Եղիշե Չարենցը 20-րդ դարի հայ մեծագույն բանաստեղծն էր։ Նա ապրել և ստեղծագործել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից, Ցեղասպանությունից հետո և Հայաստանում կոմունիզմի տարիներին, ինչպես նաև քաղաքական դրդապատճառներով բանտարկվել է։ Այդ մթին ժամանակներում նրա պոեզիան արտացոլում էր իրեն շրջապատող գեղեցկությունը Հայաստան կոչվող մի փոքրիկ հողակտորում։
Չարենցը գրել է. «Իմ ամբողջ կյանքում իմ անհնարին նպատակը եղել է մի երգ ավարտելը՝ երեխաներին հմայելու համար»։ Նա այս տողերը գրել է իր ընկերոջը և գրչակից ընկերոջը՝ Ավետիք Իսահակյանին, այն բանից հետո, երբ հարևան խցում լսել է, թե ինչպես է բանտարկյալը երգում Իսահակյանի երգերից մեկը։
Տգեղության մեջ «հմայիչ երեխաներ» ունենալը լավատեսությամբ լցվելուց կամ դրական մնալուց ավելին է. դա նոր կյանքի կարևորությունը գիտակցելն ու հույսը փոխանցելն է։
Մրմնջացեք նոր օրվա երգը այն բառերով, որոնք խոսում են Ձեր սրտի հետ։
Այն փաստաթուղթը, որը դավանում է Քրիստոնեական եկեղեցու և քրիստոնեական աշխարհի հավատքը, հայտնի է որպես Նիկիական հանգանակ։ Այն սահմանումների մի շարք է, որը հստակեցնում է, թե ով է քրիստոնյան։ Այն ձևակերպվել է 1700 տարի առաջ՝ 325 թվականին, երբ տարբեր երկրների ներկայացուցիչներ Պենտեկոստեից ի վեր առաջին անգամ հավաքվեցին Նիկիայում՝ որպես Տիեզերական քրիստոնեական եկեղեցի։
Հավատո հանգանակի չորս մասերը բացատրում են Աստծուն՝ որպես Հայր, Որդի և Սուրբ Հոգի, ինչպես նաև Սուրբ Եկեղեցու գործառույթը։
Հավատո հանգանակի ամենաընդարձակ հատվածը վերաբերում է Հիսուս Քրիստոսին՝ «Ծնունդ և ոչ արարած, Հոր հետ միանյութ, ճշմարիտ Աստված՝ ճշմարիտ Աստծուց...»։ Իրականում, ժողովը հրավիրվել էր կայսր Կոստանդիանոսի կողմից՝ Հիսուսի անձի վերաբերյալ բազմաթիվ թյուրըմբռնումներն ու հերձվածները «կարգավորելու» համար։
Հիսուս Քրիստոսի մասին բոլոր մանրամասների շարադրման հետ մեկտեղ, կա մեկ վճռորոշ կետ, որը մոռացվել է. դա Նրա պատգամն է։ Հիսուսի պատգամը՝ որպես օրենքի և մարգարեների կատարում, որպես այն հեղափոխական ըմբռնումը, որ մենք բոլորս Աստծու զավակներն ենք, որ այս աշխարհում մեր միակ հույսը միմյանց ձեռք մեկնելն է, որ սերը ամենահզոր զենքն է ատելության և չարիքի դեմ։ Ինչպես նշվեց, հանդիպման նպատակը Հիսուսի անձն էր, ինչը հանգանակը հստակ արտահայտում է։ Այնպես որ, ոչ թե այն միտումնավոր է բաց թողնվել, այլ այսօր, նույնիսկ մի պարզ՝ «Մենք հավատում ենք Հիսուս Քրիստոսի կողմից արտահայտված հավատի, հույսի և սիրո պատգամին» ձևակերպումը ողջունելի կլիներ 21-րդ դարի այս դիտորդի կողմից։
Մեզ համար այսօր Քրիստոսի պատգամի ըմբռնումը էական է քրիստոնյա լինելը սահմանելու համար։ Ի՞նչ օգուտ քրիստոնեություն հռչակելուց, եթե չեք ապրում Քրիստոսի պատվիրած կյանքով։ Այդ պատճառով է, որ Լեռան քարոզում Նրա ուսմունքն այնքան չափազանց կարևոր է. եթե Աստծու սեղանին ընծա մատուցելիս հիշեք, որ ինչ-որ մեկի հետ վեճ ունեք, թողե՛ք ձեր ընծան սեղանի առջև, նախ գնացե՛ք հաշտվեք, ապա նոր եկե՛ք և մատուցե՛ք ձեր ընծան (Մատթեոս 5:24)։ Շատ պարզ ասած՝ Աստծուց ավելի կարևոր է մեր հարաբերությունը միմյանց հետ։
