Հուլիսի 7-ը Epostle.net-ում մեզ համար շատ հատուկ օր է: Հենց 2007 թվականի հուլիսի 7-ին մենք կազմակերպեցինք ներման օրվան նվիրված առաջին միջազգային համաժողովը՝ «Նրա կոշիկների մեջ» (In His Shoes) խորագրի ներքո, որին մասնակցում էին բանախոսներ Ռուանդայից, Հայաստանից և Մեքսիկայից: Այն ներառում էր միջոցառումներ, գիտնականների հետ քննարկումներ և յոթերի մարդկային շղթայի կազմում: Օրը թվային առումով գրվում էր որպես 7/7/7, ինչը համապատասխանում էր Պետրոսի հարցին Հիսուսի տված պատասխանին. «Տե՛ր, քանի՞ անգամ իմ եղբայրը մեղանչի իմ դեմ, և ես ներեմ նրան. մինչև յո՞թ անգամ»:
«Քեզ չեմ ասում՝ մինչև յոթ անգամ,- պատասխանեց Հիսուսը,- այլ՝ մինչև յոթանասուն անգամ յոթ» (Մատթեոս 18:21-22):
Իհարկե, թվերը երկրորդական են: Այսինքն՝ 7×77-ը պետք չէ հաշվել որպես 539, այլ որպես անհամարի կոդ: Հիսուսը դա ներկայացնում է որպես քրիստոնեական պատվիրան. ներե՛ք առանց սահմանափակումների: Ավելին, Նա հավաստիացնում է մեզ, որ Երկնային Հայրը ներում է մեր հանցանքները նույն չափով, որով մենք ներում ենք մեզ դեմ հանցանողներին:
Ներումը քրիստոնեության հիմնասյունն ու այցեքարտն է։ Այն առանցքային է աշխարհում խաղաղության և ներդաշնակության հասնելու համար Հիսուսի պատգամի զորությունը հասկանալու գործում։ Ամսաթիվը պարզապես հիշեցում է, մի միջոց՝ հիշելու, որ մեր միակ հույսը՝ լինի դա անհատական հարաբերություններում, թե համաշխարհային ներդաշնակության հասնելու համար, սիրո այս վերջնական զենքի մեջ է։
Այսօրվա մեկ րոպեն՝ ամառային ժամանակաշրջանի համար:
Ցանկանո՞ւմ եք ավելին իմանալ ներման վերաբերյալ միջազգային համաժողովի մասին: Այցելեք ստորև նշված հղումները:
Հայաստան կատարած այցելությանս վերջին երեկոյան նստած էի ու պատուհանից նայում էի մայրամուտին։ Սենյակս բավական բարձր էր, ինչը թույլ էր տալիս հիանալ Երևանի համայնապատկերով՝ Արարատ լեռան վեհաշուք ստվերի ներքո։ Ուղևորությանս ընթացքում հանդիպել էի մարդկանց, որոնք աշխատում էին տեխնոլոգիաների առաջնագծում։ Ժամանակ էի անցկացրել նրանց հետ, ովքեր մարտահրավեր էին նետում կարծրատիպերին և ձգտում էին լավագույնին՝ հանուն իրենց, իրենց ընտանիքների և իրենց երկրի բարօրության։ Օդում իրական հույս կար։
Հիշում եմ՝ պատուհանից դուրս էի նայում և աղոթում խաղաղության համար։ Դա պարզ ցանկություն էր. եթե այս փոքր, բայց հզոր երկիրը կարողանար խաղաղություն ունենալ, հրաշքներ տեղի կունենային։ Այն հրաշքները, որ մենք կտեսնեինք, չէին լինի արտաքին աղբյուրից, այլ կգային ներսից, եթե միայն խաղաղություն լիներ։ Դա հնարավոր էր. արդեն գրեթե 30 տարի էր, ինչ այս երկիրը, որը ճաշակել էր դարերի ճնշումներ, ջարդեր և նույնիսկ ցեղասպանություն, ապրում էր խաղաղության մեջ։ Ես նայում էի Երևանի երկնակամարին և գիտեի, որ մենք կտեսնենք լավագույն հրաշքները, եթե միայն խաղաղություն լիներ։
Այսօր առավոտյան Հայաստանից մի ընկեր զանգահարեց ինձ։ Մեր զրույցի ավարտին նա ասաց. «Եթե միայն խաղաղություն ունենանք, մենք ամեն ինչի ընդունակ կլինենք, կարող ենք ձգտել լավագույնին և լինել լավագույնը։ Եթե միայն խաղաղություն ունենանք»։ Կարծես իմ մի քանի տարվա վաղեմության աղոթքը ձայնագրված լիներ և հնչեր իմ ընկերոջ ձայնով։ Սակայն նրա աղոթքն ավելի արդիական էր և ավելի հրատապ հնչերանգ ուներ։
Հեռվից դժվար է հասկանալ ուրիշների ցավն ու տառապանքը։ Հայագիտության հիմնասյուներից մեկը ուրիշի տեղում հայտնվելու կոչն է։ Սա կարեկցանքի դրսևորում է, այսինքն՝ ուրիշների ցավն ու տառապանքը լիովին հասկանալու համար մենք պետք է նրանց տեղում լինենք։ Իսկ փոքր վարժությունները կարող են օգնել մեզ ճիշտ դիրքավորվելու հարցում։
