Արմոդոքսի՝ այսօրվա համար. Մոռացվածը, մաս 3, Տեսակետ

Ամեն ինչ չէ, որ «մոռացվում» է մեր տեսնելու կամ հիշելու անկարողության պատճառով։ Մի՛ թերագնահատեք խմբագրի, հեռարձակողի կամ պատմողի դերը նրանում, թե ինչն է հիշվում, իսկ ինչը՝ ոչ։

Ես հաճախ եմ մտածում այն մասին, թե ինչպես են լուրերը հասնում մեզ։ Առիթ եմ ունեցել դիտելու լուրերը Միացյալ Նահանգներից դուրս։ Ինձ ապշեցնում է այն ձևը, թե ինչպես են դրանք ներկայացվում։ Դա նման էր առանց ծիծաղի ձայնագրության կատակերգություն դիտելուն. այսինքն՝ չկային ազդանշաններ, թե երբ պետք է ծիծաղել կամ լաց լինել, իսկ լուրերը ծանրակշիռ էին, բովանդակալից և էական։

Այստեղ՝ Ամերիկայում, լուրերը ներկայացվում են հումորի և զվարճանքի համեմունքով՝ որպես տեղի ունեցող ողբերգությունների կողմնակի նշում։ Որքան էլ վատ լինեն իրավիճակները՝ բնական աղետ, ինչպիսին երկրաշարժն է կամ փոթորիկը, որը խլել է հազարավոր կյանքեր, դրանք երբեք այնքան մեծ չեն, որ չկարողանան ձեզ հաղորդել ֆուտբոլի կամ բասկետբոլի վերջին հաշիվները։ Պատերազմները կարող են վերածվել ցեղասպանության, և ռումբերից ավերված քաղաքների տեսարանները կարող են լցնել մեր էկրանները, բայց մի՛ վախեցեք, հաջորդ լուրը վերաբերում է մի ռեփերի կամ երգչի, որը «Գրեմմի» մրցանակ է շահել, կամ ավելի լավ է՝ հանդես կգա «Սուպերբոուլի» ընդմիջման ժամանակ։

Այդ լուրերի սպառողը ժամանակի ընթացքում կորցնում է տարբեր լրատվական թեմաների ծանրության և լրջության զգացումը։ Փոթորկի հետևանքով երկու հարյուր զոհը ծանր հետևանքներով ողբերգություն է։ Հայտնի մարդու անձնական կյանքը կարող է հետաքրքրել շատ մեծ լսարանի, բայց արդյո՞ք այն նույնքան ծանրակշիռ է, որքան մյուս պատմությունը։ Այնուամենայնիվ, այս երկու պատմությունների իրար կողքի դնելը նվազեցնում է էական պատմության մեծությունը։ Մտածեք ձեր սոցիալական ցանցերի մասին։ Միջուկային զենքի սպառնալիքի մասին պատմությունը նույն հոսքում է, ինչ ձեր հարևանի՝ իր շան հետ զվարճալի դրվագը պատկերող նկարը։ Այս երկու պատմությունները կյանքի վրա նույն ծանրությունը կամ ազդեցությունը չունեն, բայց դրանց միասին տեղադրումը մեզ անզգայուն է դարձնում իսկապես մեծ իրադարձությունների և ազդեցություն ունեցող պատմությունների նկատմամբ։

Լրատվական խմբագիրներին հանձնարարված է այնպես դասավորել նյութերը, որ դրանք գրավիչ լինեն հեռուստադիտողի համար։ Հենց լրատվական խմբագիրն ու արտադրական անձնակազմն են որոշում, թե որ պատմություններն են արժանի հեռարձակման, իսկ որոնք՝ մոռացության։ Հետևաբար, որոշումը կայացվում է՝ առաջնահերթություն տալով լրատվական նյութերին մեր՝ սպառողներիս համար։ Լեզուն, հեռանկարը և պատմության բացահայտման ձևը հարմարեցվում են նրանց նպատակներին։

Մտածեք, թե ինչպես ենք մենք անզգայացել Գազայում տեղի ունեցած վայրագությունների նկատմամբ։ 2023 թվականի հոկտեմբերին ՀԱՄԱՍ-ի գլխավորած զինյալները սպանեցին մոտ 1200 մարդու և 251 ուրիշների պատանդ վերցրին Իսրայելում։ Իսրայելը պատասխանեց՝ պատերազմ հայտարարելով պաղեստինցիներին, և երկու տարվա վերջում մոտ 70,000 պաղեստինցի էր սպանվել։ Պատերազմի ընթացքում Գազան ոչնչացվեց։ Մենք շարունակում էինք լսել թվերը։ Հեշտ է, և իրականում բնական է, համեմատել երկու կողմերի պատերազմի թվերն ու մասշտաբները։ Հենց այնտեղ են նրանք ուզում, որ դուք նայեք, փոխանակ նայելու այս ողբերգության մարդկային կողմին։ Ո՞ր երեխայի համար՝ իսրայելցի, թե՞ գազացի, չի սգում իր ընտանիքը։ Ո՞ր մարդը՝ իսրայելցի, թե՞ գազացի, արյուն չի հոսել, երբ հարված է ստացել։

Մենք մոռացել ենք մարդկայնությունը։

Մատթեոսի Ավետարանի 9-րդ գլխում մի անդամալույծ մարդու բերում են Հիսուսի մոտ։ Հիսուսը շրջվում է դեպի նա և ասում. «Քո մեղքերը ներված են»։ Նա չտեսավ այս մարդու ֆիզիկական խոչընդոտները։ Հիսուսն արեց այն, ինչ գիտեր, որ անհրաժեշտ է՝ մարդուն իր հոգևոր բեռից բուժելու համար։ Մարդիկ զայրացան Հիսուսի վրա։ Ո՞վ կարող է մեղքեր ներել, բացի Աստծուց, հարցրին նրանք։ Հիսուսը պատասխանեց. «...ո՞րն է ավելի հեշտ ասել՝ «Քո մեղքերը ներված են», թե՞ ասել՝ «Վե՛ր կաց և քայլի՛ր»։ Բայց որպեսզի իմանաք, որ Մարդու Որդին երկրի վրա իշխանություն ունի մեղքեր ներելու»՝ ապա ասաց անդամալույծին. «Վե՛ր կաց, վերցրո՛ւ մահիճդ և գնա՛ տուն»։ Եվ նա վեր կացավ ու գնաց իր տուն։

Այն մարդիկ, ովքեր այս տղամարդուն բերեցին Հիսուսի մոտ, մոռացել էին, որ նա հոգի ունի։ Բայց Հիսուսը չէր մոռացել նրան։ Մարդուն պետք չէր նույնականացնել միայն նրա ֆիզիկական մարմնի սահմաններով։ Պատկերը հասկանալու այլ ճանապարհ կար։ Այն Աստծո կանոններով էր, այլ ոչ թե որևէ այլ։ Մենք կշարունակենք վաղը։

Իսկ այսօր աղոթում ենք. «Տե՛ր, ողորմյա։ Ամեն»։