Մենք աղոթում ենք. «Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, ճանապարհ, ճշմարտություն և կյանք, Դուք մեզ տվեցիք անվերապահ և անզիջում սիրո պատգամ։ Բացե՛ք իմ սիրտը, որպեսզի հասկանամ, որ այդ սերն է միակ ճանապարհը, ճշմարտությունը և կյանքը։ Ամեն»։
Արմոդոքսի՝ այսօրվա համար. Արարատի հմայքը (երեկվա մաս 2)
Եթե Ձեր անձնագրի վրա Հայաստանում դրվել է Արարատ լեռը պատկերող գծանկարով կնիքը, ապա Դուք հավաքածուի արժեքավոր նմուշ ունեք Ձեր ձեռքում, քանի որ պատկերը հեռացվել է անձնագրային հսկողության պաշտոնական կնիքից։ Բարեբախտաբար, կառավարության գործողությունը չի կարող ջնջել այն իմաստը, որը շատերը գտել են հայ ազգի այդ վեհ խորհրդանիշի մեջ։ Այն սկիզբ է առնում ժամանակների սկզբից։ Որպես Նոյյան տապանի հանգրվան (Ծննդոց 8)՝ այն մարդկության երկրորդ ծննդավայրն է և հիանալի ուղեկից է Եդեմի պարտեզին, որը գտնվում է հենց ճանապարհի վերջում (ինչպես նշված է Ծննդոց 2:10-ում)։
Հայաստանը փոքր երկիր է՝ Ասիայի, Եվրոպայի և Աֆրիկայի խաչմերուկում։ Յուրաքանչյուր նվաճող կամ նվաճման հավակնող ուժ ներխուժել, բռնաբարել և թալանել է այս հողն ու ժողովրդին։ Եվ մինչ այդ մարդկանցից շատերը, նրանց ցեղերն ու կայսրությունները վաղուց մոռացության են մատնվել, Հայաստանի փոքրիկ ազգը շարունակում է մնալ Արարատի հսկող հայացքի ներքո։
Արարատ լեռը 17,000 ոտնաչափ բարձրություն ունի, տարվա բոլոր եղանակներին ձյունածածկ գագաթներով ստվեր է գցում Հայաստանի վրա՝ մի ստվեր, որը հույսի հովանոց է ծառայել բոլոր նրանց համար, ում գրկում է։ Ամենադժվարին ժամանակներում այն հույսի խորհրդանիշ է եղել, երբ մարդիկ հայացքները հառել են նրա վեհությանը՝ երազելով ազատության մասին, գուցե գագաթներից այն կողմ, կամ հույս փայփայելով կյանքի և ապագայի հանդեպ։
Ինչպես նշեցի երեկ՝ այս ուղերձի առաջին մասում, եթե պատահաբար օդը մառախլապատ է, կամ ամպերը թաքցնում են լեռը, Դուք երբեք մի քանի ոտնաչափից ավելի հեռու չեք լինի Արարատի երկվորյակ գագաթները պատկերող հազարավոր զարդերից, նկարներից, գծանկարներից ու տարբերանշաններից։ Սրճարանները, հուշանվերների խանութները և գրեթե ցանկացած տեսակի հագուստի աքսեսուար, որ կարելի է պատկերացնել, կրում է Արարատի դրոշմը, չխոսելով ծխախոտի, կոնյակի և շշալցված ջրի մասին։ Տների մեծ մասում կախված է սուրբ լեռան մեկ կամ երկու նկար, թեև նրանք պատուհանից դուրս հստակ տեսնում են իրական լեռը։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն անխուսափելի է։