Միացյալ Նահանգներում ապրողներս գուցե լիովին չհասկանանք Հայաստանում խաղաղության համար աղոթքի իմաստը, բայց կարող ենք պատկերացնել մի աշխարհ, որտեղ մշտապես ենթարկվում ենք Մեքսիկայի և Կանադայի հարձակումներին՝ այն աստիճան, որ օրեցօր ապրում ենք մեր անկախությունը պահպանելու անորոշությամբ։ Միգուցե այս օրինակն այնքան էլ արդար չէ՝ հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի չափերը, հզորությունն ու աշխարհագրությունը։ Դուք՝ Եվրոպայում, Աֆրիկայում կամ Մերձավոր Արևելքում ապրողներդ, որտեղ երկրներն իրար շատ ավելի մոտ են և փոխկապակցված, կարող եք պատկերացնել Շվեյցարիայի նման մի երկիր, եթե նրա շրջապատող հարևանները՝ Ֆրանսիան, Իտալիան, Ավստրիան և Գերմանիան, ունենային միայն մեկ նպատակ՝ ոչնչացնել այդ համեմատաբար փոքր երկիրը։
Եվ եթե դեռ դժվար է պատկերացնել, նստեք ձեր սեփական տանը՝ բնակարանում, և պատկերացրեք ձեր բոլոր հարևաններին՝ յուրաքանչյուրին, կողքի դռան և փողոցի մյուս կողմում, որոնք ցանկանում են միայն մեկ բան՝ ճնշել, հաղթել և ազատվել ձեզանից ձեր իսկ թաղամասում։
Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը կարեկցանքի կոչ է։ Սա նշանակում է հասկանալ, որ միակ իրական և ճշմարիտ հրաշքը, որի համար պետք է աղոթենք և աշխատենք, խաղաղությունն է։ Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը մեզ հնարավորություն է տալիս հասկանալու, իսկ երբ արդեն այդ կոշիկների մեջ ենք, պետք է քայլենք դեպի լուծում։
Տեղին է, որ այսօր մենք աղոթում ենք Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու աղոթքը. Տե՛ր, դարձրո՛ւ ինձ Քո խաղաղության գործիքը։ Որտեղ ատելություն է, թող սեր ցանեմ, որտեղ վիրավորանք՝ թող ներում շնորհեմ, որտեղ կասկած՝ թող հավատ ներշնչեմ, որտեղ հուսահատություն՝ թող հույս տամ, որտեղ խավար՝ թող լույս բերեմ, և որտեղ տխրություն՝ թող ուրախություն պարգևեմ։ Ո՛վ Աստվածային Վարպետ, շնորհի՛ր ինձ, որ ոչ թե մխիթարություն փնտրեմ, այլ մխիթարեմ, ոչ թե հասկացված լինել ձգտեմ, այլ հասկանամ, ոչ թե սիրված լինելու, այլ սիրելու ձգտեմ։ Քանզի տալով ենք ստանում, ներելով ենք ներվում, և մեռնելով ենք ծնվում հավերժական կյանքի համար։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկարը՝ Լունաբել Բեյլերյան, 2023 թ.
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/05/P0139.jpg6381000Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2026-05-11 00:10:262026-05-10 23:08:48Փորձեք այս կոշիկը ձեր չափսով
Արմոդոքսիան այսօրվա համար. Մոռացվածները, մաս 10 – Ինքնապատկեր
Վերջին տասը օրվա ընթացքում ես Ձեզ հետ կիսվել եմ մոռացվածների մասին մտորումներով՝ այն անհատների և մարդկանց խմբերի, որոնք գտնվում են լուսանցքում կամ անտեսանելի են մեզ համար։ Հիսուսը մոտեցավ այս մարդկանց՝ օրինակ ծառայելով մեզ բոլորիս, որպեսզի մենք էլ նույնն անենք։ Նա շեշտում է, որ իր գործողությունները պետք է կրկնօրինակվեն որպես աշակերտության պահանջ։
Վերջին ընթրիքի ժամանակ Նա լվաց աշակերտների ոտքերը և հետո ասաց նրանց. «Հասկացա՞ք, թե ի՞նչ արեցի ձեզ։ Դուք ինձ Վարդապետ և Տեր եք կոչում... Եթե ես, Տերս և Վարդապետս, լվացի ձեր ոտքերը, դուք էլ պարտավոր եք լվանալ միմյանց ոտքերը։ Քանզի ես ձեզ օրինակ տվեցի, որպեսզի դուք էլ անեք այնպես, ինչպես ես արեցի ձեզ»։
