Դա չափազանց հեշտ է

Հայոց ուղղափառությունը՝ այսօր. չափազանց հեշտ է

Սուրբ Գիրքը պատմում է, որ առաջին դարի կրոնական վերնախավը մշտապես փորձում էր Հիսուսին թակարդը գցել՝ ստիպելով Նրան հակասել Իր իսկ խոսքերին։ Նրանց թակարդներն ապարդյուն էին. Հիսուսի պատասխանները նրանց հարցերին միշտ դիպուկ էին և նրանց (իսկ այսօր՝ նաև մեզ) թողնում էին նոր մտորումների առջև։ Այդպես էր նաև Մարկոսի Ավետարանի (12-րդ գլուխ) այս դրվագում։

Նրանք մոտեցան Հիսուսին, սակայն այս անգամ նախապես փորձեցին շողոքորթությամբ շահել Նրա համակրանքը. «Վարդապե՛տ, գիտենք, որ ճշմարիտ եք և Աստծու ճանապարհը ճշմարտությամբ եք ուսուցանում, և ոչ մեկի աչքին չեք նայում, որովհետև մարդկանց աչառություն չեք անում»։ Սա, հավանաբար, Հիսուսի համար առաջին ազդանշանն էր, որ դրան հետևելու է թակարդը։ Նրանք հարցրին. «Օրինավո՞ր է կայսրին հարկ տալ, թե՞ ոչ. տա՞նք, թե՞ չտանք»։

Մարկոսը գրում է. «Հիսուսը գիտեր նրանց կեղծավորությունը և ասաց. «Ինչո՞ւ եք ինձ փորձում։ Ինձ մի դինար բերեք, որ տեսնեմ»։ Նրանք բերեցին դրամը, և Հիսուսը հարցրեց. «Ո՞ւմ պատկերն է սա և ո՞ւմ մակագրությունը»։

«Կայսրինը»,- պատասխանեցին նրանք։ Այն ժամանակ Հիսուսը նրանց ասաց. «Կայսրինը կայսրին տվեք, իսկ Աստծունը՝ Աստծուն»։ Եվ նրանք զարմացան Նրա վրա։

Այս մեկ նախադասությամբ Հիսուսը շարունակում է զարմացնել սերունդներին մինչ օրս։ «Կայսրինը կայսրին տվեք, իսկ Աստծունը՝ Աստծուն» արտահայտությունը հիմք է հանդիսանում այնպիսի հասկացությունների համար, ինչպիսին է Եկեղեցու և պետության տարանջատումը։

Չափազանց հեշտ է մեջբերել Հիսուսի այս միակ նախադասությունը և պնդել, թե որպես Եկեղեցի կամ հավատացյալ ժողովուրդ՝ մենք պետք է հեռու մնանք քաղաքականությունից։ Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս հայոց ուղղափառության պատմությունը, ամեն ինչ փոխկապակցված է, և Հիսուսը, անշուշտ, այս խոսքերն ասելով՝ չէր ձգտում հեռանալ առօրյա կյանքի իրողություններից։

Ամեն ինչ միմյանց հետ կապված է կյանքի համընդհանուր ցանցում։ Տնտեսագիտությունը մեզ տալիս է Աստվածաշունչ գնելու միջոցներ, Աստվածաշունչը սահմանում է մեղքը, իսկ հոգեբանությունը փորձում է նվազեցնել այն։ Ֆիզիկան բացատրում է այն կառուցվածքային տարրերի շարժումը, որոնք քիմիան և կենսաբանությունը վերածում են ֆիզիկական իրողությունների, արվեստը դրանք ներկայացնում է գաղափարներ արտահայտող ձևերով, որոնք էլ ձևավորում են գաղափարախոսություններ, որոնք փիլիսոփայությունը վերլուծում և քննում է։ Քաղաքականությունը ստեղծում է համակարգեր՝ այդ գաղափարախոսությունները կազմակերպելու համար, իսկ կրոնը կոչված է ապահովելու բաշխման արդարությունը՝ հավակնելով կապ ունենալ արդարության ավելի բարձր ըմբռնման հետ։

Այո՛, ամեն ինչ փոխկապակցված է։ Չափազանց հեշտ է ձևացնել, թե իրականությունը զուրկ է հոգևորությունից, կամ թե կրոնական կառույցները մտահոգված չեն իրենց համայնքով և աշխարհով։ Եկեղեցու և պետության տարանջատումը չի նշանակում, որ հոգևորականները չպետք է կամ չեն կարող մեկնաբանել քաղաքական իրողությունները։ Ընդհակառակը, հենց նրանք են, որ կարող են այդ իրողությունները համապատասխանեցնել ինքնության և պատասխանատվության ավելի բարձր ըմբռնումներին։

Հիսուսի համար հեշտ չէր այս հայտարարությունն անելը։ Վաղը մենք կշարունակենք, իսկ այսօր աղոթում ենք. «Ո՛վ Կենդանության Շունչ, Դու, որ շարժվում ես գալակտիկաների զարկերակում և մարդկային մեկ սրտի հանգիստ ռիթմի մեջ, բացիր աչքերս դեպի այն սուրբ թելը, որ կապում է ողջ արարչագործությունը։ Ամեն»։