Այս ամենի մեջ տարօրինակն այն է, որ Արարատ լեռը Հայաստանի սահմաններում չէ։ Ներկայումս այդ տարածքը օկուպացված է և միջազգային քարտեզներում գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Այնուամենայնիվ, այն ճանաչված է որպես հայկական լեռ, և Հայաստանը նույնականացվում է Արարատի ձևով, հասակով ու պատկերով։ Այն կապված է մի ժողովրդի հետ, որը չի ապրում իր սրբազան բլուրների վրա։
Արարատը սուրբ լեռ է և իր ներկայությամբ առեղծված է ճառագում։ Այն խորհրդավոր կերպով ողջ աշխարհի հայերին կապում է հայրենի հողին։ Այն կախարդական է այն իմաստով, որ չպետք է լիներ, բայց կա։ Նրա գագաթներին հայացք նետելը երևակայությունը տանում է դեպի անհնարինը երազելու։
Ես երեկ «Արմոդոքսի»-ում սկսեցի այս ուղերձը՝ սահմանելով «վիրտուալ» բառը որպես մի բան, որը ֆիզիկապես գոյություն չունի, բայց ստեղծված է ծրագրային ապահովման միջոցով՝ այնպես երևալու համար, կարծես գոյություն ունի։ Այսօր Արարատի դեպքում դա ավելի շատ կախարդանքի է նման՝ պատմության պատկերներ հարուցելով և վաղվա հույսերը դնելով։ Նրանք հանել են պատկերը անձնագրից, բայց լեռը մնում է այնտեղ։ Այն ոչ մի տեղ չի գնում։ Արարատի հմայքն է, որ մեզ հավատալու կոչ է անում։
Տե՛ր, Դուք ամեն ինչ ստեղծել եք իմաստությամբ։ Դուք աշխարհի հրաշալիքները ցրել եք երկրի վրա՝ աստղերի ցրման պես։ Թող սուրբ Արարատ լեռը շարունակի ոգեշնչել մեզ և թույլ տա երազել գալիք օրերի մասին։ Ամեն։
Խաչքարերը զարդարում են հայկական եկեղեցիները, վանքերը և Հայաստանի բնապատկերը։ Դրանք վեհ են ու խոսուն։ Շատերը կարելի է ընթերցել որպես երկնքին և հավերժությանը ուղղված քարտեզ։
Խաչքար բառացիորեն նշանակում է «խաչ ունեցող քար»։ Մեծ, սովորաբար ուղղանկյունաձև, մոտ վեց-յոթ ոտնաչափ բարձրություն և երեք ոտնաչափ լայնություն ունեցող քարի վրա փորագրված են Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանին նվիրված անձի հավատքն ու վճռականությունը արտացոլող պատկերներ։ Այս քարերը գոյատևել են և հարյուրավոր, նույնիսկ հազար տարի շարունակ պատգամներ են փոխանցել։
Կենտրոնական փորագրությունը խաչ է՝ զարդարված ոլորուններով և նախշերով, որոնք պատկերում են տարբեր աստվածաբանական հասկացություններ կամ եկեղեցական խորհրդանիշներ։ Գոշավանքում գտնվող մի խաչքար հատկապես խոսուն է։ Գոշը Հայաստանում կրթության օջախ էր, և որպես այդպիսին՝ այնտեղի խաչքարը վեր է խոյանում՝ պատմելու երկինք-երկիր կապի մասին։ Այս փորագրության մեջ երկիրը որպես մեծ գունդ պատկերված տեսնելը կարող է անսովոր չթվալ, մինչև չիմանաք, որ այս քարը փորագրվել է 6-րդ դարում. Եվրոպայում Ինկվիզիցիայից մոտ 600 տարի առաջ հայերն արդեն հասկացել էին, որ երկիրը կլոր է, և մերժել էին տափակ երկրի գաղափարը։
Խաչքարերի վրայի պատգամները բազմազան են ու բազմաբնույթ։ Այնուամենայնիվ, ամենամեծ պատմությունը, որը հաճախ մոռացվում է, այն է, որ խաչքարը պատկերում է հարություն և հաղթանակ։ Յուրաքանչյուր խաչ, առանց բացառության, և հատկապես յուրաքանչյուր խաչքար Հիսուս Քրիստոսի պատմությունն է։ Առանց Քրիստոսի խաչքարը իմաստ չունի, ավելին՝ առանց Հիսուս Քրիստոսի խաչը պարզապես երկու ուղղահայաց գիծ է։