Տարիների ընթացքում հայ ծխականների, հատկապես երիտասարդների հետ աշխատելիս, ես մտահոգված եմ եղել Միացյալ Նահանգների մեծ «հալման կաթսայում» որպես հայեր դրական ինքնապատկեր ձևավորելու հարցով։ Իմ աշխատած գրեթե բոլոր հայերը Հայոց ցեղասպանության (1915-1923 թթ.) ժառանգներն են։ Դժվար է զարգացնել, մշակել և պահպանել դրական ինքնապատկեր, երբ մեծացել եք կորստի և մահվան պատմություններով։ Մեկուկես միլիոն հայեր սպանվեցին, և իրենց պատմական հայրենիքից բռնի տեղահանությունը ստեղծեց հայկական մեծ սփյուռքը։ Ցեղասպանությունից հետո ընկած ժամանակաշրջանի պատումը եղել է ինքնախղճահարության և զայրույթի լայնածավալ դրսևորումների պատում՝ ընդդեմ մի հոսանքի, որը խեղդում է ձայները։
Մի քանի տարի առաջ ես հայկական ծագում ունեցող դեռահասների մի խումբ հավաքեցի՝ նրանց էթնիկ ինքնության մասին դրական հարթության մեջ քննարկում ծավալելու համար։ Երկօրյա անկեղծ զրույցների ընթացքում նրանք հանգեցին «Նրա կոշիկների մեջ» կոչվող բանաձևին։ Ըստ էության, որպես հայ քրիստոնյաներ, մենք կոչված ենք օգնելու ուրիշներին կարեկցանքի և սիրո միջոցով։ Ավելին, քանի որ եղել է ժամանակ, երբ հայերը հավաքականորեն եղել են անօթևան, սոված և հալածված, հայերն ունեն յուրահատուկ տեսանկյուն՝ հասկանալու այսօրվա անօթևանների, սովածների և հալածվածների ցավն ու տառապանքը։ «Մենք քայլել ենք նրանց կոշիկների մեջ,- հայտարարեցին երիտասարդները,- հետևաբար, մենք գիտենք և կարեկցում ենք ուրիշների պայքարին»։
Ամիսը մեկ անգամ «Նրա կոշիկների մեջ» առաքելությունը հավաքում և կերակրում է անօթևաններին՝ իրենց գործողությունների միակ բացատրությունը համարելով այն, որ նրանք զգում են անօթևանների ցավը։ Բնական աղետներից տուժածներին, հիվանդներին ու տառապյալներին, և հատկապես ցեղասպանության այլ զոհերին օգնության ձեռք մեկնելը «Նրա կոշիկների մեջ» նախարարության կողմից իրականացվող բարեգործական աշխատանքների միայն մի մասն է։ Նրանք այլևս զոհեր չեն, այլ հաղթողներ, այնքան, որ նրանց բաժակը լիքն է բարությամբ։ Ուրիշների կոշիկների մեջ քայլելը մոռացվածների հանդեպ մոռացված դրդապատճառն ու արձագանքն է։
Այսօր աղոթում ենք, Տե՛ր, Դու իջար Երկնքից՝ մեր կոշիկների մեջ քայլելու, մարդկության ցավն ու տառապանքը զգալու համար։ Թող ես էլ ոգեշնչվեմ նույնն անելու, քայլելու ցավողների և հալածվածների կոշիկների մեջ։ Շնորհի՛ր ինձ ուժ և քաջություն՝ հետևելու Քո օրինակին։ Ամեն։
Հերթական հրաշալի առաքելությունը կայացավ։ Ապրիլին առաջին անգամ մասնակցող Ջոն Թաթոսյանն այնքան տպավորվեց մեր աշխատանքից, որ որոշեց հովանավորել առաջիկա ամիսներին։ Այս ամիս Ջոնը հովանավորեց մեր օգոստոսյան առաքելության ճաշը՝ մեր Ascencia-ի եղբայրներին և քույրերին հյուրասիրելով համեղ քյաբաբ, փլավ, աղցան, պանրով բորեկ և քաղցրավենիք՝ բուլղարական թխվածքաբլիթներ։ Նրան միացավ իր քույրը՝ Սոսի Միսիրլյանը եղբայր և քույր թիմը մեր անձնակազմի հետ միասին ջանասիրաբար աշխատեցին՝ պատրաստելու և մատուցելու համար։ Ժպիտներն անպակաս էին։
Մենք հաճելի ժամանակ անցկացրինք նաև Ascencia-ի անձնակազմի հետ, որոնք եկել էին տեսանկարահանելու մեր թիմի աշխատանքը։
Շնորհակալություն Ջոնին, Սոսիին և մեր բոլոր նվիրատուներին ու աղոթակիցներին։
Պատերազմ և խաղաղություն, մինչ աշխարհը պատրաստվում է ավելի ագրեսիվ հռետորաբանության։ Արդյո՞ք սա Պանդորայի արկղն է, թե՞ կա բռնությունը սիրով հաղթահարելու պատգամին վերադառնալու ուղի։ Կարեկցանքը՝ չափված կոշիկի չափսերով։ Մեր մեջ գտնվող բանտարկյալի տանջանքը։ Տեր Վազգենը խորհրդածում է «Հաջորդ քայլը» հաղորդաշարի 17-ամյակի և այսօրվա փոդքաստի նպատակի մասին։ Երաժշտությունը՝ Գոռ Մխիթարյանի «Հրաշք» ստեղծագործությունը Պրոդյուսեր՝ Սյուզի Շատարևյան, http://Epostle.net-ի համար Բաժանորդագրվեք և լսեք Ձեր նախընտրած փոդքաստ հարթակում։ Մենք հասանելի ենք Pandora, Spotify և Apple Podcasts հարթակներում։
