխարհում։
Ո՛վ Քրիստոս, Որդի Աստծո, համբերատար և գթասիրտ, ողորմիր Քո ծառա Ֆրանցիսկոսի հոգուն։ Հիշիր նրան Քո Թագավորության գալստյան մեծ օրը։ Դասիր և փառավորիր նրան Քո սրբերի շարքում՝ Քո աջ կողմում։ Քանզի Դու ես Տեր և Արարիչ ամենքի, դատավոր կենդանիների և մեռելների։ Քեզ վայել է փառք և պատիվ։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/04/Karekin-Francis-690.png-e1745293292383.jpg8931125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-22 00:01:202025-04-22 01:57:23Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոս՝ ևս մեկ եղբայր
Այս պատմությունը ներկայացրել եմ իմ 2025 թվականի Զատկի քարոզի ժամանակ։ Հեղինակն անհայտ է։
Գասը բանուկ գետի վրայով անցնող շարժական կամրջի հպարտ աշխատակիցն էր։
Ամեն օր նա քաշում էր լծակները, որոնք բարձրացնում էին հին երկաթուղային կամուրջը՝ թույլ տալով նավերին անցնել ներքևով։
Մի շաբաթ օր, տարիներ առաջ, Գասը հրավիրեց իր 10-ամյա որդուն՝ Պետերին, օրն անցկացնել իր հետ կամրջի մոտ։ Պետերը հրճվանքից ցատկոտում էր։ Նա միշտ հիացել էր կամրջով, դրա լծակներով և մեծ ատամնանիվներով։ Նա կարծում էր, որ հայրն աշխարհի ամենալավ աշխատանքն ունի։
Երբ մի հին ձկնորսական նավակ մոտեցավ կամրջին, Գասը ցույց տվեց որդուն, թե ինչպես են աշխատում լծակները։ Ճռճռոցով ու մռնչոցով հին կամուրջը բաժանվեց և բարձրացավ դեպի աշնանային երկինք։ Պետերը հիացմունքից շունչը պահեց, մինչ նավակը դանդաղ անցնում էր կամրջի տակով։
Գասը սկսեց հետևել չափիչ սարքերին և նշումներ անել հաշվետվության մատյանում։ Հանկարծ լսվեց այն անսխալ ձայնը, որը Գասին ստիպեց վերադառնալ լծակներին։ Ժամը 10:05-ի հարավային գնացքի սուլոցը։ Գնացքը մի փոքր շուտ էր, և նախազգուշական սուլոցը մի փոքր ուշացել էր։ Գասը գիտեր, որ պետք է արագ իջեցնի կամուրջը՝ ողբերգությունից խուսափելու համար։ Գասի մեծ, ձեռնոցավոր ձեռքերը բռնեցին փայլուն լծակները և քաշեցին։ Նա ուսի վրայով նայեց Պետերին։ Ո՞ւր էր տղան։ «Պե՛տեր»։ Գասի ստամոքսը կծկվեց, իսկ հայացքը անհանգիստ սկսեց փնտրել կամրջի վրա։
«Պե՛տեր»։ Կամուրջը սկսեց իջնել։
«Հա՛յրիկ, հա՛յրիկ»։ Խուճապի մեջ ընկած՝ Գասը նայեց ներքև և տեսավ որդուն՝ կամրջի հսկայական ատամնանիվների վրա։ Մեխանիզմի հսկա ատամները բռնել էին տղայի բաճկոնը։ Այժմ դրանք դանդաղորեն ներքաշում էին նրա ձեռքն ու մարմինը աղացող մեխանիզմի մեջ։
Գասը ձգվեց դեպի լծակները։ Բայց արդեն մոտենում էր 10:05-ի գնացքը՝ լի ուղևորներով, սուլոցը ոռնում էր, և այն սլանում էր դեպի կամուրջը։
«ՀԱ՛ՅՐԻԿ, ՕԳՆԻ՛Ր ԻՆՁ»։ Տղայի ձայնի սարսափը կարծես հարվածում էր հոր մարմնի յուրաքանչյուր մկանին։
Գասը նայեց գնացքին, ապա՝ իր անօգնական որդուն։ Այդ վայրկյանին նա պետք է ընտրություն կատարեր իր որդու կյանքի և գնացքում գտնվող հարյուրավոր մարդկանց կյանքի միջև։
Գասը ամուր պահեց լծակները։ Կամուրջը շարունակեց իր իջեցումը՝ գթասրտության քայլ կատարելով գնացքի ուղևորների համար։
Գասը լաց էր լինում, մինչ մեխանիզմը խլում էր որդու կյանքը։ Երբ տղայի ճիչերը մարեցին, 10:05-ի գնացքը անցավ հին կամրջի վրայով։ Հանգստացող ուղևորները գաղափար անգամ չունեին, թե ինչ էր տեղի ունեցել կամրջի տակ։