Մենք գտնվում ենք Խաչի երկու տոների՝ Խաչվերացի և Վարագա Խաչի միջև։ Խաչը Հիսուս Քրիստոսի կողմից սահմանվում է որպես տանջանքի գործիք, որն այժմ վերածվել է հաղթանակի խորհրդանիշի։
Այո՛, խաչքարը զարդարում է հայկական բնապատկերը, և այդ դեկորատիվ տեսքով այն մշտական հիշեցում է եղել ժողովրդին ատելության հանդեպ սիրո և չարի հանդեպ բարու հաղթանակի մասին։ Պատմության եզրին ստոիկաբար կանգնած խաչքարը՝ որպես հույսի մշտաներկա պատգամաբեր, անդադար վկան է այն իրողության, որը հիմնարար է եղել ժողովրդի գոյատևման համար։
Պատկերացրեք մի ժողովուրդ, որը շրջվել է իր ճանապարհին, և ամենուր, ուր նայել է, հիշեցվել է հավերժականի հանդեպ հույսի մասին և Քրիստոսի միջոցով միացել է Աստվածայինին։ «Եթե Աստված մեր կողմն է, ո՞վ կարող է լինել մեր դեմ» (Հռոմեացիս 8:31)։
Վաղը մենք կդիտարկենք մի յուրահատուկ խաչքար, որը զարդարում է Վարագի գյուղական տներից մեկը։ Այսօր մենք աղոթում ենք Սուրբ Ներսես Շնորհալու «Հավատով խոստովանիմ» աղոթքի 13-րդ ժամից. Երկնավոր Թագավոր, շնորհիր ինձ Քո արքայությունը, որ խոստացել ես Քո սիրելիներին, և զորացրու սիրտս՝ ատելու մեղքը, սիրելու միայն Քեզ և կատարելու Քո կամքը։ Ողորմիր Քո բոլոր արարածներին և ինձ։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկար՝ Լունա և Գրեգորի Բեյլերյան, 2023 թ.
Արմոդոքսի այսօրվա համար. ինձ համար բովանդակալիցը լավ է
«Հույս»-ը Ֆրանցիսկոս Պապի ինքնակենսագրության վերնագիրն է: Անցած Մեծ պահքի ընթացքում ես որոշեցի կարդալ այս գիրքը՝ որպես Զատկի տոնին ընդառաջ իմ հոգևոր կյանքը հարստացնելու ծեսի մի մաս: Ինձ որոշ ժամանակ պահանջվեց գիրքն ավարտելու համար, ոչ թե այն պատճառով, որ այն երկար էր կամ ձանձրալի: Իրականում, հակառակն էր: Ես գտա, որ գիրքը ամեն ինչ էր, բացի ձանձրալի լինելուց, և երբ կարդում էի 300 էջերը, չէի նեղվի, եթե այն ավելի երկար լիներ: Գիրքը բովանդակալից էր: Գիտեք, չէ՞, թե ինչ է նշանակում բովանդակալից: Ավելորդը հեռացված է, և յուրաքանչյուր պատառը սնուցող է: Դուք ցանկանում եք վայելել համը, ուստի ժամանակ եք տրամադրում այն ընթերցելուն:
Ֆրանցիսկոս Պապի կյանքը բովանդակալից էր: Նա պարզ մարդ էր, որից հեռացված էր ամեն ավելորդը, այնպես որ յուրաքանչյուր խոսք սնուցող էր: Դուք չէիք շտապում ավարտել այդ հոգևոր ճաշկերույթը:
Պապ ընտրվելուց չորս օր առաջ արքեպիսկոպոս Բերգոլիոն գրել է. Մտածելով հաջորդ պապի մասին. մի մարդ, ով Հիսուս Քրիստոսի հանդեպ խորհրդածության և երկրպագության միջոցով օգնում է Եկեղեցուն դուրս գալ իրենից դեպի գոյաբանական ծայրամասեր, որն օգնում է նրան լինել պտղաբեր մայր, որը կյանք է ստանում «ավետարանելու քաղցր և մխիթարական ուրախությունից»: (էջ 187, Հռոմ, 9 մարտի, 2013 թ.)