Նկարչական պատկերում. Սյուզին և Տեր Վազգենը ձայնագրում են «Հաջորդ քայլը» հաղորդաշարը Epostle-ի ստեղծման սկզբնական շրջանում՝ Գլենդելի ստուդիայում
Հայաստան կատարած ուխտագնացության վերջին երեկոյան ես նստած էի իմ սենյակում և պատուհանից նայում էի մայրամուտին։ Սենյակը բավական բարձր էր, որպեսզի ինձ հնարավորություն տար տեսնելու Երևանի համայնապատկերը՝ Արարատ լեռան վեհաշուք ստվերի ներքո։ Ուղևորությանս ընթացքում ես հանդիպել էի մարդկանց, ովքեր աշխատում էին տեխնոլոգիաների առաջնագծում։ Ես ժամանակ անցկացրի նրանց հետ, ովքեր մարտահրավեր էին նետում նորմերին և գերազանցում էին՝ հանուն իրենց, իրենց ընտանիքների և իրենց երկրի բարօրության։ Օդում իրական հույս կար։
Հիշում եմ՝ նայում էի պատուհանից և աղոթում խաղաղության համար։ Դա պարզ մի ցանկություն էր. եթե այս փոքր, բայց հզոր երկիրը կարողանար խաղաղություն ունենալ, հրաշքներ կարող էին և կլինեին։ Այդ ժամանակ արդեն երեք տասնամյակ էր, ինչ այս երկիրը, որը ճաշակել էր դարերի ճնշումներ, ջարդեր, կոմունիզմ, տեղեկատվության սահմանափակում և նույնիսկ ցեղասպանություն, ապրում էր խաղաղության մեջ։ Ես նայում էի Երևանի երկնակամարին և գիտեի, որ մենք կտեսնենք լավագույն հրաշքները, եթե միայն խաղաղություն լիներ։
Մի քանի տարի անց, մի առավոտ Հայաստանից մի ընկեր զանգահարեց ինձ։ Մեր զրույցի վերջում նա ասաց. «Եթե միայն խաղաղություն ունենանք, մենք ամեն ինչ կարող ենք անել, կարող ենք ձգտել լավագույնին և լինել լավագույնը։ Եթե միայն խաղաղություն ունենանք»։ Նրա զանգը հիշեցրեց ինձ այդ գիշերվա իմ աղոթքի մասին։ Կարծես մի քանի տարի առաջվա իմ աղոթքը ձայնագրված լիներ և նորից հնչեր ինձ համար։ Նրա աղոթքն, այնուամենայնիվ, ավելի արդիական էր և ավելի հրատապ հնչերանգ ուներ։
Հեռվից դժվար է հասկանալ ուրիշների ցավն ու տառապանքը։ Արմոդոքսիայի հիմնական սկզբունքներից մեկը ուրիշների կոշիկների մեջ մտնելու կոչն է։ Սա կարեկցանքի արտահայտություն է, այսինքն՝ ուրիշների ցավն ու տառապանքը լիովին հասկանալու համար մենք պետք է քայլենք նրանց կոշիկներով։
Ահա մի փոքր վարժություն, որը կարող է օգնել մեզ հարմարեցնել մեր ոտքերը այդ կոշիկներին։ Մեզանից նրանք, ովքեր ապրում են Միացյալ Նահանգներում, գուցե լիովին չհասկանան Հայաստանում խաղաղության համար աղոթքը, բայց մենք կարող ենք սկսել՝ պատկերացնելով մի աշխարհ, որտեղ մենք անընդհատ ենթարկվում ենք Մեքսիկայի և Կանադայի հարձակումներին այն աստիճան, որ ապրում ենք մեր անկախությունը պահպանելու անորոշության մեջ՝ օրեցօր։ Հնարավոր է՝ օրինակն արդարացի չէ՝ հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի չափերը, հզորությունը և աշխարհագրությունը։ Դուք՝ Եվրոպայում, Աֆրիկայում կամ Մերձավոր Արևելքում գտնվողներդ, որտեղ երկրներն իրար շատ ավելի մոտ են և փոխկապակցված, կարող եք դիտարկել Շվեյցարիայի նման մի երկիր, եթե նրա հարևաններ Ֆրանսիան, Իտալիան, Ավստրիան և Գերմանիան ունենային միայն մեկ նպատակ՝ ոչնչացնել այդ համեմատաբար փոքր երկիրը։ Ցավոք, Ձեզ հարկավոր չէ պատկերացնել, պարզապես նայեք գոյություն ունեցող լարվածություններին՝ լինի դա Ուկրաինայի և Ռուսաստանի, Իսրայելի և պաղեստինցիների, Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև, Կոնգոյում, Սուդանում կամ Դարֆուրում առկա մշտական սպառնալիքներին և, իհարկե, Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև։
