Արմոդոքսիան այսօրվա համար. Հովհաննես Մկրտիչը և Մարտին Լյութեր Քինգը՝ հոգեհարազատներ

Հովհաննես Մկրտիչը Հիսուսի նախակարապետն էր։ Նրա պատգամը մարգարեական էր։ Նա խոսում էր ժամանակի մասին՝ մատնանշելով ընթացիկ պայմանները և կիսվելով Աստծո պատգամով. «Ապաշխարե՛ք, որովհետև երկնքի արքայությունը մոտ է»։

1950-ական և 1960-ական թվականներին Միացյալ Նահանգներում բապտիստական համայնքի մի երիտասարդ հովիվ խոսեց խտրականությամբ և նախապաշարմունքներով լի ժամանակների մասին։ Վերապատվելի դոկտոր Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերը Հովհաննես Մկրտչի հոգեհարազատն էր այն առումով, որ նա հասկանում էր Նրա զորությունը, Ով կարող էր փոխել նույնիսկ ամենադաժան ռասիստի սիրտը։ Նրա կոչը մարգարեական էր՝ արդարության միջոցով խաղաղության հասնելու համար։ Նա ԱՄՆ-ում ղեկավարեց Քաղաքացիական իրավունքների շարժումը՝ կենտրոնանալով Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանի վրա և քարոզելով փոփոխություն ոչ բռնի դիմադրության միջոցով։

Նա ամենաերիտասարդ մարդն էր, որ երբևէ ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ՝ 35 տարեկանում։ Նա ավելի երիտասարդ էր, երբ առաջնորդեց 250,000 մարդու դեպի Վաշինգտոն՝ արտասանելու իր հիշարժան «Ես երազանք ունեմ» ճառը։

Իր բոլոր ակադեմիական և անձնական ձեռքբերումներով ու իրեն շնորհված բոլոր մեծարանքներով հանդերձ՝ նա պնդում էր, որ իր առաջին և գլխավոր կոչումը Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանի ծառայող լինելն է։ Նա վարպետ հռետոր էր, որը բացահայտում էր Ավետարանի՝ սիրով ազատագրելու ուժը։

«Անապատում կանչող» մարգարեական ձայնը Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի բնութագիրն է։ Մարգարեն մեզ ուղղորդում է դեպի Հիսուս Քրիստոս։ Վերապատվելի Քինգը 20-րդ դարի ատելության և անհանդուրժողականության անապատում հնչող ձայն էր։ Իր ամենակարևոր գրություններից մեկում, որը գրվել է Ալաբամա նահանգի Բիրմինգհեմի բանտախցից (քաղաքացիական անհնազանդության համար բանտարկված), վերապատվելի Քինգը նամակ գրեց քրիստոնյա առաջնորդներին՝ Եկեղեցու՝ որպես Քրիստոսի Մարմնի կարևորության և Ավետարանի պատգամին հավատարիմ մնալու անհրաժեշտության մասին։ Այսօրվա աղոթքից հետո ես կկիսվեմ այս խորիմաստ և հզոր նամակից մի քանի հատվածներով նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ Քինգի պատկերացումը Քրիստոսի Սուրբ Եկեղեցու մասին։

Աստվածահայտնությունից մեկ շաբաթ անց, երբ հնչում է Քրիստոսի հայտնության ուրախ լուրը, Հայ եկեղեցին տոնում է Հովհաննես Մկրտչի ծնունդը։ Մեկ շաբաթ անց Միացյալ Նահանգներում մենք տոնում ենք վերապատվելի դոկտոր Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի ծնունդը։ Ծայրահեղականության ոգին, անապատում կանչող ձայնը, մանուկ Քրիստոսից եկող խաղաղության պատգամը շարունակում են հռչակվել։ Դա մեր Արարչի պատգամն է. «Խաղաղություն երկրի վրա, մարդկանց հանդեպ՝ բարեհաճություն»։