Երբ կարդում եք այսքան բովանդակալից մի բան, չեք կարող պարզապես կուլ տալ այն: Պետք է ծամել, հասկանալ տարբեր համերը, խորհել և կիրառել սեփական կյանքում: Բովանդակալից լինելը լավ բան է: Ֆրանցիսկոս Պապը մեզ շատ բան տվեց մտածելու իր համեստ կյանքի միջոցով, որով նա ապրեց: Նա հաստատուն էր և կենտրոնացած Ավետարանի վրա: Դա այն էր, ինչին նա հավատում էր, այն ձևը, որով նա ապրեց և մահացավ: Նա մեզ բոլորիս տվեց շատ բան՝ խորհելու և յուրացնելու համար: Մենք սնվեցինք նրա խոսքերով և գործերով:
Աղոթենք: Երկնավոր Հայր, մենք շնորհակալություն ենք հայտնում Քեզ Քո ծառա Նորին Սրբություն Ֆրանցիսկոս Պապի կյանքի համար: Թող որ մենք նրա հիշատակը վառ պահենք մեր սրտերում՝ թույլ տալով, որ նրա օրինակը սնուցի մեր հոգիները Քո Սիրով: Ամեն ինչում մենք փառաբանում ենք Քեզ՝ Որդու և Սուրբ Հոգու հետ միասին, այժմ և հավիտյանս հավիտենից: Ամեն:
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/04/Meaty.jpg11251125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-04-23 00:01:412025-04-22 22:06:43Բովանդակալիցը ընդունելի է. Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ֆրանցիսկոս Պապ
Խաչքարերը զարդարում են հայկական եկեղեցիները, վանքերը և Հայաստանի բնապատկերը։ Դրանք վեհ են ու խոսուն։ Շատերը կարելի է ընթերցել որպես երկնքին և հավերժությանը ուղղված քարտեզ։
Խաչքար բառացիորեն նշանակում է «խաչ ունեցող քար»։ Մեծ, սովորաբար ուղղանկյունաձև, մոտ վեց-յոթ ոտնաչափ բարձրություն և երեք ոտնաչափ լայնություն ունեցող քարի վրա փորագրված են Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանին նվիրված անձի հավատքն ու վճռականությունը արտացոլող պատկերներ։ Այս քարերը գոյատևել են և հարյուրավոր, նույնիսկ հազար տարի շարունակ պատգամներ են փոխանցել։
Կենտրոնական փորագրությունը խաչ է՝ զարդարված ոլորուններով և նախշերով, որոնք պատկերում են տարբեր աստվածաբանական հասկացություններ կամ եկեղեցական խորհրդանիշներ։ Գոշավանքում գտնվող մի խաչքար հատկապես խոսուն է։ Գոշը Հայաստանում կրթության օջախ էր, և որպես այդպիսին՝ այնտեղի խաչքարը վեր է խոյանում՝ պատմելու երկինք-երկիր կապի մասին։ Այս փորագրության մեջ երկիրը որպես մեծ գունդ պատկերված տեսնելը կարող է անսովոր չթվալ, մինչև չիմանաք, որ այս քարը փորագրվել է 6-րդ դարում. Եվրոպայում Ինկվիզիցիայից մոտ 600 տարի առաջ հայերն արդեն հասկացել էին, որ երկիրը կլոր է, և մերժել էին տափակ երկրի գաղափարը։
Խաչքարերի վրայի պատգամները բազմազան են ու բազմաբնույթ։ Այնուամենայնիվ, ամենամեծ պատմությունը, որը հաճախ մոռացվում է, այն է, որ խաչքարը պատկերում է հարություն և հաղթանակ։ Յուրաքանչյուր խաչ, առանց բացառության, և հատկապես յուրաքանչյուր խաչքար Հիսուս Քրիստոսի պատմությունն է։ Առանց Քրիստոսի խաչքարը իմաստ չունի, ավելին՝ առանց Հիսուս Քրիստոսի խաչը պարզապես երկու ուղղահայաց գիծ է։
Մենք գտնվում ենք Խաչի երկու տոների՝ Խաչվերացի և Վարագա Խաչի միջև։ Խաչը Հիսուս Քրիստոսի կողմից սահմանվում է որպես տանջանքի գործիք, որն այժմ վերածվել է հաղթանակի խորհրդանիշի։
Այո՛, խաչքարը զարդարում է հայկական բնապատկերը, և այդ դեկորատիվ տեսքով այն մշտական հիշեցում է եղել ժողովրդին ատելության հանդեպ սիրո և չարի հանդեպ բարու հաղթանակի մասին։ Պատմության եզրին ստոիկաբար կանգնած խաչքարը՝ որպես հույսի մշտաներկա պատգամաբեր, անդադար վկան է այն իրողության, որը հիմնարար է եղել ժողովրդի գոյատևման համար։