Իսկ եթե դեռ դժվար է պատկերացնել, նստեք Ձեր իսկ տանը՝ բնակարանում, և պատկերացրեք Ձեր բոլոր հարևաններին՝ յուրաքանչյուրին՝ հարևան դռան և փողոցի մյուս կողմում, որոնք ցանկանում են միայն մեկ բան՝ ճնշել, հաղթել և ազատվել Ձեզանից այդ թաղամասում։
Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը կարեկցանքի կոչ է։ Սա նշանակում է հասկանալ, որ միակ իրական և ճշմարիտ հրաշքը, որի համար պետք է աղոթենք և աշխատենք, խաղաղությունն է։ Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը մեզ հնարավորություն է տալիս հասկանալու, իսկ երբ արդեն այդ կոշիկների մեջ ենք, պետք է քայլենք դեպի լուծում։
Եկեք քայլենք դեպի այդ լուծումը՝ այսօրվա աղոթքով, որը պատշաճ կերպով վերցված է Ասսիզիի Սուրբ Ֆրանցիսկոսից. Տե՛ր, դարձրու ինձ Քո խաղաղության գործիքը։ Որտեղ ատելություն կա, թող սեր ցանեմ, որտեղ վիրավորանք՝ թող ներում շնորհեմ, որտեղ կասկած՝ հավատ, որտեղ հուսահատություն՝ հույս, որտեղ խավար՝ լույս, և որտեղ տխրություն՝ ուրախություն։ Ո՛վ Աստվածային Վարդապետ, շնորհիր ինձ, որ ոչ թե մխիթարվել փնտրեմ, այլ մխիթարել, ոչ թե հասկացվել, այլ հասկանալ, ոչ թե սիրվել, այլ սիրել։ Քանզի տալով է, որ ստանում ենք, ներելով է, որ ներվում ենք, և մահանալով է, որ ծնվում ենք հավերժական կյանքի համար։ Ամեն։
Շապիկի լուսանկարը՝ Լունաբել Բեյլերյան, 2023 Մի երիտասարդ աղջիկ քնած է, մինչ մայրը գորգեր է գործում
https://epostle.net/wp-content/uploads/2024/05/P0139.jpg6381000Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-05-13 00:01:412025-05-13 20:14:40Խաղաղության ձգտումներ՝ կարեկցանքի միջոցով
Արմոդոքսի՝ այսօրվա համար. Գալստյան շարքը՝ Նրա կոշիկների մեջ/Կարեկցանք
Այս օրվա համար նախատեսված սուրբգրային ընթերցումը Եբրայեցիներին ուղղված թղթի 13-րդ գլխից է. «Եղբայրսիրությունը թող մնա ձեր մեջ։ Մի՛ մոռացեք հյուրասիրությունը, որովհետև դրանով ոմանք անգիտակցաբար հրեշտակներ են հյուրընկալել։ Հիշե՛ք կապյալներին, իբր թե նրանց հետ կապված լինեք, և չարչարվողներին, քանի որ դուք էլ մարմնի մեջ եք։ Ամուսնությունը պատվական է ամենքի մոտ, և անկողինը՝ անպիղծ, իսկ պոռնիկներին ու շնացողներին Աստված պիտի դատի։ Ձեր վարքը թող առանց արծաթասիրության լինի. բավարարվե՛ք եղածներով, որովհետև Ինքն ասաց. «Քեզ չեմ լքի և քեզ չեմ թողնի»։ Այնպես որ, մենք համարձակությամբ ասում ենք. «Տերն է իմ օգնականը, և ես չեմ վախենա. ի՞նչ կարող է անել ինձ մարդը»»։
Մենք գտնվում ենք Ծննդյան պահքի ավարտին և Աստվածահայտնության տոնին ընդառաջ ընկած վերջին օրերում։ Եկեղեցին այս խոսքերով մեզ ուղղորդում է դեպի կարեկցանքի վրա հիմնված հավատքի հանձնառություն։ «Անգիտակցաբար հյուրընկալեցին հրեշտակներ» արտահայտությունը վերաբերում է օտարականի, պանդուխտի, գաղթականի և փախստականի կարիքների հանդեպ բաց լինելուն։ «Հիշեք կապյալներին, իբր թե նրանց հետ կապված լինեք» պատգամը կոչ է՝ օգնության ձեռք մեկնելու և կարեկից լինելու բանտարկյալների տառապանքներին։ Այլ կերպ ասած՝ սա կոչ է բարիք գործելու՝ ուրիշների տեղում լինելով, հասկանալով նրանց ցավն ու տառապանքը։ Սա է մեր հավատքի գործնական կիրառումը և, անշուշտ, կարևոր հիշեցում՝ Նոր տարվա շեմին։
Նոր տարին սկսելու համար ներկայացնում ենք Հայ Առաքելական Եկեղեցու Առավոտյան ժամերգության աղոթքներից մեկը. «Գոհանում ենք Քեզնից, Տե՛ր մեր Աստված, որ Քո լույսով ուրախացնում ես Քո բոլոր արարածներին, և Քո պատվիրանների լույսով լուսավորեցիր բոլոր նրանց, ովքեր հավատում են Քեզ։ Ամրացրո՛ւ մեզ, Տե՛ր, այս օրվա ընթացքում և ամեն ժամ, որպեսզի լուսավոր մտքով միշտ կատարենք այն, ինչ հաճելի է Քեզ, և հասնենք Քո սրբերի հետ գալիք բարիքներին՝ մեր Տեր և Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսի շնորհով և ողորմությամբ, որին վայել է փառք, իշխանություն և պատիվ, այժմ և հավիտյանս հավիտենից։ Ամեն»։