Վերապատվելի Քինգի աղոթքը, 1953 թ.՝ «Ո՛վ Աստված, մեր հավիտենական Հայր, մենք փառաբանում ենք Քեզ այն մտավոր պարգևների համար, որոնցով օժտել ես մեզ։ Մենք կարող ենք զգայական աշխարհի կիսաիրականություններից վեր բարձրանալ դեպի իդեալական գեղեցկության և հավիտենական ճշմարտության աշխարհ։ Սովորեցրո՛ւ մեզ, աղաչում ենք Քեզ, թե ինչպես օգտագործել բանականության և երևակայության այս մեծ պարգևը, որպեսզի այն անեծք չլինի, այլ օրհնություն։ Շնորհի՛ր մեզ տեսիլքներ, որոնք մեզ կբարձրացնեն աշխարհիկությունից և մեղքից դեպի Քո սուրբ ներկայության լույսը։ Հիսուս Քրիստոսի միջոցով ենք աղոթում։ Ամեն»։

---

Վերապատվելի Քինգը, նրա գործունեությունը և ոչ բռնի դիմադրության, արդարության ու խաղաղության մասին նրա աշխատությունները «In His Shoes» ծառայության հիմնասյուներից են։ 2004 թվականից ի վեր մենք անցկացնում ենք ամենամյա հոգևոր հավաքներ, որոնք ուսումնասիրում են Վերապատվելի Քինգի ուսմունքները, ինչպես նաև աֆրոամերիկյան և հայ-ամերիկյան համայնքների տառապանքների միջև առկա խորը կապերն ու զուգահեռները։ Լրացուցիչ տեղեկությունների համար որոնեք Epostle.net-ի արխիվներում կամ գրեք մեզ feedback@epostle.net հասցեով։

Ահա մի հատված Վերապատվելի դոկտոր Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի՝ Բիրմինգհեմի բանտից հոգևորականությանն ուղղված նամակից.

«Այո, այս հարցերը դեռևս իմ մտքում են։ Խորը հիասթափությամբ ես արտասվել եմ եկեղեցու անտարբերության համար։ Սակայն վստահ եղեք, որ իմ արցունքները սիրո արցունքներ են եղել։ Չի կարող լինել խորը հիասթափություն այնտեղ, որտեղ չկա խորը սեր։ Այո, ես սիրում եմ եկեղեցին։ Ինչպե՞ս կարող էի այլ կերպ վարվել։ Ես քարոզիչների որդի, թոռ և ծոռ լինելու եզակի դիրքում եմ։ Այո, ես եկեղեցին տեսնում եմ որպես Քրիստոսի մարմին։ Բայց, ո՜վ, ինչպե՜ս ենք մենք խաթարել և սպիացրել այդ մարմինը սոցիալական անտարբերության և անհամաձայնության վախի պատճառով»։

«Ժամանակ կար, երբ եկեղեցին շատ հզոր էր։ Այդ ժամանակաշրջանում վաղ քրիստոնյաները ցնծում էին, երբ արժանի էին համարվում տառապելու իրենց հավատքի համար։ Այն օրերին եկեղեցին պարզապես ջերմաչափ չէր, որը գրանցում էր հանրային կարծիքի գաղափարներն ու սկզբունքները, այն ջերմակարգավորիչ էր, որը փոխակերպում էր հասարակության բարքերը։ Ամենուր, ուր վաղ քրիստոնյաները մտնում էին քաղաք, իշխանության կառույցը խռովվում էր և անմիջապես փորձում դատապարտել նրանց որպես «խաղաղությունը խաթարողների» և «արտաքին հրահրիչների»։ Սակայն նրանք առաջ էին գնում այն համոզմունքով, որ իրենք «երկնային գաղութ» են և պետք է հնազանդվեն Աստծուն, այլ ոչ թե մարդուն։ Նրանք թվով քիչ էին, բայց հանձնառությամբ՝ մեծ...»