Պատկերացրեք մի ժողովուրդ, որը շրջվել է իր ճանապարհին, և ամենուր, ուր նայել է, հիշեցվել է հավերժականի հանդեպ հույսի մասին և Քրիստոսի միջոցով միացել է Աստվածայինին։ «Եթե Աստված մեր կողմն է, ո՞վ կարող է լինել մեր դեմ» (Հռոմեացիս 8:31)։
Վաղը մենք կդիտարկենք մի յուրահատուկ խաչքար, որը զարդարում է Վարագի գյուղական տներից մեկը։ Այսօր մենք աղոթում ենք Սուրբ Ներսես Շնորհալու «Հավատով խոստովանիմ» աղոթքի 13-րդ ժամից. Երկնավոր Թագավոր, շնորհիր ինձ Քո արքայությունը, որ խոստացել ես Քո սիրելիներին, և զորացրու սիրտս՝ ատելու մեղքը, սիրելու միայն Քեզ և կատարելու Քո կամքը։ Ողորմիր Քո բոլոր արարածներին և ինձ։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկար՝ Լունա և Գրեգորի Բեյլերյան, 2023 թ.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/09/DSC03770.jpg999659Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-09-26 00:01:232024-09-25 15:50:40Խաչքարի քրիստոնեական պատգամները
Քաղաքական վիրավորանքները հանկարծակի ընդհատվեցին այս հանգստյան օրերին՝ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի դեմ մահափորձի պատճառով։ Նախընտրական հանրահավաքի ժամանակ մահափորձ իրականացնողի արձակած գնդակը վիրավորեց թեկնածու Թրամփի ականջը՝ ստիպելով երկրին և աշխարհին հարց տալ. ինչպե՞ս սա կարող էր պատահել, և ինչո՞ւ սա տեղի ունեցավ։
Մտքովս անցան երրորդ դասարանի տարիները. վառ հիշում եմ ուսուցչուհուս՝ տիկին Ֆարիսին, որը շտապում էր դասարան՝ ասելով. «Երեխանե՛ր, գլուխները դրեք սեղանին և աղոթեք։ Նախագահ Քենեդին սպանվել է»։ Ոչ, մենք եկեղեցական դպրոցում չէինք, և այո՛, նա մեզ խնդրեց աղոթել հանրային դպրոցում՝ առանց որևէ հակազդեցության։ 1963 թվականն էր, և մենք նոր էինք վերականգնվում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից, Կորեական պատերազմից, Մաքքարթիի դարաշրջանից և պատրաստվում էինք մուտք գործել անորոշության ժամանակաշրջան՝ Մալքոլմ Իքսի, Մարտին Լյութեր Քինգ կրտսերի, Ռոբերտ Քենեդիի սպանություններով և նախագահներ Ֆորդի ու Ռեյգանի դեմ մահափորձերով։ Վիետնամը, Իրանը, Լիբանանը, Իրաքը, Եթովպիան, Կամբոջան, Բոսնիան դարձան մեր աշխարհի ներսում գտնվող աշխարհներ, որտեղ հակամարտություններն ու պատերազմները մեր լրահոսի մաս դարձան՝ հնարավորություն տալով մեզ կարծիք հայտնել՝ առանց երբևէ լիովին հասկանալու նրանց ցավն ու տառապանքը։ Ահա անցել են տասնամյակներ, և մենք կրկին բախվում ենք մահափորձի և գլոբալ պատերազմների ու ցեղասպանությունների հետևանքով ամեն օր զոհվող հազարավոր մարդկանց իրականությանը։
Աշխարհը արագ է փոխվում՝ երբեմն մարմնին ներխուժող գնդակով, երբեմն էլ երկիր ներխուժող զորքերով։ Հույս գտնելը և ավելի պայծառ վաղվա օրվա հանդեպ հավատը երբեմն, ավելի ճիշտ՝ հաճախ, դժվար է թվում, եթե ոչ անհնար։ Հույսն է, որ մեզ ստիպում է շարունակել երազել ավելի լավ վաղվա մասին։
Այս շաբաթ մեր եկեղեցիներում ընթերցվող Ավետարանը Մատթեոսի 18-րդ գլխից է, որտեղ Հիսուսը հրավիրում է իր աշակերտներին պատկերացնել Աստծո արձագանքը մեր տեսած բռնությանը։ «Ի՞նչ եք կարծում,- հարցնում է Նա,- եթե մեկը հարյուր ոչխար ունենա, և նրանցից մեկը մոլորվի, մի՞թե չի թողնի իննսունինը ոչխարներին և չի գնա լեռները՝ փնտրելու մոլորվածին։ Եվ եթե պատահի, որ գտնի այն, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, նա ավելի կուրախանա դրա համար, քան այն իննսունինի համար, որոնք չէին մոլորվել։ Այդպես էլ ձեր երկնավոր Հոր կամքը չէ, որ այս փոքրիկներից մեկը կորչի»։