Օդորակիչով հարմարավետ վագոններում նստած ուղևորները ձեռքով էին անում և ժպտում Գասին, մինչ գնացքը սլանում էր նրա կողքով։
Երկու հազար տարի առաջ նմանատիպ իրավիճակի առջև կանգնեց սիրող Հայրը։ Այն ժամանակ շատ ավելի մեծ բան էր վտանգված։ Սակայն, կանգնելով այդ ահեղ որոշման առջև, Հայրը թույլ տվեց, որ Իր Որդին մահանա, որպեսզի մենք կարողանանք ապրել։
Այժմ մենք կանգնած ենք հուզիչ հարցերի առջև։ Ինչպե՞ս ենք մենք ցույց տալու Աստծուն, որ Նրա Որդու կյանքն ավելի թանկ է մեզ համար, քան պարզապես անցնելիս ձեռքով անելն ու ժպտալը։ Արդյո՞ք պատրաստ ենք դուրս գալ մեր հարմարավետությունից և Աստծո սերը արտացոլել շրջապատի մարդկանց հանդեպ։ Ի՞նչ է հարկավոր մեր ուշադրությունը գրավելու համար։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/04/Draw-bridge-for-After-Easter-689.jpg11251125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-21 00:01:042025-04-19 15:17:44Կամուրջը և օդորակիչով մեքենան
Շաբաթվա առաջին օրը՝ վաղ առավոտյան, երբ դեռ մութ էր, Մարիամ Մագդաղենացին եկավ գերեզման և տեսավ, որ քարը հեռացված է գերեզմանից։Այնժամ նա վազեց, եկավ Սիմոն Պետրոսի և այն մյուս աշակերտի մոտ, որին Հիսուսը սիրում էր, և ասաց նրանց. «Տիրոջը գերեզմանից հանել տարել են, և չգիտենք, թե ուր են դրել Նրան»։
Պետրոսը և մյուս աշակերտը դուրս ելան ու գնացին գերեզման… [Նրանք երկուսն էլ մտան գերեզման և տեսան]կտավները, որ դրված էին այնտեղ,և այն վարսանդը, որ Նրա գլխին էր, կտավների հետ չէր, այլ առանձին մի տեղ ծալված էր… քանի որ նրանք դեռ չէին հասկանում Գրքի այն խոսքը, թե Նա պետք է մեռելներից հարություն առնի։Այնժամ աշակերտները նորից վերադարձան իրենց տները։
Իսկ Մարիամը կանգնել էր գերեզմանի դրսում և լալիս էր։ Մինչ լալիս էր, խոնարհվեց ու նայեց գերեզմանի մեջ։ Եվ տեսավ երկու հրեշտակ՝ սպիտակ հագած, որ նստած էին, մեկը՝ գլխի կողմում, մյուսը՝ ոտքերի կողմում, այնտեղ, ուր դրված էր Հիսուսի մարմինը։ Նրանք ասացին նրան. «Կի՛ն, ինչո՞ւ ես լալիս»։ Նա ասաց նրանց. «Որովհետև իմ Տիրոջը հանել տարել են, և չգիտեմ, թե ուր են դրել Նրան»։
Այս ասելով՝ նա հետ դարձավ և տեսավ Հիսուսին, որ կանգնած էր, բայց չիմացավ, որ Հիսուսն է։ Հիսուսը նրան ասաց. «Կի՛ն, ինչո՞ւ ես լալիս. ո՞ւմ ես փնտրում»։Նա, կարծելով, թե այգեպանն է, ասաց Նրան. «Տե՛ր, եթե դու ես Նրան տարել, ասա՛ ինձ, թե ուր ես դրել, և ես կվերցնեմ Նրան»։
Հիսուսը նրան ասաց. «Մարիա՛մ»։
Նա դարձավ և ասաց Նրան. «Վարդապե՛տ» (որ նշանակում է Ուսուցիչ)։
Հիսուսը նրան ասաց. «Մի՛ դիպչիր Ինձ, որովհետև դեռ չեմ բարձրացել Իմ Հոր մոտ. այլ գնա՛ Իմ եղբայրների մոտ և ասա՛ նրանց. “Բարձրանում եմ Իմ Հոր և ձեր Հոր մոտ, Իմ Աստծու և ձեր Աստծու մոտ”»։
Մարիամ Մագդաղենացին եկավ և աշակերտներին պատմեց, որ տեսել է Տիրոջը, և որ Նա այս բաներն ասել է իրեն։
Scriptural excerpts from the New King James Version
Music: The Way, Armenian Sacred Music, Hover Chamber Choir of Armenia 2005
Cover: Rise! by Gregory Beylerian available at Shop – epostle