Պահքի բաղադրատոմս

Բաղադրատոմս #31 – Լոլիկով և հացով ապուր

Մեծ պահքի 31-րդ օրը՝ Աստծո զորությունը

Այսօր մենք շարունակում ենք անիրավ դատավորի մասին դասերը՝ հասկանալու համար Աստծո պատասխանը մեր աղոթքներին։ Արդյո՞ք Աստված պատասխանում է աղոթքին։ Ինչպե՞ս։ Արդյո՞ք աղոթքն այնքան զորեղ է, որքան ասում են։ Այն փոխո՞ւմ է Աստծո կամքը։

Երեկ մենք անդրադարձանք չարիքի խնդրին։ Անշուշտ, մենք բոլորս աղոթում ենք բարու համար և ընդդեմ չարիքի. լինի դա մեր, թե ուրիշների համար, այս աղոթքը ծանոթ է մեզ բոլորիս։ Առնվազն մենք բոլորս էլ արտաբերել ենք «Խաղաղություն երկրի վրա» արտահայտությունը՝ որպես մարդկության դարավոր աղոթք։ Այնուամենայնիվ, չարիքը շատ իրական է այս աշխարհում։ Իրականում, մենք տեսնում ենք չարիքի մեծ ներկայությունը։ Եթե Աստված ամենազոր է, ինչո՞ւ Նա չի վերացնում չարիքը։ Եթե Աստված ամենասիրող է, ինչո՞ւ է թույլ տալիս, որ չարիքը գոյություն ունենա։ Ինչո՞ւ է Նա հանդուրժում ատելությունը։ Ինչո՞ւ կա նախապաշարմունք։ Ինչո՞ւ կան պատերազմներ։ Ինչո՞ւ կան հիվանդություններ։ Ինչո՞ւ կա չարիք։

Մեր եկեղեցու հայրերը խորհրդածել են այս հարցի շուրջ և որպես պատասխան՝ մեր ուշադրությունը հրավիրել Քրիստոսի խաչի վրա։ Իրականում, այդ առաջին Ավագ ուրբաթ օրը՝ ոչ թե չար, այլ Ավագ ուրբաթ, մենք տեսնում ենք, որ Աստծո Որդին ինքն էլ զերծ չէ չարիքից։ Աստված թույլ չտվեց, որ չարիքը չդիպչի Իր Որդուն։ Եթե Աստված թույլ է տալիս այս չարիքը, արդյո՞ք դա Նրան անզոր է դարձնում։ Արդյո՞ք դա նվազեցնում է Նրա զորությունը։ Մենք ասում ենք, որ Նա ամենազոր է, ասում ենք, որ Նա ամենակարող է, ուստի ինչո՞ւ Նա չի կանգնեցնում չարիքը։ Միգուցե այն պատճառով, որ մենք չենք կարողանում հասկանալ Աստծո իրական բնույթը։

Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչը մեզ ասում է, որ Աստված սեր է։ Մաթեմատիկական շատ պարզ հավասարման միջոցով (ա=բ; բ=ա) նա թույլ է տալիս մեզ տեսնել, որ Աստված Սեր է, հետևաբար՝ Սերը Աստված է։ Մաքուր սերը Աստծո այդ դրսևորումն է։ Բայց մենք խոսում ենք հասկացությունների մասին. Աստված, Սեր, ի՞նչ են նշանակում այս բառերը։ Սուրբ Ներսես Շնորհալին իր աստվածաբանորեն հարուստ «Առավոտ լուսո» շարականում մեզ առաջարկում է այն բանալին, որը կբացի Կյանքի, Սիրո և Աստծո մեծագույն խորհուրդը։ Այս շարականում, որը նա նվիրում է լույսին և լույսի աղբյուրին, Շնորհալին գրում է. «Սիրո անունը Հիսուս է»։ Երբ մենք հասկանում ենք, որ Աստված սեր է, և սիրո անունը Հիսուս է, մենք սկսում ենք հասկանալ, որ խաչելությունը հավասարման մի մասն է, բայց ոչ վերջը։ Հիսուս հարություն առավ։ Նա հաղթեց մահը, Նա հաղթեց չարիքը, ուստի Աստծո աչքերում դա միայն հարթակ է։ Դա ընդամենը մեկ քայլ է՝ անհրաժեշտ քայլ իսկական սերը հասկանալու համար։