Աստված ողորմած է։ Նրան տխրեցնում է մեր՝ ներդաշնակ ապրելու անկարողությունը, և Նա հավերժ հույս ունի մեր վերադարձի, միմյանց հասկանալու և սիրո պատվիրանի ներքո ապրելու համար։
Մենք աղոթում ենք տուժածների և աշխարհում տիրող իրավիճակի համար, աղոթում ենք հույսի համար, որպեսզի կարողանանք շարունակել երազել։
Աղոթենք. «Տե՛ր Հիսուս, մարդկության հույս, պահպանիր հույսը իմ մեջ, երբ տեսնում եմ ինձ շրջապատող չարիքը։ Զորություն տուր նրանց, ովքեր տուժել են չարի գնդակներից ու ռումբերից, որպեսզի նրանք կարողանան հաղթահարել իրենց առջև ծառացած խոչընդոտները և շարունակեն երազել ավելի լավ վաղվա մասին։ Ամեն»։
Շապիկի լուսանկար՝ Envato Elements
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/07/hula-hoop-friends-girls-playful-nature-offspring-c-2023-11-27-05-17-26-utc-scaled.jpg12802560Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-07-15 00:01:052024-07-14 22:09:05Հույս բռնության մեջ
Մեր կրթական գործընթացի ինչ-որ փուլում՝ տարրական կամ միջին դպրոցում, մենք սովորում ենք պարզ նախադասության տարրերը։ Այն ունի ենթակա և ստորոգյալ, երբեմն էլ՝ լրացում։ Լրացումը գոյական կամ դերանուն է, որի վրա տարածվում է ստորոգյալի գործողությունը։ Մեր քննարկման համար «Մայրերը ծնում են երեխաներ», «Հայրերը սիրում են երեխաներ» և «Ծնողները մեծացնում են երեխաներ» նախադասությունները պարզ օրինակներ են, որտեղ ունենք ենթակա՝ մայր, հայր, ծնող, ստորոգյալ՝ ծնել, սիրել, մեծացնել, և ընդհանուր լրացում՝ երեխաներ։ Այս լրացման յուրահատկությունն այն է, որ այն նաև սահմանում է ենթակաները։ Առանց երեխաների՝ մայր, հայր և ծնող բառերը կորցնում են իրենց իմաստը։
Այսօր երեխաները երբեմն դառնում են մոռացված տարրեր ոչ թե նախադասությունների, այլ կյանքի մեջ։ Մենք լսում ենք հայտնի մարդկանց մասին, որոնք սիրահարվում և բաժանվում են, իսկ նրանց երեխաները այդ պատմության մեջ դառնում են ընդամենը ծանոթագրություն, եթե ընդհանրապես հիշատակվում են։ Մեզ անհանգստացնում են ընտանեկան բռնության դեպքերը, որոնցում կենտրոնանում ենք ամուսնու նկատմամբ դրսևորված վայրագության վրա՝ առանց ուշադրություն դարձնելու երեխաների վրա դրա ունեցած ազդեցությանը։ Քաղաքական գործիչները՝ նախագահներ, վարչապետներ և սենատորներ, պատերազմներ են հայտարարում և մարտերի մեջ մտնում, որոնք ծանր հետևանքներ են ունենում երեխաների համար, ներառյալ նրանց, ովքեր որպես զինվոր են օգտագործվում։
Հիսուսը արագորեն փոխում է սցենարը. «Թո՛ւյլ տվեք երեխաներին գալ ինձ մոտ, որովհետև նրանցն է Երկնքի Արքայությունը» (Մատթեոս 19)։ Նկատե՛ք, երեխաները ենթականերն են, իսկ Հիսուսը՝ լրացումը։ Բայց սա քերականության դաս չէր, այլ Աստծո համար երեխաների առաջնահերթության մասին դաս։ Հիսուսն ասում է մեզ, որ նրանց հրեշտակները տեսնում են Աստծո երեսը (Մատթեոս 18)։