«Այժմ ամեն ինչ այլ է։ Ժամանակակից եկեղեցին հաճախ թույլ, անզոր ձայն է՝ անորոշ հնչողությամբ։ Այն հաճախ ստատուս քվոյի գլխավոր պաշտպանն է։ Հեռու լինելով եկեղեցու ներկայությունից խռովվելուց՝ միջին համայնքի իշխանության կառույցը մխիթարվում է եկեղեցու կողմից իրերի ներկա վիճակի հաճախակի հրապարակային հավանությամբ։ Բայց Աստծո դատաստանը եկեղեցու վրա է, ինչպես երբեք։ Եթե այսօրվա եկեղեցին չվերագտնի վաղ եկեղեցու զոհաբերական ոգին, այն կկորցնի իր իսկական հնչեղությունը, կզրկվի միլիոնների հավատարմությունից և կդիտվի որպես անիմաստ սոցիալական ակումբ՝ քսաներորդ դարի համար առանց որևէ նշանակության»։

Վերապատվելի Քինգը մարդկանց կոչ էր անում հետևել Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանի ավելի բարձր՝ ծայրահեղ չափանիշին։ Նույն փաստաթղթում նա գրել է.

«Բայց թեև ի սկզբանե հիասթափված էի ծայրահեղական պիտակավորվելուց, երբ շարունակեցի մտածել այդ մասին, աստիճանաբար որոշակի բավարարվածություն ստացա այդ պիտակից։ Մի՞թե Հիսուսը սիրո հարցում ծայրահեղական չէր. «Սիրեցե՛ք ձեր թշնամիներին, օրհնե՛ք ձեզ անիծողներին, բարի՛ք արեք ձեզ ատողներին և աղոթե՛ք նրանց համար, ովքեր չարամտորեն օգտագործում և հալածում են ձեզ»։ Մի՞թե Ամոսը արդարության հարցում ծայրահեղական չէր. «Թող արդարությունը ջրերի պես հոսի, իսկ արդարամտությունը՝ մշտահոս վտակի պես»։ Մի՞թե Պողոսը քրիստոնեական ավետարանի հարցում ծայրահեղական չէր. «Ես իմ մարմնի վրա կրում եմ Տեր Հիսուսի սպիները»։ Մի՞թե Մարտին Լյութերը ծայրահեղական չէր. «Ահա ես կանգնած եմ, այլ կերպ չեմ կարող, թող Աստված օգնի ինձ»։ Իսկ Ջոն Բանյանը. «Ես կմնամ բանտում մինչև իմ կյանքի վերջը, քան թե իմ խղճի հետ գործարքի գնամ»։ Եվ Աբրահամ Լինքոլնը. «Այս ազգը չի կարող գոյատևել կիսով չափ ստրուկ և կիսով չափ ազատ»։ Եվ Թոմաս Ջեֆերսոնը. «Մենք այս ճշմարտությունները համարում ենք ինքնին հասկանալի, որ բոլոր մարդիկ ստեղծված են հավասար...»։ Այսպիսով, հարցը ոչ թե այն է, թե արդյոք մենք կլինենք ծայրահեղականներ, այլ թե ինչպիսի ծայրահեղականներ կլինենք։ Մենք կլինենք ատելությա՞ն, թե՞ սիրո ծայրահեղականներ։ Մենք կլինենք անարդարության պահպանմա՞ն, թե՞ արդարության տարածման ծայրահեղականներ։ Գողգոթայի բլրի վրա տեղի ունեցած այդ դրամատիկ տեսարանում երեք մարդ խաչվեց։ Մենք երբեք չպետք է մոռանանք, որ երեքն էլ խաչվել են նույն հանցանքի համար՝ ծայրահեղականության հանցանքի։ Երկուսը անբարոյականության ծայրահեղականներ էին և այդպիսով ընկան իրենց միջավայրից ցածր։ Մյուսը՝ Հիսուս Քրիստոսը, սիրո, ճշմարտության և բարության ծայրահեղական էր և դրանով իսկ վեր բարձրացավ իր միջավայրից։ Հավանաբար Հարավը, ազգը և աշխարհը ստեղծագործ ծայրահեղականների խիստ կարիքն ունեն»։