https://epostle.net/wp-content/uploads/2025/01/cover-586-In-His-Shoes.jpg11251125Վազգեն Մովսեսյանhttps://epostle.net/wp-content/uploads/2022/07/final_logo_large_for_epostle_web-300x189.pngՎազգեն Մովսեսյան2025-01-02 00:01:542025-01-01 20:12:32Նրա կոշիկների մեջ. Կարեկցանք
Հայաստան կատարած այցելությանս վերջին երեկոյան նստած էի ու պատուհանից նայում էի մայրամուտին։ Սենյակս բավական բարձր էր, ինչը թույլ էր տալիս հիանալ Երևանի համայնապատկերով՝ Արարատ լեռան վեհաշուք ստվերի ներքո։ Ուղևորությանս ընթացքում հանդիպել էի մարդկանց, որոնք աշխատում էին տեխնոլոգիաների առաջնագծում։ Ժամանակ էի անցկացրել նրանց հետ, ովքեր մարտահրավեր էին նետում կարծրատիպերին և ձգտում էին լավագույնին՝ հանուն իրենց, իրենց ընտանիքների և իրենց երկրի բարօրության։ Օդում իրական հույս կար։
Հիշում եմ՝ պատուհանից դուրս էի նայում և աղոթում խաղաղության համար։ Դա պարզ ցանկություն էր. եթե այս փոքր, բայց հզոր երկիրը կարողանար խաղաղություն ունենալ, հրաշքներ տեղի կունենային։ Այն հրաշքները, որ մենք կտեսնեինք, չէին լինի արտաքին աղբյուրից, այլ կգային ներսից, եթե միայն խաղաղություն լիներ։ Դա հնարավոր էր. արդեն գրեթե 30 տարի էր, ինչ այս երկիրը, որը ճաշակել էր դարերի ճնշումներ, ջարդեր և նույնիսկ ցեղասպանություն, ապրում էր խաղաղության մեջ։ Ես նայում էի Երևանի երկնակամարին և գիտեի, որ մենք կտեսնենք լավագույն հրաշքները, եթե միայն խաղաղություն լիներ։
Այսօր առավոտյան Հայաստանից մի ընկեր զանգահարեց ինձ։ Մեր զրույցի ավարտին նա ասաց. «Եթե միայն խաղաղություն ունենանք, մենք ամեն ինչի ընդունակ կլինենք, կարող ենք ձգտել լավագույնին և լինել լավագույնը։ Եթե միայն խաղաղություն ունենանք»։ Կարծես իմ մի քանի տարվա վաղեմության աղոթքը ձայնագրված լիներ և հնչեր իմ ընկերոջ ձայնով։ Սակայն նրա աղոթքն ավելի արդիական էր և ավելի հրատապ հնչերանգ ուներ։
Հեռվից դժվար է հասկանալ ուրիշների ցավն ու տառապանքը։ Հայագիտության հիմնասյուներից մեկը ուրիշի տեղում հայտնվելու կոչն է։ Սա կարեկցանքի դրսևորում է, այսինքն՝ ուրիշների ցավն ու տառապանքը լիովին հասկանալու համար մենք պետք է նրանց տեղում լինենք։ Իսկ փոքր վարժությունները կարող են օգնել մեզ ճիշտ դիրքավորվելու հարցում։
Միացյալ Նահանգներում ապրողներս գուցե լիովին չհասկանանք Հայաստանում խաղաղության համար աղոթքի իմաստը, բայց կարող ենք պատկերացնել մի աշխարհ, որտեղ մշտապես ենթարկվում ենք Մեքսիկայի և Կանադայի հարձակումներին՝ այն աստիճան, որ օրեցօր ապրում ենք մեր անկախությունը պահպանելու անորոշությամբ։ Միգուցե այս օրինակն այնքան էլ արդար չէ՝ հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի չափերը, հզորությունն ու աշխարհագրությունը։ Դուք՝ Եվրոպայում, Աֆրիկայում կամ Մերձավոր Արևելքում ապրողներդ, որտեղ երկրներն իրար շատ ավելի մոտ են և փոխկապակցված, կարող եք պատկերացնել Շվեյցարիայի նման մի երկիր, եթե նրա շրջապատող հարևանները՝ Ֆրանսիան, Իտալիան, Ավստրիան և Գերմանիան, ունենային միայն մեկ նպատակ՝ ոչնչացնել այդ համեմատաբար փոքր երկիրը։
Եվ եթե դեռ դժվար է պատկերացնել, նստեք ձեր սեփական տանը՝ բնակարանում, և պատկերացրեք ձեր բոլոր հարևաններին՝ յուրաքանչյուրին, կողքի դռան և փողոցի մյուս կողմում, որոնք ցանկանում են միայն մեկ բան՝ ճնշել, հաղթել և ազատվել ձեզանից ձեր իսկ թաղամասում։
Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը կարեկցանքի կոչ է։ Սա նշանակում է հասկանալ, որ միակ իրական և ճշմարիտ հրաշքը, որի համար պետք է աղոթենք և աշխատենք, խաղաղությունն է։ Ուրիշի կոշիկների մեջ մտնելը մեզ հնարավորություն է տալիս հասկանալու, իսկ երբ արդեն այդ կոշիկների մեջ ենք, պետք է քայլենք դեպի լուծում։
Տեղին է, որ այսօր մենք աղոթում ենք Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու աղոթքը. Տե՛ր, դարձրո՛ւ ինձ Քո խաղաղության գործիքը։ Որտեղ ատելություն է, թող սեր ցանեմ, որտեղ վիրավորանք՝ թող ներում շնորհեմ, որտեղ կասկած՝ թող հավատ ներշնչեմ, որտեղ հուսահատություն՝ թող հույս տամ, որտեղ խավար՝ թող լույս բերեմ, և որտեղ տխրություն՝ թող ուրախություն պարգևեմ։ Ո՛վ Աստվածային Վարպետ, շնորհի՛ր ինձ, որ ոչ թե մխիթարություն փնտրեմ, այլ մխիթարեմ, ոչ թե հասկացված լինել ձգտեմ, այլ հասկանամ, ոչ թե սիրված լինելու, այլ սիրելու ձգտեմ։ Քանզի տալով ենք ստանում, ներելով ենք ներվում, և մեռնելով ենք ծնվում հավերժական կյանքի համար։ Ամեն։
Այս օրվա համար նախատեսված սուրբգրային ընթերցումը Եբրայեցիներին ուղղված թղթի 13-րդ գլխից է. «Եղբայրսիրությունը թող մնա ձեր մեջ։ Մի՛ մոռացեք հյուրասիրությունը, որովհետև դրանով ոմանք անգիտակցաբար հրեշտակներ են հյուրընկալել։ Հիշե՛ք կապյալներին, իբր թե նրանց հետ կապված լինեք, և չարչարվողներին, քանի որ դուք էլ մարմնի մեջ եք։ Ամուսնությունը պատվական է ամենքի մոտ, և անկողինը՝ անպիղծ, իսկ պոռնիկներին ու շնացողներին Աստված պիտի դատի։ Ձեր վարքը թող առանց արծաթասիրության լինի. բավարարվե՛ք եղածներով, որովհետև Ինքն ասաց. «Քեզ չեմ լքի և քեզ չեմ թողնի»։ Այնպես որ, մենք համարձակությամբ ասում ենք. «Տերն է իմ օգնականը, և ես չեմ վախենա. ի՞նչ կարող է անել ինձ մարդը»»։
Մենք գտնվում ենք Ծննդյան պահքի ավարտին և Աստվածահայտնության տոնին ընդառաջ ընկած վերջին օրերում։ Եկեղեցին այս խոսքերով մեզ ուղղորդում է դեպի կարեկցանքի վրա հիմնված հավատքի հանձնառություն։ «Անգիտակցաբար հյուրընկալեցին հրեշտակներ» արտահայտությունը վերաբերում է օտարականի, պանդուխտի, գաղթականի և փախստականի կարիքների հանդեպ բաց լինելուն։ «Հիշեք կապյալներին, իբր թե նրանց հետ կապված լինեք» պատգամը կոչ է՝ օգնության ձեռք մեկնելու և կարեկից լինելու բանտարկյալների տառապանքներին։ Այլ կերպ ասած՝ սա կոչ է բարիք գործելու՝ ուրիշների տեղում լինելով, հասկանալով նրանց ցավն ու տառապանքը։ Սա է մեր հավատքի գործնական կիրառումը և, անշուշտ, կարևոր հիշեցում՝ Նոր տարվա շեմին։
Նոր տարին սկսելու համար ներկայացնում ենք Հայ Առաքելական Եկեղեցու Առավոտյան ժամերգության աղոթքներից մեկը. «Գոհանում ենք Քեզնից, Տե՛ր մեր Աստված, որ Քո լույսով ուրախացնում ես Քո բոլոր արարածներին, և Քո պատվիրանների լույսով լուսավորեցիր բոլոր նրանց, ովքեր հավատում են Քեզ։ Ամրացրո՛ւ մեզ, Տե՛ր, այս օրվա ընթացքում և ամեն ժամ, որպեսզի լուսավոր մտքով միշտ կատարենք այն, ինչ հաճելի է Քեզ, և հասնենք Քո սրբերի հետ գալիք բարիքներին՝ մեր Տեր և Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսի շնորհով և ողորմությամբ, որին վայել է փառք, իշխանություն և պատիվ, այժմ և հավիտյանս հավիտենից։ Ամեն»։
Հիսուսը կոնկրետ հրահանգ է տալիս, թե ինչպես աղոթել։ Նա ասում է՝ լինել հակիրճ, քանի որ Աստված արդեն գիտի մեր կարիքները, և հետևաբար աղոթել այսպես. «Հայր մեր, որ երկնքում ես, սուրբ լինի քո անունը։ Թող գա քո թագավորությունը, և քո կամքը կատարվի երկրի վրա, ինչպես երկնքում։ Մեր այսօրվա հացը տուր մեզ և ներիր մեր պարտքերը, ինչպես մենք ենք ներում մեր պարտապաններին։ Եվ մեզ մի՛ տար փորձության, այլ փրկիր մեզ չարից»։ (Մատթեոս 6:9-13)