Ասում են, որ խրամատներում աթեիստներ չկան։ Խրամատը գետնի մեջ փորված տեղ է, որն օգտագործվում է զինվորների կողմից՝ որպես թշնամու կրակից պաշտպանվելու ապաստարան։ Այս արտահայտությունը փոխաբերական իմաստով հուշում է, որ ծայրահեղ վախի կամ մահվան սպառնալիքի ժամանակ մարդիկ դիմում են բարձրյալ ուժին։ Այլ կերպ ասած՝ մահվան աչքերին նայելիս նույնիսկ աթեիստն է ընդունում Աստծո գոյությունը։
Տարիներ առաջ ես բացահայտեցի ևս մեկ վայր, որտեղ աթեիստներ չկան։ Այն գիշեր, երբ ծնվեց իմ առաջին երեխան, հասկացա, որ ծննդաբերական սրահներում ևս աթեիստներ չկան։ Երբ նայում եք կյանքի աչքերին՝ իր ամենանուրբ ու նորաստեղծ վիճակում, գիտակցում եք, որ ձեր զգացմունքների անկումը կապ է ձեզանից վեր մի բանի հետ։ Թղթից ավելի բարակ եղունգների մանրուքները վկայում են, որ կյանքը ամեն ինչ է, բացի պատահականությունից։
Այդ առաջին փորձից հետո ես մի քանի անգամ ստուգեցի այդ տեսությունը։ Նույն եզրակացությունը. ծննդատներում աթեիստներ չկան։ Եվ չկա հույսի ու սիրո ավելի մեծ պատգամ, քան երեխաները։
Մենք աղոթում ենք արքեպիսկոպոս Հովնան Տերտերյանի «Աղոթքներ երեխաների համար» գրքից. Տե՛ր, իմ Աստված, Դու ստեղծեցիր աշխարհը՝ ցերեկն ու գիշերը, երկինքն ու երկիրը, ջրերն ու ցամաքը, աստղերն ու լուսինը, ծառերն ու ծաղիկները։ Թող իմ աղոթքը լինի աշխարհի խաղաղության կոչ, որպեսզի մենք կարողանանք գնահատել և գրկել Քո փառահեղ արարչագործությունը։ Ամեն։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/06/DALL·E-2024-06-18-18.56.00-new-born-baby-and-dad-examining-fingers-in-Van-Gogh-style.png10241024Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2024-06-19 00:01:342024-06-18 19:04:40Երեխաներ. ավելին, քան քերականության դաս
Next 789 — April 6, 2024 — Easter brings hope for the suffering. Fr. Vazken shares thoughts on connecting the message of hope with the war in Gaza, the total solar eclipse, Fr. Yeremia’s 5 to 6 apples and the closing of St. Peter Armenian Church (the roots of Epostle). Eclipse St. Peter Youth Ministry (story)
St. Peter Page — seek and you shall find Jethro Tull
Produced by Suzie Shatarevyan for http://Epostle.net Subscribe and listen on demand on your favorite pod-catcher!
We’re on Pandora, Spotify and Apple Podcasts
Եղիշե Չարենցը 20-րդ դարի հայ գլխավոր բանաստեղծն էր։ Նա ապրել և իր ստեղծագործությունները գրել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից, Ցեղասպանությունից հետո և Հայաստանում կոմունիզմի տարիներին, և քաղաքական դրդապատճառներով բանտարկվել է։ Այդ մթության մեջ նրա պոեզիան արտացոլում էր իր շրջապատի գեղեցկությունը՝ Հայաստան կոչվող փոքրիկ հողակտորի վրա։
Չարենցը գրել է. «Իմ ամբողջ կյանքում իմ անհնարին նպատակը եղել է մի երգ ավարտելը՝ երեխաներին հմայելու համար»։ Նա այս տողերը գրել է իր ընկերոջը և գրչակից ընկերոջը՝ Ավետիք Իսահակյանին, այն բանից հետո, երբ հարևան խցում լսել է, թե ինչպես է բանտարկյալը երգում Իսահակյանի երգերից մեկը։
Տգեղության մեջ «հմայիչ երեխաներ» ունենալը լավատեսությամբ լցվելուց կամ դրական մնալուց ավելին է. դա նոր կյանքի կարևորությունը գիտակցելն ու հույսը փոխանցելն է։
Մրմնջացեք նոր օրվա երգը այն բառերով, որոնք խոսում են Ձեր սրտի հետ։
Այսօրվա մեկ րոպեն՝ ձմեռային ժամանակի մասին։
Հավելում. Վերոնշյալ տողերը շարունակվում են այսպես՝ «ինչպես բոլոր սրտերը արագանում են Ձեր սրտի ռիթմով»։
Շապիկ. Երեխաները քարանձավի դրսում, 2023 թ., Հայր Վազգեն