Մեզանից յուրաքանչյուրը, ով բախտ է ունեցել զգալու սերը, գիտի, որ այն իր գինն ունի։ Սիրո հետ կապված որոշակի ցավեր կան։ Արդյո՞ք դա մեզ զրկում է լինելու այն ամենը, ինչ կարող ենք լինել։ Արդյո՞ք դա որևէ կերպ խանգարում է մեզ արտահայտելու և զգալու իսկական սերը։ Ընդհակառակը։ Իրականում, այն հարստացնում է սիրո փորձառությունը։ Այնքան, որ եթե մենք նայենք Զատկի դատարկ գերեզմանին, այն արժեքավոր է և հաղթանակի իսկական դատարկ գերեզման է միայն խաչելության համատեքստում։ Այսինքն՝ առանց խաչելության դուք երբեք չեք կարող զգալ հարությունը։ Եվ հենց այստեղ է չարիքի բանալին։

«Արդյո՞ք Աստված անզոր է չարիքի հանդեպ» հարցի պատասխանը հետևյալն է՝ անշուշտ ոչ։ Աստված սեր է։ Եվ դա է զորության զորությունը, դա է լույսի լույսը։ Դա ճշմարիտ Աստծո ճշմարիտ Աստվածն է։ Դա է իրական զորությունը, այնպես չէ՞։ Քանզի Նա լուսավորում է խավարը, Նա ուժ է տալիս տկարներին։ Այն թույլ է տալիս մեզ կանգնել խաչելության դիմաց և իմանալ, որ մենք երբեք մենակ չենք, և որ մեզանից յուրաքանչյուրի համար կա դատարկ գերեզման։ Մեզանից յուրաքանչյուրի համար կա հաղթանակ։ Յուրաքանչյուր խաչելության համար կա հարություն։

Մեծ պահքի այս ուղևորության սկզբից ի վեր մենք կոչված ենք մեր մտածելակերպը մտքից տեղափոխելու դեպի սիրտ։ Ինչպես հիշեցնում է Սուրբ Ներսես Շնորհալին. «Պահապան դիր իմ սրտին, որպեսզի այն չար բան չմտածի»։ Ոչ թե «իմ ուղեղին», այլ «իմ սրտին»։ Հենց այդ կետից է, որ մենք սկսում ենք զարգացնել մեր սերը։ Մեր սրտից։ Իհարկե, սիրտը կարող է կոտրվել։ Այդ սիրտը ռացիոնալ չէ, բայց սերն էլ ռացիոնալ չէ։ Սերը ճշմարիտ է։ Սերը դուրս է գալիս ռացիոնալության սահմաններից։ Այն մեզ տալիս է Աստծո հետ միավորվելու անվերջ հնարավորություն։ Դուք չեք կարող ռացիոնալացնել խաչելությունը, բայց կարող եք հասկանալ, որ մի Հայր, իր արարածների հանդեպ ունեցած սիրուց դրդված, կտար ամեն ինչ՝ նույնիսկ Իր Որդուն՝ իմանալով, որ ի վերջո Իր արարածը նույնպես մասնակից է դառնում հարության հնարավորությանը, այս աշխարհի բոլոր սարսափելի չարիքների նկատմամբ լիակատար հաղթանակին։ Այստեղ է, որ Աստված պատասխանում է վերջնական աղոթքին։

Այսօր մենք եզրափակում ենք Սուրբ Պատրիկի աղոթքով, ով ապրել է 4-րդ և 5-րդ դարերում։ Սա կոչվում է Սուրբ Պատրիկի զրահ, քանի որ այն հայցում է Աստծո պաշտպանությունը շոշափելի և անտեսանելի վտանգներով լի աշխարհում։