Այն կարճ աղոթքի մեջ մեր բոլոր խնդրանքներից Հիսուսը շեշտը դնում է ներողամտության վրա՝ աղոթքին հավելելով. «Որովհետև եթե դուք մարդկանց ներեք նրանց հանցանքները, ձեր երկնավոր Հայրն էլ կների ձեզ։ Իսկ եթե մարդկանց չներեք նրանց հանցանքները, ձեր Հայրն էլ չի ների ձեր հանցանքները»։
Մի պահ Պետրոսը հարցնում է նրան. «Քանի՞ անգամ իմ եղբայրը մեղանչի իմ դեմ, և ես ներեմ նրան։ Մինչև յո՞թ անգամ»։ Եվ Հիսուսը պատասխանում է. «Չեմ ասում քեզ՝ մինչև յոթ անգամ, այլ մինչև յոթանասուն անգամ յոթ»։ (Մատթեոս 18:21-22)
Նա պատմում է մի առակ մի հարուստ մարդու՝ այս դեպքում թագավորի մասին, որը ցանկանում է հաշվարկել իր հաշիվները։ Նրա ծառաներից մեկը նրան 10,000 դոլար էր պարտք և ի վիճակի չէր մարել պարտքը։ Թագավորը հրամայեց մարման մի պլան, որը ծանր վիճակի մեջ կդներ նրան, նրա կնոջը և երեխաներին։ Մարդն ընկավ թագավորի ոտքերի առաջ և աղաչեց համբերատար լինել, որպեսզի ինքը կարողանա հոգալ պարտքը։ Թագավորն այնքան լցվեց կարեկցանքով, որ ներեց ծառայի պարտքը։
Իր հերթին, մարդը դուրս եկավ և գտավ մի ծառայակցի, որը նրան շատ ավելի փոքր գումար էր պարտք՝ մոտ 100 դոլար, և պահանջեց՝ նույնիսկ բռնանալով նրան. «Վճարի՛ր ինձ, ինչ որ պարտք ես»։ Այդ անձն ընկավ ծնկի և աղաչեց մարդուն համբերատար լինել՝ խոստանալով շուտով մարել պարտքը։ Փոխանակ գոնե մի փոքր կարեկցանք ցուցաբերելու, նա հրամայեց մարդուն նետել բանտ, մինչև որ նա վճարի պարտքը։
Երբ ուրիշները տեսան, թե ինչ է տեղի ունեցել, պատմեցին թագավորին։ Թագավորը կանչեց նրան և ասաց. «Չար ծառա, ես քեզ ներեցի այդ ամբողջ պարտքը, որովհետև դու աղաչեցիր ինձ։ Մի՞թե դու էլ չպետք է կարեկցեիր քո ծառայակցին, ինչպես ես կարեկցեցի քեզ»։ Իր զայրույթի մեջ թագավորը ծառային հանձնեց դահիճներին, մինչև որ նա վճարի ամբողջ պարտքը։
Հիսուսն ամփոփում է առակը՝ ասելով. «Այդպես էլ իմ երկնավոր Հայրը կանի ձեզ, եթե յուրաքանչյուրդ ձեր սրտից չներեք ձեր եղբորը նրա հանցանքները»։ (Մատթեոս 18:23-35)
Ներողամտությունը Արմոդոքսիայի անկյունաքարն է։ Ըմբռնումը, կարեկցանքը և սերը կառուցված են ներողամտության հիմքի վրա։ Այն այնքան էական է քրիստոնեությունը հասկանալու համար, որ Հիսուսը կրկնում է այն «Հայր մեր» աղոթքի վերջում և պատմում է այս առակը՝ խնդրելով մեզ դնել մեզ ուրիշների տեղում։ Թույլ մի տվեք, որ թագավորների և ծառաների նման կերպարների օգտագործումը այս պատմությունը դասի անտեղինների շարքին. հասկացեք, որ մենք բոլորս ընկնում ենք ծառայի ծուղակը։ Աստված ներել է մեր հանցանքները։ Նա ներել է մեր ամենամեծ պարտքը։ Մենք սկսում ենք մաքուր էջից մկրտության ժամանակ և Քրիստոսի հետ հաղորդության յուրաքանչյուր հնարավորության դեպքում։ Հետևաբար, մենք իրավունք չունենք չներելու ուրիշներին։
Մինչ աշխարհը հաշտվում է պատերազմների և լքված դիվանագիտության հետ, մենք կառուցում ենք աղոթքի կյանք, որը սկսվում է ներողամտությամբ՝ թե՛ մեր, թե՛ նրանց հանդեպ, ովքեր ցավ են պատճառել մեզ։
Աղոթենք. Տե՛ր մեր Աստված, խնդրում ենք, որ բուժես այս աշխարհի վերքերն ու հիվանդությունները։ Դու դուրս եկար Երկնքի հարմարավետությունից՝ Քո ոտքերը դնելու մարդկության կոշիկների մեջ։ Դու ներեցիր առանց վերապահումների։ Այդ ոգով օգնիր ինձ հասկանալու իմ մերձավորի ցավն ու պայքարը, ներելու նրանց, ովքեր ցավ են պատճառել ինձ։ Քո օրինակը միշտ պահիր իմ աչքերի առջև։ Ամեն։
